Тэставыя заданні

1. Запоўні пропускі ў сказах.

У нашай краіне побач з беларусамі жывуць рускія, украінцы, палякі, літоўцы, яўрэі, татары. Таму наша краіна завецца ____________________________________.

2. Запоўні пропускі ў сказах.

Наша краіна размяшчаецца ў самым цэнтры _____________. Працягласць тэрыторыі Беларусі з поўначы на поўдзень - ________ км, а з захаду на ўсход - _______ км.

3. Падкрэслі назвы краін, з якімі мяжуе Беларусь.

Расія, Францыя, Украіна, Польшча, Літва, Данія, Латвія, Англія.

4. Суаднясі паміж сабой назвы ў левым і правым слупках.

Крывічы Тураў

Дрыгавічы Гомель

Радзімічы Полацк

5. Дапоўні табліцу “Нашы продкі”

   Назва племені	Паходжанне (ад якой назвы)
   Крывічы	?
   ?	Дрыгавіт або дрыгва
   Радзімічы	?

6. Адзнач знакам «+» праўдзівыя выказванні.

 У далёкім мінулым рэкі адыгрывалі ролю галоўных шляхоў зносін.

 Нашы продкі рабілі свае паселішчы на берагах рэк.

 Свіцязь — галоўная рака Беларусі.

 Кожная рака мае сваю гісторыю.

7. Пералічыце назвы галоўных рэк Беларусі.

________________________________________________________________

_______________________________________________________________.

8. Запоўні пропускі ў сказе.

Незвычайная рака-вуліца, што цякла ў старажытным Мінску, называецца ________________.

9. Запоўні пропускі ў сказе.

Самыя вялікія азёры Беларусі - ________________________________

________________________________________________________________.

10. Растаў часткі плана падання пра возера Свіцязь у пэўным парадку.

Незвычайны ўлоў. Прыгажуня знікла.

Людскі плач. Расказ дзяўчыны.

МАЯ РАДЗІМА - БЕЛАРУСЬ

Тэма: Стужка часу

Мэта: пазнаёміць вучняў з лічэннем гадоў у гісторыі

Задачы:

а) навучання: паказаць вучням сувязь падзей, якяя вывучаюцца ў гісторыі, з гістарычным часам; абапіраючыся на апорныя даты, падвесці вуч­няў да разумення сутнасці лічэння гадоў у гісторыі; пазнаёміць вучняў з назвамі, якія ўжываюцца пры лічэнні гадоў, і іх скарочаным запісам;

б) развіцця: развіваць у вучняў лагічнае мысленне і матэматычныя здольнасц, фарміраваць уменне лічыць гады ў гісторыі;

в) выхавання: выхоўваць у вучняў беражлівыя адносіны да часу, разуменне таго, што дарэмна патрачаны час вярнуць немагчыма.

Афармленне класнай дошкі

Апорныя даты	Стужка часу	Скарочаныя запісы
24 тыс. г. да н. э. 1 год н.э. 862 г. — IX ст. 1067г.— XI ст. 2002 г. — XXI ст. XX ст.— 1901 г.— 2000г. XXI ст.— 2001 г. — ? Паняцце Летапіс	Час імчыцца, бяжыць, рухаецца, але ніколі не спыняецца секунда — імгненне хвіліна — 60 секунд гадзіна — 60 хвілін суткі — 24 гадзіны год — 365 — 366 сутак дзесяцігоддзе — 10 гадоў стагоддзе — 100 гадоў тысячагоддзе — 1000 гадоў Наша эра — 2 тыс. гадоў	Год — г. гады — гг. Стагоддзе — ст. Стагоддзі — стст. Тысячагоддзе —тыс. г. Да нашай эры —да н. э. Нараджэнне Ісуса Хрыста — пачатак нашай эры

1. Арганізацыйны момант

2. Праверка дамашняга задання

3. Паведамленне тэмы і мэты ўроку

Звяртаецца ўвага вучняў на складанасць вывучаемага матэрыялу і неабходнасць разумення яго, таму што гэты матэрыял будзе складаць аснову далейшага вывучэння гісторыі нашай краіны.

4. Вывучэнне новага матэрыялу

Уступнае слова настаўніка

Вывучэнне гісторыі - гэта пошук адказаў на 5 простых пытанняў: Што? Калі? Дзе? Як? Чаму?

Адно з гэтых пытанняў, а менавата «Калі?», цесна звязана з датамі.

Любая гістарычная падзея развіваецца ў прасторы і часе. Для вызначэння прасторы служыць кар­та. А вось вымярэнне падзей у часе ажыццяўляецца пры дапамозе дат. Гістарычная падзея без даты — як чалавек без пасведчання аб нараджэнні, узрост якога немагчыма дакладна вызначыць.

