Туа біткен токсоплазмоз

Токсоплазмоз проблемасының актуалдығы қоздырғыштың табиғатта кең тарағанына, токсоплазмозбен инфицирленудің жиілігі, токсопалзмалардың әр түрлі мүшелер мен тіндерде ұзақ уақыт персистенуі және осы инфекцияның перинаталды патологиядағы роліне байланысты.

Этиологиясы.

Қоздырғышы -Toxoplasma gondii, облигатты жасушаішілік паразит, Protozoa типіне , Sporozoa классына жатады және күрделі цикл бойынша дамиды. Токсоплазманың соңғы қожайыны болып үй мысығы және мысық тұқымдас жабайы мысықтар есептеледі. Егер мысық алиментарлы жолмен жұқтырса, паразиттер ішектің эпителиалды жасушаларына кіріп, бірнеше жыныссыз генерациядан соң макро- және микрогаметалар түзеді. Жыныстық процесс ооцисталардың түзілуімен аяқталады, олар мысықтардың нәжісімен сыртқы ортаға шығады. Токсоплазмаладың ооцисталары сыртқы ортаның жағымсыз факторларына тұрақты болып келеді, олар өздерінің эффективтілігін жерде қалыпты ылғалдылықта 2 жылға дейін сақтайды. Аралық қожайыны болып- жылықанжы жануарлар,бауырмен жорғалаушылар және адам болып саналады.

Токсопазмалы инфекцияның НЕГІЗГІ КӨЗІ – үй жануарлары. Үй жануарлары ішінде ең бірініш орында- мысық, ол токсоплазма ооцисталарын сыртқы ортаға таратушысы. Адамдардың токсопалзмозбен жұқтырылуында маңызды ролінде ауылшаруашылық жануарлар ойнайды, себебі олардың етінде токсоплазмалардың цисталары болуы мүмкін.

Жұқтыру жолдары.

1. Негізгі жол –пероралды (ауыз арқылы). Ол көбіне цисталармен және ооцисталармен жүзеге асады. Цисталармен жартылай піскен ет, піспеген фарш арқылы, ал ооцисталармен мысықтармен кір қол арқылы жанасқанда, жуылмаған, жермен араласқан жеміс-жидектерді қолданғанда.

2. Контаминационды жол- жарақаттанған шырышты және тері қабаты арқылы- егер балалар мен ересектер науқас жануарлармен жанасса және ересектер жұмыс бабы бойынша жануарлармен жанасқанда болады (мысалы, еткомбинаты жұмыскерлерінде).

3. Токсоплазмоз трансплатационды жолмен берілуі мүмкін- егер токсоплазмалы инфекция бар донор мүшесін ауыстырып салса.

4. Конгенитальды жұғу жолы- ұрықтың құрсақішілік анасынан плацента арқылы жұқтыруы- акушерлік және педиатриялық практикада өте маңызды болып есептеледі. Бұл кезде ұрық үшін инфекция көзі болып- анасы саналады. Ұрықинфицирленеді- егер анасы инфекцияны тек осы жүктілік кезінде жұқтырып алған болса, паразитемия, яғни қоздырғыш қан арқылы плацентаға түскенде. Ұрыққа қоздырғыштың токсоплазмозбен жүктілікке дейін инфицирленген әйелден берілуі дәлелденбеген, анасында дамыған иммунитет ұрықты жұқтырудан қорғайды.

Эпидемиология .

Токсоплазмалармен инфицирлену әртүрлі мемлекеттерде 0-90%аралығында таралған. Шығыс Европа мен Солтүстік Америкада дені сау адамдардың инфицирленуі 25-50%,ал Африка мен Оңтүстік Америкада-90% тараған.Орталық Азияда - Aфганистанда, Вьетнамда, Индонезиядаинфицирлену салыстырмалы түрде төмен. Ресейдің орталық өңірлерінде 1-25% (Мәскеуде 25%, Орловск облысында-32%, Омскіде 14% құрайды). Аймақтық инфицирленуде- климаттың, аймақтың ауыл шаруашылық профилдің, ұлттық тағамдар ерекшеліктерінің, санитарлық жағдай мен мәдениет деңгейінің ролі үлкен.

Токсоплазмозбен науқастану әлі де толық зеріттелмеген. Міндетті тіркеу тек кей мемлекеттерде еңгізілген (Германияда, Чехия мен Словак мемлекеттерінде). Туа біткен токсоплазмоздың кездесу жиілігі туралы мәліметтер бар. Франция, Австрия, Германия мемлекеттерінде 1000 нәрестеге 1-8 бала туа біткен токсоплазмозбен келеді.

Адамдарға инфекция көзі жануарлар болу мүмкін. Ірі және ұсақ қара мал, өңдеуден өткізбей жесе инфицирлену мүмкін. АҚШ өткізілген зеріттеулердің нәтижесі бойынша, паразиттің негізгі иесі- мысықтар 30% токсоплазмалармен инфицирлеген , ал олар ,жерде 2 жылға дейін өзінің инфицирлену қасиетіне ие тек 1% ооциттерді сыртқы ортаға шығарады.