- •Нейрон және оның құрылысы мен қызметі
- •Синапс және оның құрылысы мен қызметі
- •Жүйке жүйесінің жалпы физиологиясы
- •Орталық және перифериялық жүйке жүйесі
- •Бас миы және оның бөлімдері
- •Үлкен ми сыңарларының анатомияси және физиологиясы
- •Орталық мидың анатомияси және физиологиясы
- •Аралық мидың анатомияси және физиологиясы
- •Сопақша мидың анатомияси және физиологиясы
- •Көпірдің анатомияси және физиологиясы
- •Жұлынның анатомияси және физиологиясы
- •IV қарыншаның анатомияси және физиологиясы
- •III қарыншаның анатомияси және физиологиясы
- •Бүйір қарыншалардың анатомияси және физиологиясы
- •Ми сыңарларының негіздік (базалді) ядролары
- •16 .Ақ заттың анатомиясы және физиологиясы
- •17.Торлы құрылымның анатомиясы және физиологиясы
- •Бас ми жұп нервтері.
- •19. Иіс сезу нервінің (I жұп ) анатомиясы, функциясы, бұзылыстары, зерттеу әдістері
- •Көру нервінің (II жұп ) анатомиясы, функциясы, бұзылыстары, зерттеу әдістері.
- •21. Көз қозғалтқыш нервінің (III жұп ) анатомиясы, функциясы, бұзылыстары, зерттеу әдістері.
- •Шығыр нервінің (IV жұп ) анатомиясы, функциясы, бұзылыстары, зерттеу әдістері.
- •Әкетуші нервтің (VI жұп ) анатомиясы, функциясы, бұзылыстары, зерттеу әдістері
- •24.Көзқозғалтқыш нервтер бұзылысы және тексеру әдістері
- •Көру иннервациясы. Медиальды көлденең түйін жүйесі
- •26. Бассүйек нервтері ядроларының ромбтәрізді шұңқырдағы проекциясы
- •28. Кезбе (X жұп) нервінің анатомиясы.
- •29. Қосымша нерв (n.Accessorius) анатомиясы.
- •30. Тіласты (XII жұп) нервінің анатомиясы.
- •31. Қосымша нервті (n.Accessorius) тексеру, зақымдану белгілері.
- •32. Бас миының бульбарлы топ нервтерін тексеру.
- •33. Бас миының бульбарлы топ нервтерін бұзылыстары.
- •34. Бульбарлы паралич.
- •35. Псевдобульбарлы паралич.
- •36. Шашыранды склероз ауруы анықтамасы.
- •37. Шашыранды склероз ауруының клиникасы.
- •38. Шашыранды склероз ауруының клиникалық варианттары.
- •39. Эпилепсия ауруына сипаттама.
- •40. Эпилепсия ауруының патогенезі мен патоморфологиясы.
- •41. Эпилепсия классификациясы.
- •42. Эпилепсиялық жағдай (статус).
- •43. Эпилепсия ауруының диагностикасы.
- •44. Миастения ауруы.
- •45. Миастенияның бозбалалық түрі.
- •46. Деменция ауруының анықтамасы.
- •47. Деменция ауруының түрлері.
- •48. Деменция ауруының сатылары.
- •49. Деменция ауруының диагностикасы.
- •50. Деменция ауруының емі.
- •51. Белдеуленген герпес (теміреткі) этиологиясы мен патогенезі.
- •52. Белдеуленген герпес (теміреткі) клиникасы.
- •53. Белдеуленген герпес (теміреткі) емі.
- •54.Ерікті қозғалыс Пирамидалық жол анатомиясы және физиологиясы
- •55. Қимыл жүйесін зерттеу әдістері: Бұлшық ет күшін анықтау
- •56. Қимыл жүйесін зерттеу әдістері: Бұлшық еттің тонусы
- •57. Қимыл жүйесін зерттеу әдістері: физиологиялық рефлекстер
- •58. Физиологиялық беткей рефлекістер тексеру
- •59.Физиологиялық терең рефлекістер тексеру
- •60. Патологиялық рефлекстер тексеру
- •61. Үшкіл нерв анатомиясы мен физиологиясы.
- •62.Үшкіл нервін тексеру әдістері
- •63.Үшкіл нерв зақымдалу симптомдары.
