Емтихан билеті №27 «Инновациялық менеджмент» пәнінен

1. Инновациялық қызметті қолдаудың шетелдік тəжірибесі

Инновациялық қызметтің кез келген түрі мемлекеттік қолдау-

ды жəне ынталандыруды қажет етеді. Дамыған батыс елдерінде

инновациялық кəсіпкерлікті қолдауды жүзеге асыру жолдары мен

түрлері өңделген. Əсіресе АҚШ, Жапония, Ұлыбритания, Канада,

Израиль сияқты мемлекеттердің тəжірибелері қызығушылық та-

нытуда. Өйткені бұл мемлекеттерде ғылыми-техникалық мəселені

шешу тəжірибесі жалпы негізге, яғни инновациялық саясатты

жүргізуде мемлекеттің белсенді қатысуына ие.

Батыс елдерінде шағын инновациялық кəсіпкерлікті қолдауға

көп көңіл бөлінеді. АҚШ-та инновациялық кəсіпкерлікті инсти-

туционалды қолдаумен шағын бизнес əкімшілігі айналысады.

Олар: Ұлттық ғылыми қор, НАСА, университеттер, министрлік

салалары, Германияда осы жұмысты экономика министрліктері,

ғылыми-зерттеу жəне технология министрліктері, өнеркəсіптік

зерттеу ассоциация федерациясы, патенттік орталық жүргізеді.

Францияда экономика министрлігі, зерттеу нəтижелерін енгізетін

ұлттық агенттік, ғылыми-техникалық қор жүргізеді. Жапонияда

– шағын бизнестерді қаржылау корпорациясы, Ұлттық қаржы кор-

порациясы, қауіпті кəсіпкерлік орталығы, Италияда – жаңа тех-

нологияны енгізу қоры жүргізеді. Орталық жəне сауда банктері-

мен, сақтандыру қорларымен бірге барлық осы ұйымдар шағын

инновациялық кəсіпкерлікті қолдаудың ұлттық бағдарламасын

нəтижелі іске асыру үшін қажетті негізді құрады. Қысқасы, шет

елде шағын инновациялық бизнесті ұлттық қолдау жүйесі екі

2. Инновациялық қызметтегі тəуекелдердің алдын алу жəне оларды төмендетудің негізгі əдістері

Қазіргі экономикалық əдебиеттерде тəуекелділіктер бойынша

тəуекелдерді басқарудың келесідей əдістері бар. Олар:

тəуекелдердің алдын алу;

тəуекелдерден құтылу;

тəуекелді беру;

тəуекелді төмендету.

Тəуекелдердің алдын алу сияқты басқарудың мұндай əдістері

ең алдымен ұйымның инновациялық қызметінде туындайтыншкі тəуекелдерді басқаруға бағытталған. Əсіресе, осы əдіс

кəсіп орынның инновациялық қызметімен байланысты ішкі тəуе-

келдерді төмендетуге мүмкіндік береді. Бірақ бұл əдісті тəуе келді

басқарудың басқа əдістер кешенімен бірге қолдану керек.

Инновациялық ұйымдардың қызметінде туындайтын

тəуекелдердің алдын алуға бағытталған іс-шаралар ретінде ке-

лесілерді қолдану ұсынылады:

сыртқы кəсіпкерлік ортаны дамытуды болжау;

инновациялық жоба бойынша ұсынылатын серіктестерді

тексеру;

инновациялық ұйымның қызметін жоспарлау;

белсенді, мақсатты бағытталған маркетингті жүргізу;

өртке жəне апатқа қарсы қарапайым іс-шараларды жүр-

гізу;

инновациялық ұйым персоналының біліктілігін көтеру;

персоналды ішкі тəртіппен таныстыру;

ұйым қызметі нəтижесінде персоналды ынталандыру;

өндірілетін өнімнің сапасын бақылау;

серіктестердің төлем қабілеттілігін талдау;

дебиторлық жəне кредиторлық қарыздарды бақылау;

жаңа өнім мен ұйымның тауар маркасын патенттік қорғауды

өз уақытында ұйымдастыру;

кəсіпорынның коммерциялық ақпаратының қауіпсіздігін

ұйымдастыру;

кəсіпорынның ақпаратпен қамтамасыз етілуін ұйымдастыру

3. Ұйымның инновациялық қызметіндегі контроллинг

Қазiргi ұйымдастыру формалары өз қызметкерлерiне бiр

жағынан үлкен бостандық пен дербес жауапкершiлiкті берсе, екін-

ші жағынан тиімді контроллингті талап етеді.

Контроллинг кең мағынасында ақпарат көмегімен кəсiпорын ды

басқару жəне кəсiпорынды басқаруды қолдау шеңберiндегі дербес

функция ретінде түсiндіріледі. Оның құрамына жалпы мақсатқа

бағытталған деректердi өңдеу процесі (өндiрiстiк мəлiметтi жи-

нау, əзiрлеу, басқа мекен-жайға жiберу), жоспарлау, сонымен

қатар мақсатқа жетуді бақылау мен өндірістік-басқарушылық іс-

шаралар жатады.

Келесі бір анықтама бойынша, контроллинг – мəлiметтер

жиыны, жоспарлауда мəлiметтерді қолдану, қаржыландыру, есеп-

теу, бағалау жəне кеңес беру ретінде түсiніледi. Контроллинг – бұл

жағдайды қолға алу, процестерді басқару жəне реттеу.

Осылайша, контроллинг бақылау мен шығындарды есептеуге

қарағанда кең ұғым.

Контроллер ұйым ішінде жоғары басшылықтың мүшесі бо-

лып табылады жəне өз кезегінде ақпараттық шаруашылыққа жа-

уапты. Оның міндеттеріне ұйым мақсатын анықтау, оның ішін-

де стратегиялық жоспарды құруға қатысу жатады. Ол ақпарат

ағынын реттеу мен қолданылуын өз жауапкершілігіне ала отырып,

олардың есептеу ақпараттарын бақылауда, ұйымдағ_ ы жағдайды

басқару мен жоспарлауда қолданылуын қадағалайды_