Арналған капитал шоғырланады.__ Емтихан билеті №25 «Инновациялық менеджмент» пәнінен

1. Тəуекелді басқару

Тəуекелді басқару – мақсаты қате шешім қабылдау қаупін,

кəсіпкермен қабылданған шешімдерді жүзеге асыру барысындағы

жағдайлардың қолайсыз дамуының мүмкін болатын жағымсыз

салдарларын азайту болып табылатын шараларды дайындау

жəне жүзеге асыру процесі ретінде анықталады. Инновациялық

кəсіпорын жағдайында тəуекелді басқару оңтайлы тəуекел

тұжырымдамасына негізделеді, ол тəуекел деңгейіне дұрыс əсер

етуге жəне оны кəсіпорынға қолайлы мəнге дейін жеткізуге

мүмкіндік береді. тəуекелдің пайда болу ықтималдығы туралы білу

аса маңызды. Бірақ оның инновациялық кəсіпорын қызметінің

нəтижелеріне ықпалын анықтау, кейбір жағдайлардың фирманың

экономикалық жағдайына əсер ету ықтималдығын бағалау

одан да маңыздырақ. Инновациялық қызметті жүзеге асыру

барысындағы тəуекелдерді басқаруға концептуалды көзқарас бұл

қызметтің тəуекел жағдайындағы мүмкін салдарларын анықтауға;

тəуекелдердің əсерінен болатын шығындарды жою, олардың ал-

дын алу немесе азайту бойынша шараларды жасауға; қызметтің

тəуекелдерге бейімделу жүйесін құруға негізделеді. Олардың

көмегімен ықтимал қолайсыз нəтижелер жойылады не месе

орны толтырылады, сонымен қатар инновациялық қызмет тен

жоғары кəсіпкерлік табыс алу мүмкіндіктері максималды түрде

қолданылады.

Біздің ойымызша, тəуекелді басқаруды кəсіпорын қызметінен

бөлек қарастыруға болмайды, себебі ол бұл қызметтің ажы-

рамас құрамдас бөлігі болып табылады. Өйткені тəуекелді

басқару – инновациялық қызметтің мақсаттарына жету жолында басқарушылық құрылымдарға көрсетілетін көмек.

2. Инновациялық кəсіпкерліктегі тəуекелдер жəне олардың алдын алу

Қазіргі экономикалық əдебиеттерде тəуекелділіктер бойынша

тəуекелдерді басқарудың келесідей əдістері бар. Олар:

тəуекелдердің алдын алу;

тəуекелдерден құтылу;

тəуекелді беру;

тəуекелді төмендету.

Тəуекелдердің алдын алу сияқты басқарудың мұндай əдістері

ең алдымен ұйымның инновациялық қызметінде туындайтынТəуекелдің алдын алудың ішкі көздерінің бірі фирма

жұмысшыларын (персоналын) аса ұқыптылықпен таңдау болып

табылады. Инновациялық фирмада неғұрлым көп адам жұмыс

істеген сайын əрқайсысының қабылдаған шешімдерінің тəуекелі

көп болады, сондықтан да басқарушы кадрлық мəселелерге көп

көңіл аударып отыруы керек. Əйтпесе фирма сенімсіз жəне тиім-

сіз болады. Топты таңдау – басшыға фирманың қызметі тиімді

болуы үшін қажет. Қызметкерлердің штаты жұмысқа деген

қызығушылық пен жете білушілік қағидасы бойынша қалыптасуы

керек. Көп жағдайларда, бұл инновациялық фирмаға қатысты,

өйткені инновациялық жобаны іске асыруда барлық қателердің

шамамен 50%-ға жуығы дерлік олқылық, немқұрайлылық, жобаны

орындаушының төмен біліктілігінен болады.

3. Шағын бизнесті мемлекеттік қолдау жүйесі

Шет елде шағын инновациялық бизнесті мемлекеттік қол-

дау жүйесі тікелей жəне жанама тетіктердің əсеріне сүйенеді

жəне əрекет етудің негізгі екі арнасы бар: тəуелсіз инновациялық

қызметпен жəне шағын бизнеспен айналысатын кəсіпорындар.

Шағын бизнесті қолдаудың мемлекеттік жүйесінің төмен-

дегідей негізгі элементтері бар.

Біріншісі – шағын бизнес қызметін құқықтық қамта масыз ету.

Құқықтық қамтамасыз ету бір жағынан монополияға қарсы си-

паты бола тұрып кəсіпкерлік қызметті қолдайды, басқа жағынан

шағын бизнестің инновациялық жəне инвестициялық қызметін

ынталандырады.

Екіншісі – нарықтық экономикасы дамыған барлық елдерде

тиімді əрекет ететін шағын бизнесті несиелендірудің жеңілдетілген

жүйесі. Мұндай несиелендіру, əсіресе, қалыптасу кезеңінде олар

үшін маңызды болып табылатын шағын фирмаларға қаржылық

қиындықтардан өтуге көмектеседі. Мысалы, Германияда «жеке

капитал құру бойынша көмек бағдарламасына» сəйкес шағын

кəсіпорындарда жеңілдетілген несиелеу жүзеге асырылады. Жеке

капитал құруға берілетін несиенің максималды көлемі 400 мың

маркаға дейін жетеді. Ол жеңілдетілген шартпен 20 жыл мерзімге

беріледі жəне келесідей өтеледі: бірінші үш жылда пайыз мүлдем

алынбайды, төртінші жылы ставка – 2, бесінші – 3, алтыншы жəне

оныншы жылы – 5%. Қалған он жылда несие аяқталғанша пайыздық

ставка өзгеріп отыруы мүмкін.