- •64. Бет нерві анатомиясы (n.Facialis) мен физиологиясы
- •65. Бет нервін зерттеу әдістері.
- •66. Бет нервісін зақымдалу симптомдары.
- •68. Кіреберіс-ұлу нерві (n.Vestibulocochlearis) анатомиясы мен физиологиясы
- •69. Кіреберіұлу нервісін зерттеу әдістері: сынамалары
- •71.Менингиттертуралы жалпы түсінік
- •72.Менингококктық менингит
- •73.Үшкіл нерв невропатиясы
- •74. Бет нервісінің невропатиясы
- •75.Бет нервісінің зақымдануына байланысты синдромдар
- •78. Шұғыл қабыну полиневропатиясы (Гийен-Барре синдромы)
- •80. Бас ми қан тамырлары зақымдануларының жіктелуі
- •II. Ми қан айналысы бұзылуының сипаты:
- •III. Мидағы зақымдану ошақтары:
- •IV. Ми қан тамырлары өзгерістерінің орналасуы мен сипаты.
- •81. Вакцинациядан (егуден) кейінгі энцефалиттер
- •83. Нерв жүйесінің сифилиске байланысты зақымдануы
- •84. Нейросифилис жіктелуі, сифилистің мезодермалдық (алғашқы) түрлері.
- •85. Таламустың зақымдалу синдромы.
- •87.Нейробруцеллез клиникасы, диагностикасы.
- •88. Нейробруцеллез кезінде шеткі нерв жүйесі мен жұлын зақымдануы.
- •II. Жұлын мен оның қабықтарының зақымдануы.
- •89. Нейробруцеллез кезінде ми мен оның қабықтарының зақымдануы.
- •90. Паркинсон ауруы.
- •91. Бүйірлік амиотрофиялық склероз, этиопатогенезі.
- •93. Вегетативтік нерв жүйесін басым зақымдандыратын аурулар: вегетативтік дистония синдромы
- •95. Бас сақинасының жіктемесі
- •96. Шегрен синдромы (құрғақ шырышты қабық синдромы)
- •97. Рейно ауруы
- •98. Тепе-теңдікті тексеру әдістері
- •99 Бас миының қыртысты функциялардың бұзылыстары
- •100 Ликвор айналымы және ликвор өткізгіш жолдардың анатомиясы .
- •101 Магнитті резонансты томография.
- •102. Орталық салдану және оның көріністері
- •103. Шеткері салдану және оның көріністері.
- •104. Жұлынның алдыңғы, артқы және бүйір мүйіздердің зақымдалуы.
- •105. Жұлынның ақ байламының, каналдың және түбірдің зақымдалуы
- •106. Қимылдардың бұзылуы. Сал ауруы, парез және олардың түрлері.
- •107. . Тамырлық анастомоздар жүйесі
- •108. Орталық сал мен шеткері сал, айырмашылықтары.
- •109. Орталық қимыл нейронның зақымдалуы.
- •110. Электромиография және электронейромиография әдісі
- •111. Ми бағанасының зақымдалу симптомдары
- •112. Бульбарлы альтернирлеуші синдромдар
- •114. Жоғарғы милық/психикалық қызметтер
- •115. Агнозия туралы түсінік
- •117. Апраксия
- •119. Праксис пен гнозисті тексеру әдістері
- •120. Афазия
- •122. Сенсорлық (акустико-гностикалық) афазия және амнестикалық афазия.
- •123. Амнезия туралы түсінік.
- •124. Семантикалық (транскортикальды сенсорлық) афазия және тотальды афазия
- •125. Аграфия туралы түсінік.
- •126. Алексия туралы түсінік.
- •127. Вертебро-базилярлы бассейн
- •128. Вегетативтік нерв жүйесі құрылымдары.
- •129. Симпатикалық нерв жүйесінің құрамы.
- •139. Экстрапирамидалық жүйенің қызметтері:
- •Анализатор туралы түсінік?
- •142.Рецепторларға анықтама және рецептор құрылымы?
- •Анализатордың ми қыртысы бөлігі.
- •Сезімталдықтың клиникалық жіктелуі.
- •Көру төмпешігінің сезімталдық жүйедегі маңызы және қызметі.
