Құрсақішілік листериоз

Аурудың қоздырғышы Listeria monocytogenes –ұсақ қозғалмалы таяқша, споралар құрмайды және Грамм әдісі бойынша жақсы боялады.

Соңғы жылдары листериалар мүшелер мен несеп жыныс жолдарының бөліністерінде ұзақ сақталатыны анықталған. Осының салдарынан анасынан ұрыққа инфекция құрсақішілік (бала жолдасы арқылы) немесе босану кезінде өтеді.ұрықтың зақымдалуы кез келген кезеңде болу мүмкін, бірақ ең жиі соңғы айларда болады. Жүкті әйелдердің листериозы симптомсыз немесе тұмаутәрізді өтеді, ол түсіктің, мерзімінен ерте босанудың, өлітуылудың себепшісі болу мүмкін. Құрсақішілік инфицирленген мерзімінде туылған нәрестелер ішінде өлім саны 70%құрайды, ал ШТН ішінде ақыр соңы әрқашан өліммен аяқталады.Taese A.L. (1999), мәліметі бойынша АҚШ-та листериоз салдарынан болатын перинаталды өлім 1- 7% құрайды.

Листериоздың клиникасы, ағымы, ақыр соңы алуан түрлі болып келеді.

Нәрестелер листериозы-бұл түрді басқаша септика-грануломатозды деп те атайды. Туа біткен листериоз әдетте ауыр ағыммен сипаииалады және жиі баланың өліміне әкеледі. Бүл септикалық ауру, әр түрлі мүшелерде арнайы гранулемалардың түзілуімен жүреді. Ұрық инфицирленген кезде, өлі немесе шала туылған нәресте туылады, ол өмірінің алғашқы 2 аптасында өледі. Егер нәресте туыт кезінде инфицирленсе туа біткен листериоз клиникасы туылған соң 1-2 аптадан кейін пайда болады.

2006 ж Алматы қаласында жүкті әйелдер арасында жүргізілген зеріттеулер нәтижесі өте қауіпті сандарды көрсетті. 2 тәуелсіз ауруханаларда 3000жүкті әйелдерге жүргізілген эеріттеулер ,олардың 10-11% оң нәтиже көрсеткен, бұл ұрықтың құрсақішілік ламуына қауіпті екенін көрсетеді.

Біздің бақылауларымыздың салдарында құрсақішілік листериоз тек 7 балада анықталған.барлық жағдайларда ауру ауыр түрде , құрсақішілік пневмония, гепатоспленомегалия, кардиопатия, ОЖЖ зақымдалу белгілерімен менингит және энцефалит түрінде өткен. 2жағдайда өліммен аяқталған.

Құрсақішілік листериоз диагностикасы

Листериоз диагностикасы, клиникасының алуан түрлігі мен жиі кездесетін аурулармен ұқсастығына байланысты , қиынға соғады (токсоплазмоз, мерез, герпестік, цитомегаловирустық, стафилококкты инфекция, иерсиниоз және т.б.). Листериоз диагностикасына келесі әдістер жатады:

Бактериологиялық әдіс-аңқадан, лимфа түйіндерден, көз бөліністерінен, қан , жұлын ми материалдарын, ал нәрестелерде кіндік қан, меконий, бала жолдасының материалдарын зеріттейді. Материалды алуға тиімді уақыт , аурудың 7-10 күндері. Бактериологиялық зеріттеудің оң нәтижесі, зеріттеуге материал алынғаннан кейін 2аптадан бұрын дайын болмайды. Соңғы теріс нәтиже зеріттеудің басынан 30 күннен кейін дайын болады.

Биологиялық әдіс-кішкентай-тышқандарға жасалатын биосынама немесе теңіз шошқасына жасалатын коньюктивалды тест. Бұл әдіс те ұзақ уақытты, көп жұмысты және арнайы жағдайларды талап етеді.

Серологиялық әдіс- бұл иммуноферментті анализ, ол тез жасалады, көп жұмысты талап етпейді және жоғарыспецификалы болып саналады. ИФА үшін қанды шынтақ көктамырынан 5-10 мл көлемінде, нәтиженің шынайлығы үшін екі рет (аурудың 8-9, 16-18 күндерінде) алады. Егер антиденелер саны 4есе және одан көп өссе, листериоз диагнозын дәлелдейді.

