Арганізацыйны момант
Праверка дамашняга задання
Выкананне тэставых заданняў
1. Як называецца наша краіна? Адзнач знакам «+» правільны адказ.
Расія Польшча Беларусь
2. Сярод пералічаных магчымых назваў абласцей Беларусі абазнач знакам «+» сапраўдныя.
Мінская Віцебская Барысаўская
Гомельская Гродзенская Магілёўская
Столінская Брэсцкая
3. Размясці ў парадку ўзрастання тэрытарыяльныя адзінкі Беларусі.
сельскі савет вобласць раён
4. Падкрэслі назвы краін, з якімі мяжуе Беларусь.
Расія, Францыя, Украіна, Польшча, Літва, Данія, Латвія, Англія.
5. Запоўні пропускі ў сказах.
Наша краіна размяшчаецца ў самым цэнтры _____________. Працягласць тэрыторыі Беларусі з поўначы на поўдзень - ________ км, а з захаду на ўсход - _______ км.
Паведамленне тэмы і мэты ўроку
Тлумачэнне новага матэрыялу
Работа пачынаецца з вызначэння задач (навучання і развіцця), знаёмства з назвай тэмы, планам, а таксама з іншымі зашсамі, зробленымі на класнай дошцы.
Даты |
Паняцце |
Нашы продкі |
24 тыс. гадоў |
племя |
План |
1500 гадоў |
|
1. Найстаражытнейшыя жыхары Беларусі |
Гарады |
Рэкі |
2. Кіеўская Русь |
Полацк |
Палата |
3. Усходнеславянскія плямёны: |
Віцебск |
Дзвіна |
а) крывічы |
Тураў |
Прыпяць |
б) дрыгавічы |
Гомель |
Сож |
в) радзімічы |
Работа над новым матэрыялам вядзецца у адпаведнасці з вызначаным планам.
1. Найстаражытнейшыя жыхары Беларусі
Як вы разумееце выраз «Найстаражытнейшыя»? (Адказы: першыя, самыя старажытныя.)
Ці можна вызначыць час, калі яны з'явіліся на тэрыторыі Беларусі? (Звярнуцца да асноўных дат на с. 156 дапаможнжа.) Вучні запісваюць дату і назву падзеі ў свае сшыткі.
Далей настаунж прапануе вучням прачытаць услых першы абзац апавядання і адказаць на пытанні:
а) Чым займаліся найстаражытнейшыя людзі?
б) Што яны ўмелі рабіць?
2. Кіеўская Русь.
Канцэнтруецца ўвага на апорныя словы: усходнеславянскія плямёны, Кіеўская Русь.
Работа над гэтым матэрыялам завяршаецца запісам вучнямі ў сшыткі даты 1500 г. таму назад і паняцця «племя». Тлумачэнне даты запісваецца пад дыктоўку настаўніка, а вызначэнне паняцця вучні шукаюць у слоўніку (с. 154) і запісваюць яго ў свае сшыткі.
Вучні запісваюць выраз «Кіеўская Русь — дзяржава ўсходніх славян».
3. Усходнеславянскія плямёны: крывічы, дрыгавічы, радзімічы.
Гэты матэрыял тлумачыць настаўнік, спалучаючы яго з каменціраваным чытаннем асобных абзацаў вучнямі.
Вывучэнне грунтуецца на рабоце з гістарычнай картай.
Памятка. Работа з картай.
1. Звярніце ўвагу на назву карты.
2. Зрабіце агульны агляд карты, каб мець уяўленне пра яе змест.
3. Пры паказе на карце кіруйцеся наступнымі правіламі:
а) гарады і месцы бітваў паказваюцца адным пунктам;
б) рассяленне плямен, тэрыторыі дзяржаў, вобласці, азеры- памежнай лініяй, якая замыкаецца;
в) накірункі ваенных паходаў, водныя шляхі, рэкі паказваюцца суцэльнай лініяй.
4. Любы паказ на карце суправаджаецца слоўным апісаннем накшталт наступнага: крывічы пасяліліся на землях ад Немана да Дзвіны і Дняпра, дзе цяпер размяшчаюцца Віцебская, часткова Гродзенская, Мінская і Магілёўская вобласці, і занялі большую частку тэрыторыі сучаснай Беларусі.
У час работы з картай звяртаецца ўвага на гарады, найперш за ўсе Полацк, Віцебск, Тураў, Гомель якія з цягам часу стануць цэнтрамі княжанняў.
Настаўнік прапануе вучням самастойна знайсці на карце горад Кіеў і дадае, што ён стаў сталіцай старажытнарускай дзяржавы — Кіеўскай Русі.
Паралельна са знаёмствам з картай вучэбнага дапаможніка ажыццяўляецца перанос паказу на вялікую гістарычную карту «Старажытнаруская Дзяржава — Кіеўская Русь у IX—XII ст.».
Чытанне адпаведных абзацаў матэрыялу тэмы, у якіх тлумачыцца паходжанне назваў «крывічы», «дрыгавічы», «радзімічы». Вучням прапануецца выдзяліць галоўнае ў прачытаным і зрабіць наступныя запісы ў сваіх сшытках:
Крывічы — правадыр Крыў або кроўныя.
Дрыгавічы — правадыр Дрыгавіт або дрыгва.
Радзімічы — правадыр Радзіма.
Вучні самастойна чытаюць матэрыял апошняга абзаца тэмы і адказваюць на пытанні:
Якімі якасцямі валодалі нашы продкі?
Якія з гэтых якасцей вы лічыце найбольш важнымі і неабходнымі ў жыцці?
Работа з малюнкамі
Вучні ўважліва разглядаюць малюнкі і адказваюць на пытанні настаўніка.
Малюнак «Паляванне».
На якіх жывёл палявалі нашы продкі?
Якую зброю выкарыстоўвалі яны для палявання?
З якога матэрыялу яе выраблялі?
Што яшчэ яны прымянялі, каб паляванне было больш удалым?
Па ходу работы з малюнкамі ідзе запаўненне настаўнікам схемы на класнай дошцы.
|
паляванне |
|
земляробства |
З аняткі нашых продкаў |
жывёлагадоўля |
|
рыбная лоўля |
|
збіральніцтва |
Малюнак «Старажытнае паселішча».
Заданне: скласці апісанне па наступным плане:
1. Месца размяшчэння.
2. Умацаванні.
3. Жыллё людзей.