Зразумела, што кожны з вас павінен помніць не толькі год, але месяц і дзень свайго нараджэння.

Гутарка

Настаўнік звяртаецца да вучняў з пытаннямі:

• Колькі вам гадоў?

• У якім годзе вы пайшлі ў школу?

• Колькі гадоў вы вучыцеся?

• У якім годзе вы скончыце школу?

Гэтыя даты называюцца біяграфічнымі. Яны адносяцца да асабістага жыцця. А ёсць даты яшчэ больш важныя, яны называюцца гістарычнымі. Гістарычныя даты вызначаюць час важных для гісторыі падзей.

Затым настаўнік звяртаецца да класнай дошкі, дзе запісаны апорныя даты, і адзначае, што 862 год — гэта першая дата ў гісторыі нашай краіны, якую мы дакладна ведаем.

862 г. — першае летапіснае ўпамінанне пра Полацк.

1067 г. — першая летапісная звестка пра Мінск.

Настаўнік прапануе вучням знайсці ў слоўніку тлумачэнне паняцця «летапіс».

Настаўнік падводзіць вучняў да высновы, што ніяк нельга абысціся без дат пры вывучэнні гісторыі.

Якімі адзінкамі вымяраецца гістарычны час?

Настаўнік звяртае ўвагу вучняў на тое, што кожная гістарычная падзея мае пачатак узнікнення, працягласць і канец свайго існавання. Падзеі, якія мы назы­ваем гістарычнымі, могуць узнікнуць імгненна, прадаўжацца даволі доўгі час і нечакана закончыць свае існаванне. Вось чаму нават секунды, хвіліны і гадзіны могуць выконваць ролю вымяральнікаў гістарычнага часу. Але найчасцей выкарыстоўваюцца такія вымяральнікі, як год, дзесяцігоддзе, стагоддзе, тысячагоддзе. Настаўнік звяртае ўвагу вучняў на дошку і пра­пануе ім запісаць назвы, лікавыя значэнні і скарочаныя абазначэнні гэтых вымяральнікаў.

Важным рубяжом у лічэнні гадоў у гістоыі з'яўляецца нараджэнне Ісуса Хрыста. Першы год жыцця Ісуса Хрыста прынята лічыць першым годам нашай эры (н. э.). Калі якая-небудь гістарычная падзея адбылася да нараджэння Ісуса Хрыста, то вучоныя кажуць, што яна адбылася да нашай эры (да н. э.).

Вызначэнне стагоддзяў

Настаўнік удакладняе, што 1 ст. = 100 г., 1 тыс. г. = 10 ст. = 1000 г.

Адны толькі лічбы не даюць дастаткова поўнага ўяўлення пра велічыню часу ў 100 гадоў. Тут патрэбна спаслацца на прыклады. За 100 гадоў можна 9 разоў закон­чыць сярэднюю школу, 25 разоў пачатковую. Апісанне гістарычных падзей, якія адбываюцца за 100 гадоў ва ўсім свеце, з цяжкасцю можна ўмясціць у самую тоўстую кніжку. Вось што такое 100 гадоў для гісторыі.

Пры вывучэнні гістарычных падзей часта ўзнікае патрэба пераводу гадоў у стагоддзі.

Настаўнік тлумачыць, якім чынам гэта робіцца.

Для набыцця такога умення кожным вучнем мож­на выкарыстаць даты стужкі часу і перавесці іх у стагоддзі у наступнай паслядоўнасці: 862 г., 1000 г., 2000 г., 24000 г. да н.э., 26000 г.

Рымскія лічбы

Настаўнік паведамляе вучням аб тым, што ў мінулыя часы лічбы розныя народы абазначалі па-рознаму: завязвалі вузельчыга, рабілі на палачцы нажом засечкі, пісалі розныя знакі.

У Старажытным Егіпце, напрыклад, палачка абазначала адзінку, знак у выглядзе падковы — дзесяць, а фігурка чалавечка з паднятымі ад здзіўулення ўверх рукамі — мільён. Ці можна лічыць такія абазначэнні лікаў зручнымі? Чаму не?

А вось арабскія лічбы, якімі мы карыстаемся, і рымскія, якія ўжываюцца больш рэдка, аказаліся самымі зручнымі. Падумайце, чаму.

Пасля знаёмства з рымскімі лічбамі настаўнік прапануе вучням параўнаць іх з арабскімі і зрабіць уласны вывад, якія з іх самыя зручныя для напісання. Зроблены выбар патрэбна абгрунтаваць.

Настаўнік пацвярджае вывад вучняў аб большай зручнасці арабскіх лічбаў і адзначае, што па гэтай прычыне яны паступова амаль выцеснілі з ужытку рымскія лічбы. Але ж для напісання стагоддзяў прынята карыстацца рымскімі лічбамі. Вось чаму патрэбна іх ведаць і умець пісаць.