- •Сезімталдықтың сатылары.
- •Үстірт сезімталдықтың жолдары.
- •Терең сезімталдықтың жолдары.
- •Сезімталдықтың түрлері.
- •Төбелік үлестердің зақымдану белгілері
- •Бас ми қабықтары.
- •Сезімталдық бұзылысының симптомдары.
- •Сезімталдық бұзылысының синдромдарын атаңыз.
- •Милық синдромға нелер жатады? Анықтама беріңіз.
- •Өткізгіштік синдромға нелер жатады? Анықтама беріңіз.
- •Сегментарлық синдромға нелер жатады? Анықтама беріңіз.
- •Прифериялық синдромға нелер жатады? Анықтама беріңіз.
- •Бас миы мен жұлынның қабаттары сипаттамасы
- •Бас ми қарыншаларының анатомиясы және сипаттамасы
- •Жұлын ми сұйықтығы (ликвор) құрамы және қызметі
- •Менингеальді симптомдар, сипаттамасы
- •Субарахноидалді қан құйылу.
- •Субарахноидалді қан құйылу кезінде жүйелі асқынулар ?
- •Вертебро-базилярлы басейндегі инсултке тән клиникалық көріністер
- •Инсульттің қауіп факторларына жататын жүрек аурулары
- •Миастенияның клиника көрінісі
- •Дистонияның емінде ботулотоксиннің рөлі
- •Ботулизмнің клиникалық көрінісі
- •Қозғалтқыш нейрондарды зақымдайтын аурулар
- •Гийена-Барре синдромының бастапқы клиникалық көрінісі
- •Компьютерлік томография (кт) әдісі
- •Электроэнцефалография (ээг) әдісі
- •Булбарлық паралич сипаттамасы
- •Ми бағанының функционалдық маңызы
- •Ми бағанасының зақымдалу симптомдары
- •Ми бағанасының зақымдалуы кезіндегі альтернирлеуші синдромдар
- •Экстрапирамидалық жүйенің қызметтері?
- •Экстрапирамидалық жүйеге жататын анатомо-физиологиялық құрылымдар.
- •207. Экстрапирамидалық жүйенің негізгі бөлімдері мен оның функционалдық жағдайына әсер ететін і нейротрансмиттік жүйелер.
- •208. Экстрапирамидалық жүйенің қызметін жүзеге асыратын жолдары.
- •209. Экстрапирамидалық жүйенің қызметтері:
- •210. Энцефалиттер, жіктелуі.
- •211. Энцефалиттердің барлық түрлеріне тән жалпы клиникалық белгілер.
- •212. Кене энцефалиті.
- •213. Кене энцефалитінің нерв жүйесін зақымдау сипатына байланысты түрлерлері.
- •214. Маса энцефалиті
- •215.Экономоның эпидемиялық энцефалиті.
- •216. Көру төмпешігі, құрылысы
- •217 Понтинды (көпірлік) альтернирлеуші синдромдар
- •218 Гипофиз құрылысы және жолдары
- •219. Менингеалды симптомдар
- •220. Гипотензиялық синдром, даму себептері.
- •221. Гипотензиялық синдромның клиникалық белгілері.
- •222. Ми жұлын сұйықтығын зерттеу үшін белді инемен тесу техникасы.
- •223. Бас ми қуысының гипертензия синдромының негізгі сиптомдары.
- •224. Бас ми қуысының гипертензия синдромының диагностикалық критерийлері, шағымдар және анамнез.
- •225. Гидроцефалия, диагностикалық критерийлер, шағымдар және анамнез.
- •227. Гидроцефалия, емдеу тактикасы.
- •228. Бас ми қуысының гипертензия синдромының дифференциалды диагностикасы.
- •229. Бас ми қуысының гипертензия синдромының емдеу тактикасы және профилактикасы.
- •230. Бас ми қуысының гипертензия синдромы, аспаптық зерттеулер.
- •232.Экстрапирамидалық жүйе туралы түсінік
- •233. Экстрапирамидалық жүйенің қызметтері
- •234. Экстрапирамидалық жүйенің бұзылыстары
- •Экстрапирамидалық жүйенің бұзылыстарының симптомдары мен синдромдары
- •Акинетико-регидтілік синдромының клиникалық көріністері
- •Гиперкинетикалық-гипотоникалықсиндромның клиникалық көріністері. Хорея.
