3Басыңқы стратегия

Бұл стратегияның түрі кейде менменшіл деп те аталады, се-

бебі кəсіпорын мұндай жағдайда нарықта алғашқылардың бірі

болуға тырысады. Мұндай стратегияны жүзеге асыру үшін жоғары

инновациялық жағдай, жоғары ғылыми-техникалық əлеует,

дəстүрден тыс шешім қабылдайтын əкімшілік, тəуекелге бел буу,

нарықты тану жəне маркетингтік мекемелердің дамуын қарастыру

қажет. Шабуыл жасау стратегиясы жоғары тəуекелдікке бару-

мен, нарықта жаңа пайда болған өнімнің көшбасшысы болуға,

жетістіктің шыңына жетуге тырысумен сипатталады. Мұндай

алға тарту фирмада инновацияның жүзеге асып, өнім құрамында

тезірек қолданылуына əкеледі. Тіпті ірі корпорациялар өз негізін-

де басыңқы стратегияны өнімнің кейбір түрлеріне ғана пайдала-

нуы мүмкін. Басыңқы стратегия корпорация өзінің барлық күші

мен ресурстарын маңызы жоғары өнім өндіруге жұмсаған уақытта

ғана ақталады. Бірнеше өндірушілері бар нарықта нарық басшы-

сы өте сезімтал болады, себебі оның орны бəсекелестің нарыққа

одан да сапалы өнім енгізген күшімен теріске шығарылуы мүмкін.

Бəсекелестердің мұндай əрекеті орташа басыңқы стратегияны

немесе вице-басшы айқындамасын («екінші епті») жүргізуге не-

гізделіп отыр. Бұл стратегияны көп тұтынылтын өнім өндіретін

кəсіпорындар кеңінен қолданады. Тəртіптегі ескерушілік келесі-

де көрінеді: кəсіпорын басшы айқындамасын «бере отырып»

бəсекелестермен ұшқыр дағдарыстан құтылады жəне басшының

нарыққа жаңа тауар енгізгенде жіберген қателіктерін ескеріп,

қайталамайды. Көпшілікке сату арқылы үлкен табысқа қол жеткізу осындай кəсіпорынның ұраны болып табылады. Бұл страте-гия техникалық жағынан қалып қалғанның немесе оны таңдаған фирма тұрғысынан инновацияларды енгізуді елемеудің нəтижесі

болып табылмайды

Емтихан билеті №4 «Инновациялық менеджмент» пәнінен

1. Нанотехнологиялардың болашағы

Нанотехнология – бұл адамның көзіне көрінбейтін майда бөлшектерді белгілі бір ретке келтіре отырып, оның ерекшеліктерін алдын-ала белгілеп беру арқылы әлдебір құрылымды қарастыруға қажетті жекелеген атомдарды ыңғайлап орналастыру. Нанометр дегеніміз бір метрді миллиардқа бөлгендегі ұсақ бөлігі (1 нанометр=10^-9 метр). Нанотехнология – осындай кішігірім өлшемдермен айналысатын ғылым. 1986 жылы сол кездегі студент Эрик Дрексел «Жасампаз машина» атты футуристік эссесінде алғаш рет «молекулярлы технология» деген сөз тіркесін қолданған болатын. Эрик Дрессел фантаст-жазушы Станислав Лемнің тұжырымдамаларына өз ойындағы қиялдарды үстей отырып, «Саналы тіршілік ортасының» негізгі бейне-кескінін ойлап шығарған. Осы болжамға сәйкес, XXI ғасырда нанороботтар мен технологиялар әрбір ағзаның, заттың құрамына енгізіледі де, адамзат өзін қоршаған әлеммен бірге тұтастай саналы суперкомпьютерге айналады. «Нанотехнология» деген сөзді өзіміздің қазақ тілінде түсіндіретін болсақ, «кішкентай өлшемді технология» дегенді білдіреді. Бұл жерде «нано» сөзі «миллиардтың бір бөлшегі» деген мағынаны береді. Қысқасы, кез келген заттың миллиардтан бір бөлшегі бастапқы тегінен ерекшеленді де, басқа физикалық қасиеттерге ие болады. Міне, осы заңдылық арқылы, яғни, материяның белгілі бір күйден екіншісіне өту кезіндегі өзгерістер арқылы өмірге, бұрын ешкімге белгісіз жаңа технология еніп жатыр. Қазіргі заманауи «сандық» технологиялармен үйлесімді жұмыс істейтін электронды құрылғылар – осы нанотехнологияның жемісі десек, қателесіп отырған жоқпыз. Бұған мысал ретінде байланыс саласындағы талшықты-оптикалық жүйелерді жатқызуға болады. Яғни, ешқандай сым-баусыз ақпараттарды бір нүктеден екінші нүктеге ауа ағынындағы талшықтарды өз еркіміз бойынша басқару арқылы оп-оңай жеткізе аламыз. Менделеев кестесіндегі көптеген химиялық элементтер нанотехнологияның әсерінен өзгерістерге ұшырап, басқа да бір қасиетке ие болып жатқаны осылайша анықталған болатын. Қысқасы, на­нотехнология адамзат өмі­рін­дегі ең төңкерісті жаңалықтардың бірі болды десек, артық айтқандық емес. Ал оның бүгінгісінен бола­ша­ғы әлдеқайда «жемісті». Нанотехнология саласы енді ғана дамып келе жатқанымен, оның жемістері әскери, әуе және космонавтика салаларында баяғыдан бері қолданылып келеді. Бірақ, құпиялық жағдайға байланысты, бұл технология туралы ақпарат тек ғалымдар мен әскер басшыларына ғана белгілі болатын. Кейінгі кездерде алынған нанотехнология нәтижелерін өндірісте (медицина, электроника, ауыл шаруашылығы, машина құрастыру тб.) көптеп қолдану мүмкіндігінің ашылуына байланысты, алдыңғы қатарлы дамыған мемлекеттерде көптеген зерттеу жұмыстары жүргізілумен қатар, сол зерттеулерге байланысты қолданылатын техникалар өндіріліп жатыр.