Листериоздың жоғары қауіптілігіне байланысты оны ерте диагностикалау керек. Диагностикалық зертханаларда жасалатын классикалық әдістер азақпаратты, көп уақытты талап ететін болғандықтан, листериозды анықтайтын экспресс-диагностика әдісі қажет.

Адам қан сарысуы мен плазмасын бірінші рет листериоз қоздырғышына қарсы Gклассты антиденеге - Listeria monocytogenes-ке зеріттеген де, листериозды инфекция кезінде протективті иммунды жауап төмен болатынын естен шығармау керек.Инфекция дами бастаған кезде қанда антиденелер циркуляциясы болады. Ағзадан листериалар элиминациясынан кейін, иммуноглобулиндер титрі 24-36 күннен кейін төмендей бастайды, ал 5-6 айдан кейін науқастың қанында антиденелер тіпті табылмауы да мүмкін.листериоз диагностикасы үшін, ЗАО «ИмДи» иммуноферментті тест- жүйені қолдануға болады, ол арқылы, Listeria monocytogenes қарсы G классты антиденеле анықталады. Бұл тест жүйенің ерекшелігі, инфекционды үрдіс нәтижесінде адам ағзасында синтезделетін листериалрдың негізгі токсиндері –О л. истериолизинді анықтайды.

Листериоз диагностикасының алгоритмі

I кезең. Перинаталды факторларды анықтаған кезде эпидимиологиялық анамнезін де ескереді: шикі қырықжапырақ салатын, жұмсақ ірімшікті, еттен жасалған жартылай фабрикаттарды, сонымен бірге құс етінен жасалған және т.б.жиі тамақта қолдану. Акушерлік анемнезі асқынған болу мүмкін: тұмаутәрізді ауыру, себепсіз дене қызуының көтерілуі, осы жүктілік кезінде лимфа түйіндерінің ұлғаюы, сонымен неонаталды кезеңнің ауыр өтуі: сепсистәрізді жағдайы,құрсақішілік пневмония, менингит, энцефалит, ұсақпапулезді гепоррагиялық бөрітпелер, гемограммада- лейкоцитоз, нейтрофиллез. Болжам коэфиценті 13жоғары болса→құрсақішілік инфекция қауіпі бар→келесі кезеңге көшу.

II кезең. О листериолизиніннің ангигеніне қарсы антидене мен арнайы IgG, IgM антиденелер табумен TORCH -комплексіне ИФА жүргізу. Егер листериаларға қарсы IgM немесе О листериолизиніннің ангигеніне қарсы антиденелер саны жоғары болса, құрсақішілік листериоз диагнозы қойылады. Егер листериозға қарсы IgG табылса→келесі кезеңге көшу.

III кезең. Листериозды инфекцияны дәлелдеу үшін ПТР жүргізіледі. Биологиялық орта ретінде қан, зәр, жұлын ми (ОЖЖ зақымдалуында) қолданылады.

1 нұсқа. Инфекцияның даму қаупінің болжамды факторлары+клиникасы+ИФА (листериозға қарсы IgM )=құрсақішілік листериозды инфекция.

2 нұсқа. Инфекцияның даму қаупінің болжамды факторлары+клиникасы+ИФА (листериозға қарсы IgG антиденелер)=8-9 күннен кейін ИФА немесе ПТР қайталау. IgGантиденелер титрінің жоғарлауы «+»ПТР кезінде= құрсақішілік листериозды инфекция.

3 нұсқа. Инфекцияның даму қаупінің болжамды факторлары+клиникасы+ИФА ( О листериолизинін антигеніне қарсы антиденел саны «+» ) немесе «+» ПТР=құрсақішілік листериозды инфекция.

Диагнозды тек клиникасына жүгініп қойюға болмады анамнез ақпараттары мен эпидемиологиялық мағұлматтар , тән қлиникасымен бірге тек диагнозды болжай алады. Диагнозды негіздеу үшін қан сарысуында арнайы антиденелер табылу керек және олардың деңгейі динамикада өсу керек.

ЕМІ

• Ампициллин мен гентамицин комбинациясы

• Емнің ұзақтығы клиникалық синдромға байланысты, мысалы, сепсис кезінде 7-10 күн болса, менингит кезінде 14 күн.

• Кейбір авторлар пенициллин немесе ампициллимен моноем ұсынады.

• Барлық листериаларда пенициллин тобының анибиотиктеріне тұрақтылық дамиды, сондықтан бактериоцидті әсерді күшейту үшін аминогликозидттерді қоса тағайындау керек.