- •Гиперкинетикалық-гипотоникалықсиндромның клиникалық көріністері.Атетоз,дистония.
- •Гиперкинетикалық-гипотоникалықсиндромның клиникалық көріністері. Гемибаллизм, миоклониялар, миоритмиялар, тиктер, жазулық спазм, профессиональды құрысулар, ықылық
- •Экстрапирамидалық жүйенің бұзылыстарының тексеру әдістері
- •Белдік пункция және цереброжұлындық сұйықтықты зерттеу
- •Дисциркуляторлық энцефалопатия
- •Атеросклероздық энцефалопатияның бірінші кезеңіндегі клиникалық көрңініс.
- •Атеросклероздық энцефалопатияның екінші және үшінші кезеңіндегі клиникалық көрңініс.
- •Атеросклероздық энцефалопатия диагнозын дәлелдеу
- •Ми қан айналысы жетіспеуішлігінің алғашқы белгілері
- •Ми қан айналысының созылмалы жетіспеушілігін емдеу
- •Жұлын қан айналысының бұзылулары
- •Жұлын қан тамыры бассейніндегі бұзылыстар.
- •Жұлын қан айналысының күрт бұзылулары
- •Жұлындьқ шұғыл ишемиялық инсульті.
- •Жұлынның ишемиялық инсультінің емі.
- •Жұлынның геморрагиялық инсульті
- •Жұлын қан айналысының созылмалы жетіспеушілігі
- •Омыртқа остеохондрозы. Түбіршіктік синдромдар патогенезіндегі омыртқа остеохондрозының ролі
- •Мишықтың анатомиясы және физиологиясы.
- •Мишық афферентті жолдары.
- •Мишықтың эфференттік жолдары
- •Мишық зақымдануында тепе-теңдікті тексеру әдістері.
- •264. Алдыңғы ми артериясында қан айналымы бұзылу симптомдары.
- •Ортаңғы ми артериясы бассейнінде қан айналысының бұзылу симптомдары.
- •266. Артқы ми артериясы бассейнінде қан айналысының бұзылуы
- •Базиллярлық (негізгі) артерия бассейнінде қан айналысыньщ бұзылуы
- •Омыртқа артериясы бассейнінде қан айналысының бұзылуы
- •269. Ми қан айналысының өткінші бұзылымдары
- •Гипертониялық криз этиология және патогенезі.
- •Гипертониялық криз клиникасы және диагностикасы.
- •Ишемиялық инсульт этиология және патогенезі.
- •Ишемиялық инсульт клиникалық көрінісі.
- •Геморрагиялық инсульт этиология және патогенезі.
- •Геморрагиялық инсульт клиникасы.
- •Мидың бүйір қарыншасына және 4 қарыншаға қан құйылудың клиникалық көрінісі.
- •Ми инсульттерін анықтаудағы қосымша зерттеу әдістерінің маңызы(жқа, жза)
- •Ми инсульттерін анықтаудағы қосымша зерттеу әдістерінің маңызы (ми-жұлын сұйығының анализі)
- •Ми инсульттерін анықтаудағы қосымша зерттеу әдістерінің маңызы
- •Ми инсульттерін анықтаудағы компьютерлік томография әдісі.
- •Мойын остеохондрозының неврологиялық көріністері
- •Мойын остеохондрозы түбіршіктік синдром.
- •Мишықтық атаксия
- •284. Мишықтық атаксия сынамалары
- •Мишықтың бұзылыстарының симптомдары мен синдромдары.
- •Сенситивтік атаксия. Вестибулярлық атаксия
- •287. Ромберг кейпінде тепе-теңдікті тексеру. Жүрісті тексеру.
- •288. Жұлынның құрылысы мен қызметі.
- •289.Жұлынның құрылысы мен атқаратын қызметі. Жұлынның бөлімдері, жұлын нервтері. Рефлекторлық доға
- •290.Вегетативті жүйке жүйе. Оның функционалдық классификациясы.
- •291.Сезімтал жүйке ұштары (рецепторы)
- •292. Ұйқы, оның түрлері.
