3. Инновациялық кəсіпкерліктегі корпоративтік мəдениет

Корпоративтік мəдениет – қызметкерлердің қоршаған ор-

таны қабылдау түсінігі. Міне, сондықтан да əрбір қызметкер

өзінің жұмыстағы орнын шынайы бағалайтын болғандықтан,

инновацияларға байланысты революциялық өзгерістерді, сонымен

қатар инновациялық кəсіпкерлікке қатысудың өзін қызметкерлер

өзінің ұлттық мəдениетіне, кəсіпқойлығына, жұмыс орнына бай-

ланысты əр түрлі қабылдайды.

Көбінесе, ұйым мəдениетінің мəнін келесі сипаттамалар

айқындайды:

жаңашылдық жəне тəуекелділікті қолдау;

талдаудың дəлдігі, ұсақ тиектерге көңіл бөлу;

нəтижеге бағыттылық (нəтижеге қол жеткізу əдістері мен

процестеріне емес);

адамдарға бағыттылық (басқарушылық шешімдерді орын-

дау нəтижелерінің ұйым қызметкерлеріне тигізетін əсерін

есепке алу);

командалық тəсіл (жеке қызметкерлердің əрекеттеріне

қарағанда команда əрекеттерінің басымдығы);

қызбалық (қызметкерлердің тыныш жұмысқа емес,

бəсекелестік күреске бағытталуы);

тұрақтылық (ұйымның өсу стратегиясының алдында кво

дəрежесін сақтап қалуға ұмтылысының басымдығы)..

көрініс табады.

Корпоративтік мəдениеттер сыртқы бағдарлаушы үшін бір-

бірінен өздерінің айқындылық деңгейлері бойынша ажыратылады.

«Айқынды» компанияларда тұтынушылар, талдаушылар, тауар

қоюшылар мен акционерлер əрдайым фирманың мақсаттары мен

басымдықтары жөнінде хабардар болып отырады. Бұл əлбетте,

инновациялық шешімдерді қабылдау мен жүзеге асыру процесін

жеңілдетеді.

Мəдениет тиімділігі қызметкерлердің мінез-құлқын анық-

тайтын жазылмаған ережелердің күшін білдіреді. Компания ның

белсенді əлеуметтік өміріндегі қызметкерлердің ауызбіршілік

деңгейі неғұрлым жоғары болса, басшылықтың бақылау дың бала-

малы əдістерін қолдануға жəне өндірістік стандарттарды орнатуға

мүмкіндіктері соғұрлым көбірек болады

Емтихан билеті №16 «Инновациялық менеджмент» пәнінен

1. Инновациялық қызметті ұйымдастыру

2. Инвестициялық жобаларды таңдау мен талдау

Жобаны талдау. Жобаны іске асырудың алдында оның

кəсіби талдауы жобаның өмірлік циклінің керекті кезеңі болып са-

налады. Егер жобаны қаржыландыру стратегиялық инвестордың

(тікелей немесе несиелік) көмегі арқылы жүзеге асса, инвестор осы

сараптаманы өзі өткізеді, мысалы, жобаның орындалу процесінде

қаржының көп бөлігін жоғалтпас үшін, осы кезеңде қаражаттың бір

бөлігін жұмсай отырып, беделді консалтингтік фирманың көмегін

пайдаланады. Егер кəсіпорын инвестициялық жобаның іске асы-

рылу ын жеке қаржы есебінен жоспарласа, жобаның негізгі ереже-

лерінің дұрыстығын тексеру үшін жобаны талдау қажет.

әсіпорынның  жетілу критерийі мен бәсекелік  қабілетін салыстыру арқылы кәсіпорынның өмір сүру циклының матрицасын құруға болады және ол матрица конструктивті  сипатқа ие болады: кәсіпорынның жағдайын қалыптастырып қана қоймай, ары қарай  дамуы бойынша қағидалық кеңестер береді.

