3. Дəстүрлі стратегия

Дəстүрлі.

Қазіргі уақытта дəстүрлі деп аталатын кəсіпорынның страте-

гиясы өте ауқымды қолданысқа ие болып отыр, оның басшылығы

бар өнімнің жоғары сапасын танытудан басқа еш нəрсеге

ұмтылмайды. Алайда, тауардың бəсекеге қабілеттігін оның сапа-

сымен байланыстыру тек сатушы нарығында ғана мүмкін болып

отыр. Бəсеке жағдайында мұндай кəсіпорын тез артта қалады, ал

одан кейін банкротқа ұшырайды.

Емтихан билеті №8

1. Инновация жəне персоналды басқару

Инновация əрбір кəсіпорынның жалпы экономикалық дамуының ең негізгі стратегия лық параметрлерінің бірі болып табылады. Инновацияның таландыратын бірнеше шартты жағдайлар бар. Оларды екі топқа бөлуге болады: сыртқы жəне ішкі. Онын негізгісі ұйым

персоналының инновацияға дайындығы. Бұл жерде кəсіпорын қызметінің тиімділігін арттыру негізгі ресурс болып табылады. Сол себептен оның сапасына деген талаптар өсуде. Персоналдың инновациялық əлеуетін дамыту өзекті мəселелердің бірі болуда. Даму кезеңінде пайдалы жағдай жасау өте маңызды. Осылайша шығындардың жартысынан көбі бірінші кезеңде жұмсалады. Персоналдың инновациялық даму стратегиясын жүзеге

асыру үшін білім деңгейін көтеру қажет. Білімнің тез өзгеруін ескере отырып, кəсіпорынға өз жағдайын ұстап тұру үшін жаңа білімдер қажет болуы мүмкін. Бұл жағдайда алға жылжитын немесе бəсекелестік тұрғысынан білімді табушы немесе білім аккумуляторын зерттеуші қажет. Басқа жағынан алғанда, білім қоры бəсекелестік тұрғысынан талабы жоғары əрі оның пайдаланылу мүмкіндігі болса, кəсіпорынға білімді пайдалану жөнінде маман қажет. Қызметкерлерді басқару стратегиясы белгілі (едəуір ұзақ)

кезеңге, үлгіге сəйкес бағыттардың жиынтығын, салаларды,басқару саласындағы қызмет ережелері мен тəсілдерін білдіреді.Ол теорияны тəжірибе жүзінде іске acырушы «көпір» болып саналады. Қызметкерлерді басқару саясаты – «қызметкерлермен жұмыс істеудегі мақсат, ережелер жəне олардан шығатын түр, əдістер,критерийлер». Таңдалған стратегия қызметкерлерді басқарудың саясаты арқылы іске асады (кадрлық саясат). Қызметкерлерді

басқару тұжырымдамасына келсек, тұжырымдаманың болашақ өзгерістерін анықтауға дейін жаңалық енгізулер қажеттілігін түсіну, бар қорды бағалау, ұйым мен қызметкерлерді басқару жүйесінің мүмкіндіктерін жəне өзгерістердің бағытын анықтау

(баламасының ішіндегі ең тиімдісі). Қызметкерлерді басқару тұжырымдамасы ұйымның бас жетекшілігін көрсетеді, ал қызметкерлерді басқару жүйесі басқаруды нақты жұмыс істейтін жəне нəтижелі тетіктерге айналдыруға арналған. Қызметкерлерді басқару жүйесі ұйымның жалпы басқаруына қатысты автономды жəне арнайы жүйені, адам қызметін басқару процестерінің өзара байланыс жиынтығын; еңбек процесі мен ұйымның қызметкерлеріне əсер ететін əр түрлі субъектілердің орындаушылық қызметін; еңбек қызметі процесінде адамның іс-əрекетіне əсер ету əдістерінің жиынтығын, сондай-ақ, басқарудың субъектісі мен объектінің өзара əсер ету процесін көрсетеді.

2. Қазақстанда инновациялық инфрақұрылымның қалыптасуы

Қазақстан Республикасында Ұлттық инновациялық қор құрылды. Ол мемлекеттік даму институттарының бірі және оның негізгі мақсаты – инновациялық белсенділіктің өсуіне көмек көрсету, жоғары технологиялық және ғылымды қажетсінетін өндірістерді дамыту.

Ұлттық инновациялық қордың негізгі мәселелері мынадай:

• Отандық және шетелдік инвесторлармен бірігіп венчурлік қорлар құру, венчурлік қаржыландырудың тетіктері мен инфрақұрылымын қалыптастыруға қатысу;

• Іс жүзінде қолданылатын ғылыми зерттеулер мен тәжірибелік – құрастырушылық әзірлемелерді қаржыландыру және оларды жаңа технологиялар, тауарлар шығаруға бағыттау;

• Ұлттық инновациялық инфрақұрылымды (технополистер,технопарктер, бизнес- инкубаторлар, инновациялық орталықтар) құруға қатысу;

• Ғылыми – техникалық өнімдер нарығын қалыптастыруға қатысу;

• Халықаралық инновациялық ынтымақтастықты дамыту (енгізу және коммерцияландыру)

«Ұлттық инновациялық қордың» инвестициялық көздері болып мыналар саналады: жарғылық капитал, қордың табыстары, халықаралық қаржы ұйымдары, шет мемлекеттер және қаржы институттары.

