№ 9 Емтихан билеті

1 Алманың зиянкестері & олармен күресу шараларының кешені.

Қауіпті зиянкестер тізбесі кең ауқымды: алма құрттары, алма күйесі, жасыл алам бітесі, жеміс кенелері, егеуіші, долана көбелегі.

Алма күйесі- ұсақ көбелектер ақ түсті, қанатын жазғанда 18-20 мм дейін жетеді, алдыңғы қанаттарында үш қатар дақтары бар, артқы қанаттары сұр ұсақ шашақтары бар. Жұлдызқұрты ақшыл сары, арқасын бойлай екі қатар дақтары бар.Жоғары жастағы жұлдызқұрттарының ұзындығы 18 мм. Бірінші жастағы жұлдызқұрттар алма ағашының екі-үш жыл бұтақшаларының қабығында қыстайды. Көктемде бүршік ашылған кезде олар қалқанша астынан шығып, жас жапырақтарына еніп, шағын тесіктер түзеді.Алма гүлдеген кезде жұлдызқұрттар тесіктерден шығып, өрмек ұяларын түзеді & жапырақ жұмсағымен қоректенеді. Жұлдызқұрттар дамуы 40-45 күнге дейін созылады. Қуыршақтану кезеңі 2-3 аптаға созылады. Пайда бола бастаған көбелектер түнде ұшады & 1-2 аптадан кейін бір қабықта тобымен 20-80 жұмыртқа салады. Жұмыртқаларын көбелек кілегей сұйықтықпен қаптайды, олар кейін құрғап кеуіп қалады. 2-3 аптадан соң жұлдызқұрттар шығып, қыстап қалады. Алма күйесі бір ұрпақта дамиды.

Күресу шаралары- шағын учаскілерде жұлдызқұрттарды өрмек ұялармен қоса жинап жою.Өлі қабықтарын тазартып өртеу. Күзде немесе көктемде түскен жапырақтарды жинап алып, қордалайды, ерте көктемде ағаштардың бөрік бастарын төрт жағынан қарап, 0,5 м бұтақтарын зерттейді & қабығындығы алма күйесінің барлық қалқаншаларын санайды. ЭЗШ саны 2 м ағашта 2 қалқаншаны құрайды.

Алма жеміс жемірі-алманы, алмұртты, өрікті, алхорыны, шабдалыны & басқа тектес өс-рді зақымдайды. Көбелек қанатын жайғанда 18-22 мм жетеді,алдыңғы қанаттары көптеген көлденең жолақтары бар қара-сұр түсті, қанаттарының басында ірі қоңыр дақ бар,артқы қанаттары қоңырқай сұр, ашық түсті шашақпен жиектелген. Жұлдызқұрттың ұз 18-22 мм, ашық қоңыр басында қызғыл түсті болып келеді. Соңғы жастағы жұлдызқұрттар өспей қалған қабық астындағы өрмек пілләларында, қабық жапырақшаларында, ескі ыдыстағы топырақтың жоғарғы қабатында қыстайды. Көктемде олар қуыршақтанады, ла алма гүлдеп болғанда көбелектер ұшып шығады. Аналықтары дөңгелек жұмыртқаларын бастапқыда жапырақтарға, кейін жемістерге салады. 10-12 күннен кейін одан жұлдызқұрттар щығады. Олар жеміс жұмсағына еніп, тұқым қалтасына дейінгі жолды кеміріп, тұқымдарды жеп қояды.Бір жұлдызқұрт 2-4 жемістке дейін зақымдай алады. Зақымдалған жемістер түсіп қалады, нашар сақталады. Дамыған жұлдызқұрттра қуыршақтанады. Жазда 1-3 ұрпаққа дейін береді.

Күресу шаралары- ағаш түптерінің шеңберлерін қазу. Ағаш діңдерін тазарту. Тосқауыл белдіктер орнату. Жарық & еліктіргіш торлар ілу. Үзіліп түскен егістеріді жинау. Зақымдалған жемістер мөлшері 2 пайыз болса, онда мұндай жағдайда белсенді түрде қорғау керек.

Жасыл алма бітесі- қанатсыз ұрғашы бітелердің ұз 1,5-2 мм, ақшыл жасыл қара қоңыр бас & шырынды түкшелері бар. Аталықтары аналықтарынан кішірек болып келеді. Дернәсілдері 0,5-1,5 мм ашық немесе қара-жасыл түсті қызыл көздері бар.жұмыртқалары бүршіктерінің басында немесе бір жылдық өркендерде қыстайды. Олар өсімдік шырынымен қоректенеді & 12-15 күннен соң ұрықтанбай-ақ дернәсілдері пайда болатын қанатсыз негіз салушы аналықтарға айналады. Жұптасудан кейін аналықтары қыстауға қалған 5 жұмыртқадан салады.Жазғы мезгілде біте 10-15 ұрпақ береді.

Күресу шаралары- шыбықтар мен тамыр шыбықтарын кесу. Бүршік жарғанға дейін 0,5 метрлік төрт бұтақта 30 астам жұмыртқа болса, вегетация кезінде 100 жапырақта 15 бітелер тобы байқалады.