- •293. Жүйке жүйесіне жалпы шолу. Орталық жүйке жүйесі. Перифериялық жүйке жүйесі. Мидан шығатын нервтер.
- •294.Қан ауруларының неврологиялық синдромдары
- •295. Неврологиялық көмекті ұйымдастыру
- •296. Педункулярлы альтернирлеуші синдромдар
- •298. Мишықтың қыртысы қатпарлары
- •299.Бас миы мен жұлын қабықшалары
- •300.Жүйке жүйесінің құрылымдық түзілуі
93. Вегетативтік нерв жүйесін басым зақымдандыратын аурулар: вегетативтік дистония синдромы
Вегетативтік нерв жүйесінің құрылымы күрделі, атқаратын қызметі жан-жақты. Ол эмоционалдық сфера мен жоғары психикалық функцияларға жауапты құрылымдармен қатар, организмнің ішкі ортасы тұрақтылығының сақталуына (гомеостаз) ықпалын тигізеді. Сол себепті вегетативтік бүлінулердің клиникалық көрінісі ерекше полиморфті болады. Бұған невроздарда, барлық дерлік ішкі ағзалар зақымдануларыңда вегетативтік дистония сиңдромының пайда болуы, сонымен бірге шеткі және орталық нерв жүйесі аурулары клиникасының негізгі белгілерінің бірі - вегетативті-трофикалық бұзылымдар дәлел. Көптеген ауырсыну сиңдромдарыңца, сирингомиелияда, жұлын семуінде және нерв жүйесі жарақаттануында вегетативтік белгілер айқын білінеді.
Нерв жүйесі ауруларында байқалатын вегетативті-қан тамырлық және трофикалық бұзылулар қан ауруларына байланысты басқа тарауларда баяндалған. Сол себепті бұл тарауда клиникасьшда вегетативтік бұзылымдар басым патологиялық жағдайларға көңіл бөлмекпіз.
Вегетативтік дистония вегетативтік нерв жүйесінің сегмент үсті бөлімінің дисфункциясы әсерінен пайда болады. Оған аралық ми мен үлкен жарты шарлардың ішкі-алдыңғы бөліктеріне кірігетін, мишық қақпағының үстіне орналасқан құрылымдардың туа біткен, оның ішінде тұқым қуалайтын ерекшеліктері, бала кезінен бергі инфекциялық, уыттану, жарақаттану, т.б. үрдістердің зардаптары себеп болады. Вегетативтік дистония пубертаттық пен климактериялық кезендерге тән эндокриндік дисбаланстың, сонымен қатар шамадан тыс дене және психоэмоционалдық зорланулардың көрінісі болуы мүмкін.
Вегетативтік дисбаланс организмнің бейімделу үрдістерінің бұзылуына ықпал жасайтын төтенше жағдайлар әсерінен де болуы ықтимал. Сондықтан вегетативтік дистония патологиялық жағдайлардың зардабы бола бермейді. Дегенмен, вегетативтік дистония айқын білініп, ұзаққа созылғанда гипертония ауруы, ойық жара, гиперткреоз, әр түрлі ағзалар мен жүйелердің вегетативтік нервтенуі бұзылуынан көптеген аурулар пайда болатынын есте сақтаған жөн.
Вегетативтік дистонияның клиникасы вегетативтік криздерді (күрт асқынулар), қорқыныш пен депрессияга әкеліп соғатын эмоциональды-астениялық жағдайларды, оған қоса кітаптың бірінші бөлімінде сипатталған вегетативтік нерв жүйесінің барлық деңгейлерінің зақымдану симптомдарын қамтиды. Мұндайда кейбір ағзалар мен тканьдердің қызметінде вегетативтік нерв жүйесінің симпатикалық бөлігінің, ал басқаларында парасимпатикалық бөлігінің ықпалы басым болады.
Вегетативті-қан тамырлық ұстамалар (күрт асқынулар) әр түрлі ағзалар мен тканьдердегі симпатикалық пен парасимпатикалық әсерлер айқындығының арақатынасы реттелуінің шұғыл бұзылуымен сипатталады. Сипаты жағынан олар симпатикалы-адреналдық, вагусты-инсулярлық (парасимпатикалық) және аралас болуы мүмкін (1-бөлімді қараңыз).
