2. Инновациялық стратегияның кəсіпорында алатын орны

Инновация – басқа кез келген тауар сияқты, құндылықтардың,

инновациялардың деңгейімен анықталатын бəсекеге қабі лет ті лік ті

сипаттайды. Жаңа тауарлар ұсынып отырған кəсіпорынның бə се кеге

қабілеттілігі өндіріс факторларының жағдайына, сонымен қатар олар-

ды пайдаланатын стратегиялардың түр леріне де байланысты бола-

ды. Инновациялық қызмет кəсіп орын ның жаңа белестерге шығуына

ұйымдастырушылық-техникалық жəне экономикалық жағдайды

қамтамасыз ететін нарықтық жағдайдағы кəсіпкерліктің негізгі фор-

масы болып есептеледі. Инновациялық қызметтің стратегиялық ас-

пектісі бұл жағдайда ең бірінші тұтынушының сұранысына көңіл

бөледі. Өндіруші ретінде кəсіпорынның ішкі жаңашаланған мін-

деттерін шешу үнемі бағынышты сипатта болады. Осы жерден кез

келген кəсіпорынның ортақ стратегиясының құрамдас бөлігінің

бағыттылығы мен мазмұндылығын, сыртқы ортаның баламалы

қажеттіліктері мен өзгерістерін, сондай-ақ, тұтынушының көзқарасын

анықтайтын инновациялық стратегия екенін көреміз.

Кəсіпорын қолданатын кез келген стратегиялық шараларға

өзінің мəні бойынша инновациялық сипат тəн, себебі қалай бол-

са да олар кəсіпорынның экономикалық, өндірістік, əлеуеттік

жақтарына жаңалық енгізуге негізделген. Мысалға, нарықтық

шаруашылықты сипаттайтын стратегиялардың бірі нарықтық-

тауар стратегиялары, олар технологияның жаңа түрлерін

дамытуға, өндіруге, пайдалануға, яғни инновацияға негізделген.

Бұл стратегияның басқа түрлеріне де қатысты. Кəсіпорынның

даму стратегиясы олардың тұрақты дамуын жəне қызмет жаса-__ уларын қамтамасыз етеді. Олар сондай-ақ, ғылыми-техникалық

жетістіктерді ұйымдастыру аймақтарында, техника жəне техно-

логия аймағында қолдануға негізделген. Бұл тізімді ары қарай

жалғастыра беруге болар еді. Бірақ мақсатты түрде инновациялық

процестерді ұйымдастыру жəне жоспарлау барысында оларды ар-

найы белгіленген инновациялық стратегиялар ретінде қарастыру

қажет.

Емтихан билеті №12

1. Инвестициялық жобалар жəне олардың тиімділігі

Халықаралық тəжірибеде кəсіпорынның даму жоспары ар-

найы безендірілген бизнес-жоспар түрінде көрсетіледі. Ол өз ке-

зегінде кəсіпорынның даму жоспарын сипаттайтын құрылымдық

жоба болып табылады. Егер жоба инвестицияларды тартумен бай-

ланысты болса, онда ол «инвестициялық жоба» болып табылады.

Кəсіпорынның əрбір жаңа жобасы белгілі бір шараларда жаңа ин-

вестицияларды тартумен байланысты. Жалпы мағынасында жоба

– бұл нақты бір мақсатты көздейтін кəсіпорын қызметінің өзгерісі

жайындағы арнайы ресімделген ұсыныс.

Жобалар тактикалық жəне стратегиялық болып бөлінеді. Соң-

ғысының қатарына көп жағдайда меншік формасындағы өз ге ріс-

терді қарастыратын жобалар жатады (жалдамалы кəсіпорын дарды,

акционерлік қоғамдарды, жеке кəсіпорындарды, біріккен кəсіп-

орындарды жəне т.б. құру) немесе өндіріс сипатының толықтай

өзгеруі (жаңа өнім шығару, толық автоматтандырылған өндіріске

өту жəне т.б.). Тактикалық жобалар шығарылатын өнім көлемі нің

өзгерісімен, өнім сапасының жоғарылауымен, құрал-жабдықтар-

дың модернизациясымен байланысты болып келеді.

Жобалық талдау практикасы жобалау тəжірибесін жалпылауға

жəне типтік жобаларды атап өтуге мүмкіндік береді.

Инвестициялық жобаның экономикалық тиімділігі – бұл

ин вестициялық жобаның мақсаты мен қатысушылардың қызығ-

ушылықтарында көрініс табатын категория. Инвестициялық жо-

баларды сəтті жүзеге асыру жобаға қатысушылар – акционерлер,

кəсіпорын жұмысшылары, банктер, əр түрлі деңгейдегі бюджеттер

жəне т.б. арасында бөлінетін жалпы ішкі өнімді (ЖІӨ) көтереді.

Осы қатысушылардың түсімдері мен шығындары арқылы

инвестициялық жоба тиімділігінің түрлері анықталады. Жоба

тиімділігінің келесідей түрлерін бағалау ұсынылады.

1. Жобаның жалпы тиімділігі. Инвестициялық жоба тиімді-

лігін бағалау жалпы қоғамдық жəне коммерциялық позиция

тұрғысынан жүргізіледі, яғни тиімділіктің екі түрі де жобаны өз

есебінен жүзеге асыратын жалғыз қатысушының көзқарасымен

қарастырылады.

Жалпы жобаның тиімділігін анықтау мақсаты:

мүмкін қатысушылар үшін жобаның əлеуетті тартым-

дылығын анықтау;

қаржыландыру көздерін іздеу.

Жалпы инвестциялық жоба тиімділігінің түрлері:

жобаның қоғамдық (əлеуметтік-экономикалық) тиімділігі;

жобаның коммерциялық тиімділігі.