2.Рапс аурулары. Рапсты аурулардан қорғау шаралары.

Жалған ақ ұнтақ (пероноспориоз) қоздырғышы Peronospora brassicae Gaeumann. Инфекция қоры өсімдік қалдықтары & тұқым. Зияндылығы – жапырақтардың уакытынан бұрын өлуі. Ылғалды жылдары бұршақ қабығын да залалдайды. Белгілері – ауру белгілері күздік & жаздық рапстың тұқым жарнақтары мен нағыз жапырақтарында п.б. Зақымданған жапырақтардың жоғарғы жағында сары бұлыңғыр дақтар п.б, ал төменгі бөлігінде сұрғылт күлгін түсті қабыршақ пайда болуы себебі онда қоздырғыштың конидиялы спорасы болады. Сабақтары мен бұршаққабында сұрғылт күлгін түсті сопақша дақтар п.б. Потогеннің инфекциясы мицелилерімен залалданған өсімдіктің тканьдерінде, күздік рапста & тағы басқа крестгүлділерде сакталады, & де ооспорамен өсімдік калдықтарында сақталады. Инфекция тұқымда болуы да мүмкін. Күресу шаралары ретінде ауыспалы егісті сақтау, агротехникалық шараларды дұрыс қолдану. «Тізім ...» бойынша химиялық препараттарды қолдану.

Фомоз ауруы. ауру қоры өсімдік қалдықтары мен тұқым. Зияндылығы егін көгінің өлуі, вегетация кезінде бойы саябырлауы түсі өзгеріп жатып калуы. Белгілері. Закымданған тұқымнан пайда болған кезде ауру гипокотильде & тұқым жарнағында әр түрлі пішінде қоймалжың дақтар п.б, олар құрғаған кезде сұр түске айналған пекнидалар п.б. Нәтижесінде өскіндер өледі. Ал егер сабақ өскінінде & тамырында залалданса қара дақтар п.б. Содан кейін залалданған учаскілер ағарады, солады да оларда пикнидалар түзіледі де соңында тамыр бөлігінің бұзылуына & рапс өскіндерінің жоылуына әкеп соғады. Вегетация кезеңінде тамыр бойындағы сабақта қара түсті ойық жара п.б. Олар бүкіл тамыр бойына тарап тамырдың құрғауына әкелуі мүмкін. Рапс өс-рі жатып қалады да өледі. Ал жапырақтары менн бұршаққаптарында сұр түсте құрғақ & қара түсті пикнидалар түзеді. Локальды залалданумен қоса диффузды да зақымдануы жүреді, бүл кезде ауру белгілері байқалмайды. Күресу шаралары тұқымды залалсыздандыру. Өсімдік қалдықтарын жою. Ауыспалы егіс сақтау. Фунгицид-реттеуіштерді СЕТАР™ күзде & көктемде қолдану. Вегетация кезінде мына фунгицидтерді қолдану АМИСТАР ЭКСТРА®, МЕНАРА®, АЛЬТО СУПЕР®.

Альтернориоз Alternaria brassicae Sacc, A. brassicicola Wilts. Инфекция қоры күздік рапстың залалданған жапырақтарында конидиялар жіпшелері арқылы сақталады, сонымен қоса крестгүлділер тұқымдастарының өсімдік қалдықтарында & тұқымдарында сақталады. Гүлдегеннен кейін жас бұршаққабтарына ауру тарала бастайды. Рапс егістіктері көбінесе ыл,алды ауа райында & жылы температурада қатты залалданады. Альтернориоз өсімдіктің бүкіл мүшелерін залалдайды. Өскін пайда болар кезде залалданған рапс шіріп кетеді. залалданудың ең қауіпті кезеңі ол бұршаққабтарының дами бастау кезеңдері. Олар уакытынан бұрын пісіп жарылады. Эпифитотия жылдары бұршақтар ұзындығы 8-26% дейін қысқарады. Бұршақтағы тұқымдар саны да 12-59% төмендейді. 1000 тұқымның массасы 15-70% тұқымдағы май көлемі 11-27% дейін төмендейді. Белгілері. Рапстың тұқымдық жапырақтары шыққан кезде қара қоңыр дақтармен залалдануы арқылы анғаруға болады, ол өскінді шіруге & өліне әкеледі. Ал жапырақтарында ашық сұрғылт түсті дақтар шеттері ақшыл дақтармен оралған дақтар п.б. Тозаңдану кезінде дақтар қарайып домалақ пішінге келеді, 1 см диаметр бойындай. Бұршақта пайда болған кезде қара дақтар п.б, домалақ, ойық жара түзіп бұршақтың деформациялануына әкеледі. Ал сабақтары ұзынша кеген қара дақтармен жабылған. Күресу шаралары ауыспалы егісті сақтау. Өсімдік қалдықтарын жою. Күзде СЕТАР™ өсуін реттегіш фунгицидтер қолдану. Ал гүлдену соңында жасыл бұршақтар бар кезде АМИСТАР ЭКСТРА®, МЕНАРА®, АЛЬТО СУПЕР® фунгицидтерін қолдану.

Қара сирақ қоздырғышы Olpidium brassicae (Wor.) Dang; Pythium spp. Инфекция қоры топырақ & тұқым. Зияндылығы өскіннің өлуі. Белгілері егін көгінде аурудың жаппай таралуы. Тамырдың мойнында қаралануы байқалып букіл тамырды жайпайды. Залалданған ө-де тамыр жүйесі дамымайдыы. Жапырақтар сарғайып, өсімдік өсуі саябырлайды, тургоры томендеп өледі. Егін көгі шыққан кезде көп жауын шашынның әсерінен, топырақта төмен температура болу салдарынан онда топырақ бетінде қабыршақ пайда боладу салдарынан тамыр жүйесіне кажетті ауа мөлшері шектеледі салдарынан ауру дамып көбиеді. Күресу шаралары ауыспалы егіс, оітайлы себу мерзімі, & тұқымды дәрілеу.