Хламидиялы инфекция

Хламидиялар – ұсақ, грамм теріс кокктар, облигатты жасушаішілік паразит. Вирус тәрізді облигатты жасуша ішілік паразит болып саналады, өлі бактериологиялық орталарда кездеспейді, вирустарға қарағанда айырмашылығы геномындағы ДНҚ-ң да РНҚ-ң да болуы, құрамы мен қабырғаларының құрылысы бактерияларға тән.

Chlamydiaceae 2 тұқымдастығы бар:

1. Chlamydia psitacci – құстар мен жануарлар жасушаларында паразитті тіршілік жасап, оларда пситаккозды шақырады (орнитоз).

2. Chlamydia trachomatis - жасушада тіршілік етеді, адам мен жануарлар үшін патогенді, жергілікті кездесетін орны – эпетелиальды тін: қанда – полимориядролы лейкоциттерде. Жергілікті үрдісте массивті инвазияда - эритроциттерді зақымдану мүмкін.

Chlamydia trachomatis-тің әртүрлі серотиптері бар. Е-ден К-ға дейінгі антиген типтері жаңа туылған сәбилерде генитиалды хламидоз бен респираторлы конъюктивит бұзылыстарын тудырады. Л1-ден Л3-ке дейнгі типтері шап лимфогранулематоз аурыун шықыртады. (Никола-Фавра ауруы).

Хламидиялардың өзіндік айналым дамуы бар. Ол екі фазадан: жасушаішілік және жасуша сыртында. Қарапайым денешіктер деп аталатын хламидияның жұқпалы түрі организмге өтпелі және цилиндрлі жасушалар арқылы еніп, жасушалардың ішін толтырады. Жасуша ішіне түскен жұқпалы формасы вегетативті және Провачека денешіктеріне айналып, бинарлы түрде 8-12 рет бөлінеді. Туынды ретикулярлы денешіктер 36-38 сағаттан кейін инфицирленгеннен кейін қарапайым түрге, яғни жаңа ұрпақта жұқпалы түрге ауысады. Бұл айналым (цикл) жасушалардың өлімімен немесе жарылуымен аяқталып, жаңа денешіктердің сыртқа шығуымен аяқталады. Риккетсиялармен бірге облигатты жасушаішілік паразиттер класына жатқызылады. Цикл арқылы олардың жұқпалылығын анықтауға болады. Вируленттілігі қысқа болғанымен хламидиялар өзінің даму кезінде цитоплазмаға токсиндер мен ферменттерді бөледі.

Әсіресе шала туылған сәбилерде хламидиядар патогенді инфекциясы бар иммунопатологиялық үрдісті туындатады.

Жаңа туған сәбилерде хламидиялық инфекцияның реализацияның негізгі және маңызды фактор каупі болып, жүкті әйелдердің асқыну кезіндегі зәр шығару мүшелеріндегі хламидиоз ауруы табылады. Көбіне жүктіліктің 3 триместрінде қынаптан құрамында патологиялық бөлінділері бар хориоомниотит, кальпита бөлінеді. Нейроиммунды-эндокринді жүйенің бұзылысынан, қабыну үрдісінің асқынуымен байланысты болуы да мүмкін.

Жүкті әйелдердің әлеуметтік жағдайы, жасы, жүктіліктің уақыты мен кезіңі ешқандай мағына бермейді. Бұл әйелдердің гинекологиялық анамнезінде кольпит, сальпингоофрит, бедеулік (трубадағы жабысу кезіндегі), жүктілікті алып жүре алмау, созылмалы пиелонефрит белгіленеді. Дегенмен, әйелдерде босану кезінде хориоаминотиттің дамуы жалғыз айқын белгісі болуы мүмкін. Сондықтан да осы әйелдер қауіп факторы бар топтарға енгізіледі. Жоғарыда көрсетілген әйелдерде, хламидиялардың инфицирленген түрлері бар 70%-ында, босану кезінде 70%-дың тек 14% әйелдерде ғана жұқпаның (инфекция) бар екені анықталды. Сәбилерде неоноталды жағдайда 63,6% -ында хламидиялар болады. Инфицирлену бұл жағдайда интраноталды контактты жолмен немесе босану кезіндегі аспирация кезінде жүреді.

