143. Ботулизмнің клиникалық көрінісі

Сlostridium botulinum мен ифицирленген дұрыс дайындалмаған немесе консервирленген тағамды қабылдаған жағдайда 2-48 сағаттан кейін көз және булбарлық бұлшық еттердің параличі дамиды (конвергенцияның бұзаласы, диплопия, путоз, шайнау бұлшық еттерінің әлсіздігі, дисфагия және дизартрия). Бүл симптомдардың алдында жүрек айнуы, құсу және іштің өтуі мүмкін. Тыныс алудың жетіспеушілігі және қол аяқтардың қатты әлсізденуі сезімтадықтың және психикалық статустың бұзылуынсыз жүреді. Емізулі балаларда батулизм емуінің нашарлауына, дауысының әлсіреуіне бас қозғалысының бұзылуына екі жақты птозға алып келуі мүмкін.

143. Қозғалтқыш нейрондарды зақымдайтын аурулар

Бүйірлік амиотрофиалық склероз-жоғарғы және төменгі мотонейрондарды зақымдайтын прогрессирлеуші дегенеративті ауру. БАС ортаық және перифериялық мотонейрондардың зақымдануымен жүретін бұлшық ет әлсіздігімен көрінеді. Бұл бұзылу тек қозғалтқыш нейрондарда болады. Сезімталдықтың бұзылуының және мишықтық деменсия және экстра пирамидалық симптомдарсыз жүреді. Көз қимылын және жамбас функциларын бақлайтын мотонэйрондар зақымданбайды. Бұл ауру көбінесе өмірдің алтыншы он жылдығынан кейін дамиды. Летальділік 3-5 жыл аралығында дамиды және оның дамуы тыныс алу бұлшық еттерінің параличі немесе аспирациямен байланысты.

143. Гийена-Барре синдромының бастапқы клиникалық көрінісі

Әдетте Гийена-Барре синдромы бар науқас аяқ-қолдарының ұйуына немесе ине шаншыуына шағымданады. Бұл шағымдар тез прогрессирленіп, симметрилық түрде бұлшық ет әлсіздігінің жоғарлауына жалғасады.бұл симптомдар жии респираторлы вирусті немесе ішек инфекциялары, вакцинация немесе хирургиялық операцилардан кейін 1-3 апта аралығында дамуы мүмкін. Параличтің максималді дамуы 2 апта ішінде немесе бірінші айдың соңында жүреді. Ауыр жағдайларда перифериялық терапллегия, жұтынудың, тыныс алудың жіне сөйлеудің бұзылысымен қосарланып дамиді. Науқастардың 10-20 %ы жасанды желдендіруге қажетсінеді.

143. Компьютерлік томография (кт) әдісі

Компьютерлік томография (КТ) – анатомиялық құрылымдарды инвазивті емес зерттеу әдісі, ағзаның анатомиялық құрылымын әр түрлі тығыздықта рентген сәулелерінің компьютерлік өңделуіне және өлшеуіне негізделген. КТ кезінде зерттелетін объект арқылы жіңішке будалы рентген сәулелерін жібереді ( бұл кезде айналып жатқан рентген түтіктері миды әр түрлі тығыздықта сканерлейді), бұл объектті жарықтандырады және шығу кезінде қабылдау аппаратының жоғарысезімталды детекторы арқылы ұсталынады. Ми бөлімдерінің жұтылу көрсеткіштері компьютерде өңделеді және қол жетімді көрініс және мөлшерлі анализ үшін,дисплей экранында ми кесіндісі түрінде көрінеді. Сол себепті, КТ үш негізгі принципте қолданылады: объектті жіңішке будалы рентген сәулелерінің жарықтандырып сканерленуі, сканерленетін сәуленің әлсіздігін өлшеу дәрежесінің сандық көрініс көрсеткіші және әр түрлі сәуле проекциясымен объектті зерттеудің математикалық реконструкциялық(қайта құрастыру) сандық көрінісі. Алынған мәліметтер негізінде көрініс қайта құрастырылады, жоғарғы рентгендік тығыздықты тіндер (сүйек тіні, қан) жоғарғы сигналмен (жарық бөліктер) беріледі, ал төменгі тығыздықты құрылымдар (жұлынми сұйықтығы, май тіндері) төмен сигналмен беріледі ( бұлыңғыр бөліктер).

