12. IV қарыншаның анатомияси және физиологиясы

IV қарынша, ventriculus quartus, артқы ми көпіршігі қуысының қалдығы болғандықтан, ромбтәрізді миды (сопақша ми, мишық, көпір және қылта) құрайтын артқы мидың барлық бөлімдері үшін ортақ қуыс болып табылады. Қарынша шатырға ұқсайды, оның түбі мен төбесін ажыратады.

IV арнышаның түбесі немесе негізі ромб пішінді, сопақша ми мен көпірдің артқы бетіне батып тұрған сияқты көрінеді. Сондықтан оны ромбтәрізді шұңқыр деп атайды. Ромбтәрізді шұңқырдың артқы төменгі бұрышына жұлынның орталық өзегі ашылады, ал алдыңғы жоғарғы бұрышына IV қарныша суқұбырымен қанынасады. Оның латералды бұрыштары екі қалта түрінде тұйық аяқталады.

IV қарынша төбесі шатыр пішінді, ол: мишықтың жоғарғы аяқшалары арасында керілген жоғарғы желенннен және жырым аяқшаларына жанасып жататын жұп түзіліс – төменгі желкеннен құралған. Төменнің желкендер арасындағы бір бөлігі мишық затынан түзілген. Төменгі ми желкені жұмсақ қабық жапырақшасымен толығады. Ол жұмсақ қабық іш жағынан артқы ми көпіршігінің артқы қабырғасының рудименті болып табылатын эпителий қабатымен жабылған.

Tela choroidea, алғашқы кезде қарынша қуысын толық жауып тұрады, содан кейін даму барысында онда үш тесік пайда болады: біреуі ромбтәрізді шұңқырдың төменгі бұрышы аймағында және екеуі қарыншаның бүйір қалталары аймағында. Осы тесіктер арқылы қарынша IV қарынша мидың торлы қабықасты кеңістігімен қатынасады, соның арқасында жұлын-ми сұйықтығы ми қарыншаларынан қабыртар аралық кеңістіктерге өтеді. Ми қабықтарының қабынуынан бұл тесіктер тарылып немесе бітелге жағдайда ми қарыншаларында жиналатын жұлын-ми сұйықтығы торлы қабықасты кеңістігіне шыға алмай, мидың шемені пайда болады.

Ромбтәрізді шұңқырдың атына сәйкес екі жоғарғы және екі төменгі жағы болады. Ромбының жоғарғы жақтары – екі жоғарғы мишық аяқшаларымен, төменгі жақтары – екі төменгі жақтарымен шектеледі. Ромбының ортаңғы сызығы бойымен, жоғарғы бұрышынан төменгі бұрышына дейін ортаңғы жүлге созылып жатады. Ол ромбтәрізді шұңқырды оң және сол жартыға бөледі. Жүлгелердің жандарында сұр заттың жиналуынан пайда болған жұп томпақ, eminentia medialis, орналасқан. Ол төмен қарай біртіндеп тарылып, тіласты нервісі проекцияланатын ұшбұрышқа айналады. Бұл ұшбұрыштың төменгі бөлігінен латералды сұр түсті кіші ұшбұрыш жатады. Онда кезбе нервінің ядросы орналасқан.

Жұп томпақтың жоғары жағында томпақ бет төбешігі бар, ол бет нервінің түбіршігі мен әкететін нервтің проекциясынан пайда болған. Латералды бұрыш аймағында 8 жүп нервінің ядролары жататын кіреберіс алаңы орналасады. Олардан шығатын талшықтардың бір бөлігі striae medullares ventriculi quarti түрінде, көлденең жүріп ортаңғы жүлгеге келеді. Олар ромбтәрізді шұңқырды жоғарғы және төменгі жартыларынаа бөліп, сопақша ми мен көпірдің шекарасына сәйкес келеді

.

13. III қарыншаның анатомияси және физиологиясы

III қарынша, ventriculus tertius, ортаңғы сызық бойымен орналасқан және мидың фронталды кесіндісінде жіңішке вертикалды саңылау түрінде көрінеді. III қарыншабүйір қабырғалары таламустың медиалды беттерінен түзілген, бұл беттер өзара adhesio interthalamica арықылы жалғасқан. Қарнышаның алдыңғы қабырғасын төменгі жұқа табақша, lamina terminalis, ал одан әрі жоғары қарай көлденең жатқан ақ алдыңғы дәнекер comissura cerebri anterior, және күмбез бағаналары columnae fornicis құрайды. Күмбез бен сүйелді дене астында III қарыншанығ жоғарғы қабырғасы tela choroidea орналасады.

Оның құрамында эпителилі табақша, lamina epithelialis, түріндегі ми көпіршігінің жетілмеген қабырғасы және онымен бітісіп кеткен жұмсақ қабық енеді. Ортаңғы сызықтың бүйірлері бойындағы тамырлары негізі, тамырлы өрім,plexus choroideus ventriculi tertii, жайғасқан. Қарыншаның артқы қабырғасы аймағында comissura habenularum мен comissura cerebri posterior жатады. Олардың арасында артқы жаққа қарай қарнышаның тұйық ұңғыл, recessus pinealis батыңқырап тұрады. Comissura posterior-дан вентралды III қарыншаға құйғыштәрізді тесікпен суқұбыры ашылады.

III қарынша төменгі қабырғасы ішкі жағынан бүйір қабырғаларынан жүлгелермен, sulsi hypothalamici, шектелген, ми негізі жағынан substantia perforate posterior, corpora mammilaria, tuber cinereum, hiasma opticum–мен сәйкес келеді. Қарныша қуысының түбінде екі ұңғыл: сұр төмпе мен құйғышқа батып тұратын recessus opticus және хиазманың алдында жатқан hiasma opticus түзіледі. III қарныша қабырғаларының ішкі беті эпендимамен жабылған.

Мидың қарастырылған ромбтәрізді (мишықтан басқа), ортаңғы және аралық бөлімдері – ми сабауы деп аталады.