Жаңа туылған сәбилердегі ХИ клиникалық көрінісі.

Жас сәбилерде кездесетін хламидия түрі – конъюктивит, ДДСҰ-ның статистикасы бойынша 1000 сәбидің 14-інде кездеседі. Солғын түрінде кездесіп, тек өмірінің 4-ші күнінен бастап дамиды. Шеміршекті аймақтарда көбіне конъюктивиттің диффузды гиперемиясы кездеседі. Жиі кездесетін симптомы ұйқыдан кейінгі қастың жабысып қалып псевдомембранозды түзілістің пайда болуы. Басқа бактериялардан туындаған конъюктивиттің айырмашылығы - қою іріңді жағындының болмауы. Хламидиялы конъюктивит 3-4 аптаға дейін созылып, көздің көру қабілетін нашарлатпайды. Интенсивті терапия бөлімінде хламидиялар конъюктивиттің таралу себебі болуы мүмкін. Басқа нозологиялардың артуынан, соңғы кездері хламидиялы конъюктивиттер саны азаюда. Оның себебі микроорганизмдердің биологиясының өзгеруі.

Жаңа туылған сәбилерде хламидиялы хориоменингит, орта отит, назофарингит, миокардит көрінген. Дәл қазіргі уақытта хламидиясы бар пневмониялар да кездеседі: 1987 жылғы ДДСҰ-ның есебі бойынша 100 баланың 8-10-ында кездескен. Хламидияның тікелей өкпе тіндеріне әсері респираторлы бұзылыстардың себебі болып табылады. Анасында өткір хламидиоздың болуынан, босану кезінде сәбидің тікелей микроорганизмдермен қатынаста болуы пневмонияны дамытады.

Хламидиялы пневмониямен ауырған балалар 6 баллды Апгар шкаласымен туылады. Ерте неонотальды кезеңде барлық балаларда тыныс жолдарының бұзылыстары дамиды. 30 %-ға жуығы жасанды демалдыруды қажет етеді. Жаңа туған сәбилердің көбісінде алғашқы тәуліктерде – гепатоспленомегалия, 50% - ІІ және ІІІ дәрежедегі ісінген синдром. Алғашқы күндерде дене салмағын 10% -ға жоғалтауы балалардың 46,4%-ы нда, морфофункционалды жетілмеу - 30%-ында кездеседі. Барлық ауырған сәбилердің жоғарғы тыныс алу мүшелері мен өкпенің жағындасында 3-4 есе үлкен хламидиялы қарапайым денешіктері болады.

Ересек балаларға қарағанда,шала туылған балаларда ХИ ауыр токсикоз түрінде өтеді. Бұл олардын анатомио-физиологиялық ерекшеліктерімен, сонымен қатар инфекцияға реактивтілігінің әртүрләгәне байланысты. Созылмалы токсикоздың асқынуы өмірінің 5-7 күндері байқалып, қанда хламидиялы антигеннің болуымен көрінеді. Клиникалық көріністерінде терінің мрамор түстес болып бозаруы, іштің қампип үлкеюі байқалады. Балалардың жартысында лимфоденапия байқалады, ал сирек жағдайда уақытша майда бөрттпелер пайда болады.

Шала туылған нәрестелерде ХИ зақымдалған кезде өкпелік үрдістің патогномотикалық айқын ерекшеліктері, үлкен жастағы балалармен салыстырғанда көрінбейді, тек ентігудің айқындылығы мен физикалды және рентгенологиялық ақпарат арасындағы диссоциация білінеді. Аускультативті тыныс пэурильді немесе әлсіз болады., сырыл да байқалады. Өкпені ренгенге түсіргенде, өкпе аймақатырнда пневмонизацияның төмендеуін, әсіресе оң өкпеде қатты байқалады. Аурудың өткір түрінде жүректің оң жағына күш түседі, және ол өкпенің қабынуымен бірге жүреді. 2-3 аптада ылғалды қақырықты жөтел пайда болады. Сәбидің қаншалықты дамуы төмен болса, соншалықты аз жөтеледі. Аурудың асқынған түрінде сәбиде лейкоцитоз дамиды (17-23) – 10г/л, қанда солға миолециттерге дейін жылжиды, С реактивті белок деңгейі жоғарылайды. Гиперкапния мен гипоксия болып, тері түсі сұрғыш түсте болады. Үлкен жастағы балаларда тұрақты эозинофилдер хламидияның бар екенінен хабар береді, ал жас сәбилерде байқалмайды. Дегенмен кейбір нәрестелерде өмірінің бастапқы 10 күнінде эозинофилдердің 6%-ға дейін көтерілуі мүмкін.

