27 Кесте Солтүстік Қазақстанда ең жоғары өніммен қамтамасыз ететін

Мал азықтық дақылдардың егін жинау алдындағы өсімдік жиілігі дана

Дақылдар	Ылғалмен қамтамасыз етілу дәрежесі
	суару немесе табиғи жақсы ылғалдану	суармасыз жөне қанағаттанарлық ылғалдану
Көпжылдық шөптер тіршілігінің 2-4 жылдарында
Жоңышқа	80-100	60-80
эспарцет	90-100	70-100
Қылтықсыз арпабас	120-160	100-120
Еркекшөп	60-90	60-90
Біржылдық шөптер
Судан шөбі	110-140	100-120
Сұлы, итқонақ ж.б.	200-300	150-200
Кең қатарлап себілген сүрлемдік дақылдар
Жүгері, күнбағыс	15-18	8-12
Шай жүгері	35-40	15-25

Сақталған өсімдіктің табылған мәні егін жинау қарсаңындағы бағдарланған қолайлы өсімдік санына сөйкес келеді. Себу мөлшерін (нормасын) төмендегі анықтама бойынша есептейді:

Сн=С_к * 100 : Сө,

Мұнда, Сн "~ тұқымның себу мөлшері, дана/га;

Ск ~ егін жинау алдындағы (қарсаңындағы) қолайлы (жобалы) саны, дана/га:

С_ө - өсімдіктің сақталуы, %.

Әрі қарай 1000 тұқымның массасы арқылы ( - бетте) келтірілген анықтама бойынша салмақтық себу мелшерін есептеу қиын емес. Солтүстік Қазақстанда жүргізілген тәжірибелерге негізделе отырып 28-кестеде бірқатар мал азықтық дақылдардың далалық өнгіштігі мен өсімдіктердің сақталу көрсеткіштері келтірілген.

28-кссте Тұқымның далалық онгіштігі мен өсімдіктер сақталуының орташа мәндері (%) (Можаев Н.И., 1996)

Дақылдар	Тұқымның далалық өнгіштігі	Өсімдіктердің сақталуы
Жүгері	50-70	70-90
Күнбағыс	70-80	80-90
Шай жүгері	60-70	70-90
Жоңышқа	25-60	85-95
Эспарцет	40-45	90-95
Еркекшөп	25-50	60-90
Судан шөбі	60-70	80-95

Тұқымның далалық өнгіштігі мен өсімдіктердің сақталу мәселесі-бүл қалыптасқан жағдайға сөйкес қолайлы себу мерзімін, егістікті күтіп-баптау, тұымның сіңіру тереңцігін т.б. тандап алу.Сонымен, далалық өнгіштікті лабораториялық көрсеткішке, ал өсімдіктердің сақталуын 100%-ке жақындату мумкіндіктері көп ретте білім мен істей білуге байланысты. Барлық жұмыс әрбір тұқымнан толық бағалы егін көгін алуға өрбір алынған өсщціктің піскенге дейін сақталуын қамтамасыз етуге бағытгалуға тиіс.