1. Басыңқы стратегия.

Бұл стратегияның түрі кейде менменшіл деп те аталады, се-

бебі кəсіпорын мұндай жағдайда нарықта алғашқылардың бірі

болуға тырысады. Мұндай стратегияны жүзеге асыру үшін жоғары

инновациялық жағдай, жоғары ғылыми-техникалық əлеует,

дəстүрден тыс шешім қабылдайтын əкімшілік, тəуекелге бел буу,

нарықты тану жəне маркетингтік мекемелердің дамуын қарастыру

қажет. Шабуыл жасау стратегиясы жоғары тəуекелдікке бару-

мен, нарықта жаңа пайда болған өнімнің көшбасшысы болуға,

жетістіктің шыңына жетуге тырысумен сипатталады. Мұндай

алға тарту фирмада инновацияның жүзеге асып, өнім құрамында

тезірек қолданылуына əкеледі. Тіпті ірі корпорациялар өз негізін-

де басыңқы стратегияны өнімнің кейбір түрлеріне ғана пайдала-

нуы мүмкін. Басыңқы стратегия корпорация өзінің барлық күші

мен ресурстарын маңызы жоғары өнім өндіруге жұмсаған уақытта

ғана ақталады. Бірнеше өндірушілері бар нарықта нарық басшы-

сы өте сезімтал болады, себебі оның орны бəсекелестің нарыққа

одан да сапалы өнім енгізген күшімен теріске шығарылуы мүмкін.

Бəсекелестердің мұндай əрекеті орташа басыңқы стратегияны

немесе вице-басшы айқындамасын («екінші епті») жүргізуге не-

гізделіп отыр. Бұл стратегияны көп тұтынылтын өнім өндіретін

кəсіпорындар кеңінен қолданады. Тəртіптегі ескерушілік келесі-

де көрінеді: кəсіпорын басшы айқындамасын «бере отырып»

бəсекелестермен ұшқыр дағдарыстан құтылады жəне басшының

нарыққа жаңа тауар енгізгенде жіберген қателіктерін ескеріп,

қайталамайды. Көпшілікке сату арқылы үлкен табысқа қол жет-

кізу осындай кəсіпорынның ұраны болып табылады. Бұл страте-

гия техникалық жағынан қалып қалғанның немесе оны таңдаған

фирма тұрғысынан инновацияларды енгізуді елемеудің нəтижесі

болып табылмайды.

2. Қорғаныстық.

Мұндай стратегия кезінде кəсіпорында басшылық назары-

на ілінбеген зерттеу жұмыстары мен құрулар жүзеге асырылады,

олар дың негізгі мақсаты – бəсекелестерден техникалық-техно-

ло гия лық даму саласында қалып қалмау. Шағын тəуекелділіктің

барын айқындайтын мұндай стратегия бəсекелестік орта жағдай-

ында пайда таба алатын кəсіпорындармен қолданылады. Бұл

өндіріс саласына жəне маркетингке ерекше көңіл бөлу арқылы

мүмкін болып отыр. Олардың негізгі артықшылықтары өндіріс-

тің төмен шығындары мен нарықтың белгілі бір сараланымын-

да же текшілік орынды ұстап тұру болып табылады. Мұндай

кəсіпорындар көбінесе инновациялық өнімге негізделеді жəне

оларды өзгерту үшін жеткілікті əлеуетке ие болады.

3. Еліктеушілік.

Көп жағдайда стратегияның мұндай түрі жұтып алушы деп

аталады. Жұтып алушы стратегиясы басқа фирмалармен алынған

инновациялық шешімдерді (қорғалған патенттерді немесе ноу-ха-

уды) сатып алуға негізделіп отыр. Кейде ірі корпорациялардың

өздері ауқымды зерттеу жұмыстарын жүргізу үшін жеткілікті

мүмкіншіліктерге ие болмайды. Сонымен қатар олар өздерінің

зерттеулерін, игерулерін жəне лицензияларды сатып алудың

арасында ресурстардың реттелген бөлінісін өткізуді ұсынады.

Бас қа жағынан, өзінің жаңашылдығына лицензияны сату басқын-

шылық стратегияның тиімді құралы болуы мүмкін. Бұл, əсіресе,

басқа жағдайларда басқыншылық стратегиясын жүргізуге мүмкін-

шіліктері жоқ шағын инновациялық фирмаларға қатысты болады.

Лицензиялық келісімшарт арқылы бəсекелестің технологи-

ясын сатып алуға балама ретінде оның мамандарын, не жетекші

мамандарын, не барлық «жоба тобын» тарту болып табылады.

Мұндай əрекеттің мүмкіншілігі бəсекелестің зерттеу жобасы

бойынша жұмыстарды одан ары жалғастырмауымен, неме-

се оған деген шығындардың қысқаруымен сипатталуы мүмкін.

Бəсекелестердің саясатында мүмкін болатын өзгерістердің мəні__