94. Бас сақинасы (мигрень) этиопатогенезі
Бас сақинасы — бас ауруының жиі кездесетін түрлерінің бірі. Ауру әйелдерде басым байқалады. Бас сақинасына бейімділік аутосомды доминанттық түрде тұқым қуалап, аналар жағынан ұрпақтан ұрпаққа таралады. Оның негізгі клиникалық көрінісі — кенеттен басталатын бас ауыруы, көбінесе жарты шеке ауырады (гемикрания). Ауру пубертаттық кезеңде немесе өмірінің үшінші онжылдығында басымырақ білінеді.
Бас сақинасы ұстамаларының пайда болуына психоэмоционалдық және ауыр дене еңбегімен зорығулар, мезгілінде тамақтанбау, ішімдік қабылдау, шылым шегу, транспортта ұзақ болу, иістер, ауа райының өзгеруі, аллергияға бейімділерде аллергиялық реакциялардың асқынуы және т.б. әсер етеді.
Бас сақинасының ұстамалары әйелдерде көбінесе менструалдық циклдың басталуына (60 %) немесе менструация (етеккір келу) кезеңіне (14—2 0 %) сәйкес болады. Бұл менструалдық бас сақинасы деп аталады
Патогенезі
Бас сақинасы патогенезіңде ми мен ми қабықтарында пайда болатын нейрохимиялық өзгерістерде регаональдық вегетативті-қан тамырлық реакция маңызды роль атқарады. Ұстама алдында тромбоциттерден серотонин, толық клеткалардан гистамин мен протеолитгік ферментгер бөлініп шығатындығы жөнінде деректер бар. Серотонин мен гистамин капиллярлардың өткізгіштігін арттырып, плазмокининдердің қан тамырларындағы сұйық бөлектермен шығуына ықпал жасайды. Серотонин мен плазмокининдердің қан тамырлары қабырғасындағы рецепторларға біріге әсер етуі олардың сезімталдығын төмендетуге себепші болады. Кейіннен серотониннің бүйректер арқылы аса көп бөлініп шығуы онық қандағы мөлшерін азайтуға мүмкіндік береді. Бұл қан тамырлары тонусының төмендеуіне және олардағы сұйықтың тамыр сыртына шығуына әсерін тигізіп, ми мен ми қабықтарының ісінуіне себетпі болады.
Бас сақинасы ұстамасы кезінде қан тамырларындағы реакциялар бірнеше кезеңнен өтеді. Ең алдымен жоғарыда аталған факторларға жауап ретінде қан тамырлары жиырылып тарылады (I кезең). Мұндайда қан тамырларының өздерін қанмен қамтамасыз етуі қиындайды (қан тамырлары қабырғасының ишемиясы). Қан тамыр-ларының жиырылып тарылуы артериялардың, веналардың және венулалардың кеңеюіне ауысады (II кезең) да, тамыр қабырғасы соғу тербелісінің амплитудасын жоғарылатады, оның диаметрін толық атонияға дейін кеңейтеді. Ол тамыр сыртындағы ісінумен қабаттасады (III кезең). Ісіну кезеңі ете ұзаққа созылып, аталған құбылыстардың керісінше дамуымен аяқталады.
Бас ауыруы қан тамырлары кеңейген кезде (солқылдатып ауыру) және ісіну кезеңінде (бастың сыздап және керіп ауыруы) өте айқын білінеді.
Бас ауыруы патогенезінде артериовеноздық синустардың кеңеюі де белгілі маңызға ие. Бұл капиллярлық тордың "ұрлануына" мүмкіндік береді. Соңғысы ишемиялық гапоксия мен қанның вена арқылы етуі бұзылысын күшейтіп, тканьдердің ісінуін арттыра түседі. Бас сақина-сына байланысты бас ауруының пайда болуында, қан тамырларының кеңеюімен қатар, нейрогендік қабьшуға қатысты биологиялық белсеңді затгар алмасуының бүзылуымен қосарлана үшкіл нерв талшықтарының қозуы да маңызды роль атқарады. Оның себебі - үшкіл нерв мидың қатты қабығынан ауырсыну импульсін өткізетін негізгі афференттік жол болып саналады.