Біздің елімізде инновациялық жұмыстың дамуының негізгі буыны болып инжиниринг есептеледі. Инжиниринг көптеген ғылыми - зерттеу жұмыстарының нәтижелерін өндіріске жеткізуді көздейді. Жобаның көлеміне қарай инжинирингтің техникалық шешімдерді таңдаудан өндіріске енгізуге дейінгі бірнеше сатылары қамтылады.

«Ұлттық инновациялық қор» технологияларды коммерцияландыру барысында отандықжəне халықаралық нарықтарда екі үлгіні пайдаланады: технологияларды іздеу, технологияларды жəне инновациялық өнімдерді нарыққа жеткізу.

«Ұлттық инновациялық қор» өзінің салалық басымдықтары ретінде мына бағыттарды анықтады:

• ақпараттық технологиялар жəне коммуникациялар;

• биотехнологиялар;

• жаңа материалдар;

• машина жасау;

• химия жəне мұнай-химия өнеркəсібі;

• құрылыс жəне құрылыс материалдары;

• экология;

• электр энергетикасы жəне энергияны үнемдеу;

• Қазақстанның дамуына технопарктердің қатысуы;

• қазақстандық нарыққа жаңа технологияларды тарту жəне т.б

Қазақстанда экономика дамуының мемлекеттік инновациялық стратегиясы əзірленді. Ол Қазақстанның əлемдегі бəсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясының күшті факторы. Қазақстанда инновациялық дамуды басқару іс жүзінде бағдарламалар мен заңнамалық актілер негізінде жүргізіледі.

Қазіргі кезеңде əлемдік экономикалық жүйенің қарқынды дамуы ғылымды қажетсінетін өнімдер мен оны өндіретін технологияларды тиімді құру жəне пайдалануға байланысты.Ол үшін негізделген ғылыми зерттеулер жүргізу қажет жəне олардың нəтижелерін шұғыл түрде өндіріске енгізу үлкен жетістік. Сонымен, ғылымда жаңа технологиялық бағыттар пайда болады. Осылардың бəрін дұрыс бағытқа салу, тиімді пайдаланып, нақты нəтижеге жету үшін арнайы инфрақұрылым қажет.

Бəсекеге қабілеттілік мəселелерін шешу үшін Қазақстанда көп деңгейлі инновациялық инфрақұрылымның қалыптасуы қарастырылған. Оған мыналар жатады:

• білім-инновациялықкешендерменаймақтаркіреді – жоғары оқу орындары, ғылыми-зерттеу институттары, ғылыми орталықтар, оқытатын компаниялар. Бұлардың бəрі білікті кадрлар дайындау мен жаңа ой-пікірлер ұсынады;

• бизнес-технологиялық кешендер – жаңа ғылыми пікірлерді өндіріске енгізу мен жаңа тауарларды əзірлеумен айналысады;

• қолдаушы кешендер. Инновациялық қызметті қолдау жəне қаржыландыру, маркетинг, көрме жұмыстары, зияткерлік меншіктерді қорғау мəселелерімен шұғылданатын құрылымдар кіреді.

Инновациялық инфрақұрылымды қалыптастыру үшін жо- ғарыда келтірілген жағдайлар міндетті түрде қажет.

Инновациялық процеске қатысушылар ретінде макро, мезо жəне микродеңгейлердегі əр түрлі экономикалық субъектілер бар: мемлекет, корпоративтік құрылымдар, кəсіпорындар, академиялық, салалық, ғылыми-зерттеу мекемелері. Инновациялық инфрақұрылым субъектілерінің жұмысы бас кезінде инновациялық кəсіпорындардың қызметіне тиісті жағдай жасау, жоғары технологиялар және оларды өндіріс аясында іс жүзінде пайдалану.

Инновациялық құрылымның шешуші позицияларына технологияны жеткізу орталықтары жатады. Олар аймақтарда, облыстарда жергілікті биліктің жəне ғылымдардың қолдауымен қалыптасады. Бұл орталықтар алдымен техникалық деңгейі жо- ғары аймақтарда құрылуы керек. Мысалы, Қарағанды, Алматы, Өскемен жəне т.б. Бастапқы кезде бұл орталықтарға орталық жəне жергілікті бюджеттерден қолдау көрсету қажет. Кейін олар өзін-өзі дамытуы тиіс. Орталықтардың негізгі мақсаты - инновациялық процестерді ұйымдастыру, инновациялық субъектілерге құқықтық, ақпараттық жəне басқа қызмет көрсету.

Инновациялық инфрақұрылымға жататындар: өндірістік-технологиялық, консалтингтік, қаржы-экономикалық, кадрлық, ақпараттық, өтімдік элементтері.

Əлемдік тəжірибе көрсетіп отырғандай, инфрақұрылымды тиімді дамытудың бір жолы – венчурлік қаржыландыру. Қазақстанда венчурлік қаржыландыру 2007 жылдың аяғында көлемі 14,5 млрд теңгені құрады. Соңғы жылдары елдің венчур- лік инфрақұрылымын дамыту үшін 5 венчурлік қор қалыптасты. Қазіргі кезеңде отандық венчурлік қорлармен 15 жоба қаржы- ландырылады, олар 2,8 млрд теңгені құрайды.