Бұл кезде жүлгелердің қабықтарын, сұр және ақ заттарды, ми қарыншаларын, сонымен бірге патологиялық ошақтарды (ісіктер, абсцесс, гематома, ми инфаркты, миға қан құйылу және т.б.) дифференциалдап, 3 мм² тығыздықты бөліктер туралы мәлімет ала аламыз. Заманауи компьютерлік томографтар ақ-қара немесе түсті вариантта көріністерді сол мезетте 2-ден 10-ға дейінгі қалыңдықты қабаттарды, бір қабатын 2-5 секундта сканерлеп, көрсетеді.

ОЖЖ компьютерлік томографияның тәжірибесі тығыздығы өзгерген ошақтарды, олардың сипатын, орналасуын, формасы мен санын, перифокальды ісінудің, ми құрылымдарының ауытқуы, ликвор кеңістігінің конфигурациясы мен көлемінің өзгерісінің, көбінесе ми қарыншаларының қысылуының көрінісін бағалауды болжамдайды.

КТ неврологиялық диагностикада патологиялық процестің сипатын және орналасуын, сонымен қатар оның өзгерісін білуге, жүргізіліп жатқан емнің сипатына қарап нақтылауға көмектеседі. Ол ми қантамырларының жағдайын зерттегенде, контрастты затпен жақсы үйлеседі. Оның пайда болуымен бас миының ликворлық жолын зерттеудің мұқтаждылығы төмендеді.

Компьютер рентген сәулелерінің есептелген коэффициент абсорбциясын математикалық реконструкциясын орындайды және олардың дисплей экранында жалғасушы транформациямен көпклеткалы матрицадағы кеңістіктік таралуын ақ-қара немесе түсті түрде көрінісін көрсетеді. Кесіндінің көрінісі бұл кезде КА –ға байланысты жартытонды үлкен көлемге ие болады.

КА шкаламен (Хаунсфилд бірлігімен) қатысты бірлікте (Н) өлшенеді. Шкала КА-ның физикалық өлшемімен құрылған, бұл кезде әр түрлі тіндердің КА-сы суды жұту қабілетімен салыстырылады. Қазіргі таңда шкаланың тығыздығының диапазоны -1000ед. Н – тан +1000ед. Н аралығында анықталады, судың КА –сы 0 болып есептеледі. Сүйектің тығыздығы +500 ед. Н, ауа тығыздығы -500 ед. Н.

КТ зерттеу процесінде тамырлардың контрастты көрінісін күшейту мақсатында қан арнасына, әдетте венаға контрастты зат енгізеді, бұл кей жағдайларда патологиялық ошақтарды, оның шекарасын және тамырлану дәрежесін анықтауға мүмкіндік береді. Кейде контрастты зат ликвор жолына енгізіледі, бұл науқастың ликвор жолының жағдайын, әсіресе ликвор цистерналарын, ликвординамикасын нақтылауға көмектеседі. Клиникалық практикаға бас кесінділерінің көрінісін беретін КТ-дан алғаш рет ми тінін, оның құрылысын әр түрлі кескінде кқруге, ми қарыншаларының деформациялану дәрежесін,ми тінінің атрофиясы мен дислокациясын, әсіресе дисциркулярлы энцефалопатияда атрофиялық процесті анықтауға мүмкіндік туды. Жоғарғы дәрежелі қабілеті бар КТ тек қана қарыншалық жүйені, субарахноидальды кеңістікті және оның деформациясын ғана айқындап қоймай, мидың ақ және сұр затын дифференциалдайды, бассүйек қуысына қан құйылуды, ми кистасын, бассүйекішілік жаңақұрылымдарды айқындайды.

Ишемиялық ошақтар (ми инфаркті) КТ –да диагностикаланады, әдетте 2-3 тәулікте, демиелинизацияның әлсіз склерозының ошағын сирек анықтаймыз. Әдістің маңыздылығы ми зақымдалуының диагностикасында төмендейді, ол бас және омыртқа кескінінің көрінісін тек қана дененің осіне көлденең бағытта жүргізілуіне байланысты. Бұл шектеулер КТ мүмкіндігін шектеп, МРТ қолдануға әкеледі.

КТ-ның МРТ-ға қарағанда кейбір артықшылығы бар: КТ-да қан құйылу ерте анықталады, сүйек патологиясының белгілері анықталады.

Бассүйекішілік жаңақұрылымдырдың диагносикасында әдетте КТ-да контрастылау қолданылады., бірақ аллергиялық реакция мен бүйрек функциясының өзгеруіне байланысты шектеу болады.

Рентгенопозитивті контрастты затты субарахноидальды кеңістіктің белдік ағысына енгізгеннен кейінгі КТ мен цистернографияның қосылуы компьютерлік- томографиялық цистернография (КТЦГ)деп танымал.