Биологиялық қоздырғыштың вирусқа жақындылығы, яғни интерстициалды көрінісі – пневмония көрсеткіші болып табылады.

Жазылып келе жатқан балаларда қышқылды-сілтілік көрсеткіштер мен гемрграммасы қалыпты клиникалық көріністерден бәсең болады. Өткір пневмония ұзақ мезгілден соң әлсіз түріне ауысады. Шала туылған балаларда ауыр түрде өтеді, бірақ токсикоздың болмауымен жүретін орташа түрлері де кездеседі. Аурумен ауырудың ұзақтығы 18-36 күн.

ХИ мен бірге басқа флора бірлескенде балалардың 1/3-інде , (Staphylococcus, Citrobacter, Klebsiella) иммунитеттің ерекшелігіне байланысты, аурудың ағымы мен ақыр соңы ауыр болады. ХИ кезіндегі нәрестелер арасындағы өлім көрсеткіші әдебиеттерде келтірілмеген. Бірақ біздің бақылауларда ХИ иммунды тапшы нәрестелерде және пневмония, хориоменингит немесе миокардит түрінде өтсе өлім саны жоғары болады.

Шала туылған нәрестелердегі хламидизды пенвмонияның иммунды қатынасының бұзылысы, нәрестенің клиникалық жағдайын негіздейді. ХИ зақымдалған нәрестенің СДР фонында, Т-жасушалық жүйенің тежеліп, ағзаның иммунды жауабы тек В-жасушалар санының көбеюімен, яғни гуморалды қызметтің инициациясымен байқалады. Т-жасушалық иммунитеттін ұзақ уақыт бойы тежелуі, басқа флораның қосарланып, үрдістің жайылмалы түріне ауысуына алғышарттар туғызады.

Жаңа туылған нәрестелердегі ХИ диагностикасы

Нәрестеде ХИ келесі белгілер бойынша күдіктенуге болады:

1. Анасының анамнезінде жиі түсіктердің болуы, түбіктік бедеулік, созылмалы жайбасар сальпингоофарит, эндометрит, жыныс жолдарындағы мазоктарда лейкоцитоз, хорионамниониттің дамуы

2. Туыт жолдарының жұғындысынан цитоплазмалық жасушаларды және элементарлы денелерді табу

3. Клиникалық көрінісінің ерекшеліктері: коньюктивит кезінде- өмірінің 4 күнінен кейін басталады, жайбасар ағыммен, жабысқақ бөліністер,коньюктивалардың айқын гиперемиясы, қалыпты тағайындалатын емге резистенттілігі; пневмониялар кезінде- туылған кезінде айқын ісіну синдромы, гепатоспленомегалия және лимфаденопатия, туылған соң 4-12 сағаттан кейін ТЖС пайда болуы, жедел кезеңде тері жамылғысының «сұр» реңкінің болуы, айқын ентігу мен аз физикалды және рентгенологиялық белгілер арасындағы диссоциация, тұрақты гиперкопния, гипоксемия, интерферон жүйесінің тежелуі, жалпы Т- жасушалар санының төмендеуі.

Ақырғы диагноз қоздырғыш табылғаннан кейін ғана қойылады. Серологиялық идентификация кезінде хламдиялар антиденелерін анықтағанда қайталамалы зеріттеу жүргізу қажет. Бұл кезде титр 2 есе жоғарласа нәрестеде үрдіс хламидиялы этиологиялы екені дәлелденеді.