Емтихан билеті №14 «Инновациялық менеджмент» пәнінен

1. Контроллинг зерттеу жұмысының негізгі элементі ретінде

Қазiргi ұйымдастыру формалары өз қызметкерлерiне бiр

жағынан үлкен бостандық пен дербес жауапкершiлiкті берсе, екін-

ші жағынан тиімді контроллингті талап етеді.

Контроллинг кең мағынасында ақпарат көмегімен кəсiпорын ды

басқару жəне кəсiпорынды басқаруды қолдау шеңберiндегі дербес

функция ретінде түсiндіріледі. Оның құрамына жалпы мақсатқа

бағытталған деректердi өңдеу процесі (өндiрiстiк мəлiметтi жи-

нау, əзiрлеу, басқа мекен-жайға жiберу), жоспарлау, сонымен

қатар мақсатқа жетуді бақылау мен өндірістік-басқарушылық іс-

шаралар жатады.

Келесі бір анықтама бойынша, контроллинг – мəлiметтер

жиыны, жоспарлауда мəлiметтерді қолдану, қаржыландыру, есеп-

теу, бағалау жəне кеңес беру ретінде түсiніледi. Контроллинг – бұл

жағдайды қолға алу, процестерді басқару жəне реттеу.

Осылайша, контроллинг бақылау мен шығындарды есептеуге

қарағанда кең ұғым.

Контроллер ұйым ішінде жоғары басшылықтың мүшесі бо-

лып табылады жəне өз кезегінде ақпараттық шаруашылыққа жа-

уапты. Оның міндеттеріне ұйым мақсатын анықтау, оның ішін-

де стратегиялық жоспарды құруға қатысу жатады. Ол ақпарат

ағынын реттеу мен қолданылуын өз жауапкершілігіне ала отырып,

олардың есептеу ақпараттарын бақылауда, ұйымдағы жағдайды

басқару мен жоспарлауда қолданылуын қадағалайды.

Контроллинг əдетте 20-кестеде көрсетілген төрт құрамадас

элементтен тұрады.__

2. Инновацияның объектілері

Нарық жағдайындағы бəсекелестік қарқынының күшейе түсуі

кəсіпкерлерді ғылым мен тəжірибеге негізделген жаңалықтар

жүйесін пайдалана отырып инновациялық қызметті жетілдіруге

ықпал етеді. Бұл жағдай соңғы кезеңдерде əлемдік экономика-

да бəсекелестік бағытының бағаны төмендету мен ресурстарды

үнемдеу саласынан ғылыми-техникалық прогресс саласына ауы-

суымен де байланысты.

Инновациялық қызмет бұл техникалық-экономикалық өнді-

рістің біртұтастығы. Инновация мəні ғылыми ой-пікірлерді, жаңа-

лықтарды жүзеге асырып, тиімділікке қол жеткізу болып табыла-

ды.

Инновация ағылшын тілінен аударғанда «жаңалықты енгізу»

деген мағынаны береді. Ал жаңалық деп біз жаңа тəртіп, жаңа

əдет-ғұрып, жаңа тəсіл, жаңа ой-пікір жəне жаңа құбылысты ай-

тамыз. «Жаңалықты енгізу» дегеніміз Й. Шумпетердің ұйғарымы

бойынша, келесі жағдайларды құрайды:

жаңа затты, өнімді жасап шығару;

жаңа технологияны, техниканы өндіру;

жаңа өткізу нарығын игеру;

жаңа шикізат көздерін пайдалану;

өндірістің рөлін жаңа талапқа сай ұйымдастыру.

Сонымен, инновациялық қызмет дегеніміз – ғылыми-техникалық

шешімдерді тəжірибе жүзінде пайдалану, нақты жаңа техника мен

технология түрлерін қолдану жəне де өндірісті ұйымдастыруды

жетілдіру. Инновацияның осындай мəні оның кəсіпорын мен жалпы

••••• экономикадағы рөлін айқындай түсіп, қазіргі заманғы басқарудың

бірден-бір қажетті құралы болып табылатынын көрсетеді.

Инновация жаңа ғылым жəне даму үстіндегі іс-əрекет. Осын-

дай шарт тиімді орындалу үшін əрдайым дамуға тиіс. Сол себеп-

ті мақсатқа жетудегі жаңалықтарды орындауда инновацияның

қайнар көздерін ашып көрсеткен жөн.

Басқару теоретигі П. Друкер жаңалықты енгізудің 7 қайнар

көзін көрсетті:

a) күтпеген оқиға немесе жағдай;

ə) біздің көзқарасымыздың ақиқатпен сəйкес келмеуі;

б) процестік қажеттілік;

в) демографиялық жəне əлеуметтік-мəдени факторлардың

өзгерісі;

г) қажетті нұсқаулар жəне тəрбиедегі өзгерістер;

ғ) экономикалық жəне құрылымдық өзгерістер;

д) жаңа білім.

П. Друкер сондай-ақ, инновацияның қағидалары мен мін-

деттерін белгілеген. Қағидалар: мүмкіндікті талдау, тұжырым-

дамалық, қарапайымдылық жəне нақтылық, дəйектілік, мақсат-

тылық. Инновацияның міндеттері: мақсатқа бағытталған ізденіс-

терді жүргізу, жағдайға бейімделу, кəсіпкерлік стратегияны

қалып тастыру. Осы бағытта іс-əрекетті күрделендіру мен көпмақ-

саттылық қажет емес.

Инновация басқарушылық қызметтің барлық салаларын

қамтиды, яғни оның менеджмент жүйесінде өз орны бар. Инно-

вация жіктемесі төмендегідей негізгі инновациялық процестердің

сипат тамаларынан тұрады:

1. Құрамы бойынша: а) техникалық; ə) ұйымдастырушылық;

б) əлеуметтік; в) экономикалық.

2. Жаңашылық сипаты бойынша: а) абсолютті; ə) салыс-

тырмалы; б) шартты; в) жекелік.

3. Инновациялық əлеуеті бойынша: а) түбегейлі; ə) қиыс-

тырылған__