    Жобаның көп түрлiлiгiне қapaмaстaн, оларды талдау әдетте кейбiр жалпы сызбаға сәйкес келедi, ол жобаның коммерциялық, техникалық, қаржылық, экономикалық және институционалдық орындалуын бaғалайтын арнайы бөлiмшелерден  тұрады. Стратегиялық инвестордың көзқарасы  бойынша, дұрыс жоба тәуекелдi талдаумен  аяқталуы керек. Сызбада қолданылатын «жоба қабылданбайды» резолюциясы шарттық сипаттa болатынын атап өткен жөн. Шыңдығында да жоба бастапқы қалпымен қабылданбауы қажет. Сонымен қатар жобаның түpi,  мысалы, оның техникалық орындалмауы жағынан өзгеруi мүмкiн және жаңартылған жобаны талдау басынан басталуы керек.

    Жобаны  алдын-ала әзірлеу және талдау кезеңі: Болашақ инвестициялық жобаның бизнес-идеясын тұжырымдаған соң,бұл идеяны кәсіпорын іс жүзінде іске асыра алады ма деген сұрақ туады. Бұл сұраққа жауап беру үшін кәсіпорынның қарасты экономика саласын анализдеу қажет.  Мұндай анализ инвестициялық жобаны алдын-ала әзірлеу және анализдеу мазмұнын құрайды. Батыс елдерінің практикасында келесі критерийлерді қолданады:

- саланың  кемелділігі;

- кәсіпорынның  бәсекеге қабілеттілігі (оның  нарықтағы орны).

Саланың кемелділігін анализдеуді оның дамудың  мына төрт жағдайының біреуіне жатқызып қарастырады: эмбриональді, өсуші, кемелдік және қартайған.

      Екінші  критерийге бойынша, кәсіпорынның қандай салаға жататынына сәйкес сол саладағы  бәсекеге қабілеттілігін анықтау қажет. Басқа сөзбен айтсақ, бұл кәсіпорынды  заттар мен қызметтер нарығындағы  басқа кәсіпорындармен салыстырады. Кәсіпорынның негізі алты жағдайын қолданады: басымдық, күштілігі, қолайлығы,  тұрақсыздығы, әлсіздігі, тіршілік етуге қабілетсіздігі. Саланың кәмелеттік және бәсекеге қабілеттілігін салыстырып кәсіпорынның тіршілік циклінің  қалыптамасын құруға болады, ол құрылымды  сипатты болып тек кәсіпорынның жағдайын белгілеп қана қоймай, сондай-ақ ары қарай дамуының қағидалық  ұсыныстарын жасайды.

      Жобаны  алдын-ала анализдеу кезеңінің  соңғы нәтижесі - көрсетілген критерийлер  бойынша нақты кәсіпорынның жағдайын белгілеу болып табылады, яғни, кәсіпорынның қалыптамадағы нақты орнын көрсету.

      Алдын-ала  анализдеу кезеңі аса ұзақ болмауы  тиіс, ал нәтижелер оның алдындағы  кезеңде шығарылады да, сапалы бағаларда  негізделеді.  Бұл кезең кем  дегенде мына екі себептермен  қажет:

- стратегиялық  инвестормен ары қарай жұмыс  істегенде саланың кемелдігі  және кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігі  туралы мәселелер міндетті түрде  қарастырылады, сондықтан оған  алдын-ала дайын болу қажет;

- егер  кәсіпорын менеджерлері анализдеуді  қолға алмаса, оны стратегиялық  инвестордың өзі жасайды, ал  оның нәтижелері қолайлы болмауы  мүмкін.        Жобаның коммерциялық орындалуын бағалау - инвестиция алдындағы зерттеу жүргізуде қорытынды звеносы. Ол барлық өткен этаптардан алынған және талдаудан өткен ақпараттарға негізделуі керек. Коммерциялық бағалау инвестициялық жобаның интегралдық жағдайын көрсетуі қажет.

    Инвестициялық жобаның коммерциялық қызығушылығында 2 критерий бар:

1. қаржылық дербестігі (қаржылық баға);

2. тиімділік (экономикалық баға).

    Бірінші жағдайда, жобаны іске асыру барысында  өтімділік талданады (төлем қабілеттілігі). Екіншіден жобаның сатып алушылық құндылығының сақтап қалуында, салынған қаражаттар және де олардың қайтадамып өсуі.