Пайдалануға рұқсат етілген шай жүгері сорттары

Кинельское 3. .Кинель селектдиялық станциясында шығарылған, эффузум (шашақты) тобына жатады. Өсіддік биік өседі, 2,0-2,2 м, орташа туптенеді (2-5 сабақ). Сабақ өзегі шырынды, қанттың мөлшері 16% дейін, негізгі сабақта 7-10 жер бетіндегі түйіні болады. Дөндері ірі, ұзынша-сопақ пішінді, сарғыш түсті. Сорт ерте піседі, өсіп-жетілу кезеңі 100 күнге дейін, 1978 (6,11).

Ранний янтарь 161. Синельников селекциялық станциясында шығарылған, эффузум тобына жатады. Биіх өсетін өсімдік (1,8-2,3 м) орташа түптенеді (3-4 сабақ). Сабақ өзегі шырыңды, 13-15% қант болады. Сіпсебастың ұзындығы 15-25 см, тік өседі, борпыддақ қысыңқы. Масақша қабықшалары дәннен ұзындау, жылтыр қара, қалың, дәнге қабысып өскен. Дәні қабықты, кейде шеттері өлсіз ашық, ашық-қоңыр түсті, ұзынша-эллипс пішінді, 1000 дәннің массасы 20-25 г. (қабықсыз), қабықтылығы 15-20%. Орташа мерзімде піседі, алайда аудавдастырылған аймақта піспейді, 1962 (2,6).

Астық шай жүгерісінің пайдалануға жіберілген сорттары: Кшышинское 75, 1989 (6); Молдавский 40, 1988 (3); Ставропольское 63, 1992 (4);

Сүрлемге өсіруге пайдалаңуға рұқсат етілген сорттары: Казахстанское 16, 1998 (11); КИЗ 94, 2000 (3); Красноводопадское 246, 1964 (13); Силосный 72, 1982 (5); Цунами 85, 1993 (8,13);

Сыпыртқы шай жүгерісінің сорттары: Веничное ранкее, 1987 (11); Донское 35, 1985 (2,3,4,6);

Судан шөбі шай жугері буданы: Алма-Атинский 81, 1992 (3,4,8,11,13).

Күнбағыс - подсолнечник – нelianthus тапсырма

1. Өсімдік құрылысының ерекшеліктерін оқып-үйрену.

2. Сүрлемдік күнбағыстың аудандастырылған сорттарына шаруашылық-биологиялық сипаттама беру.

3. Күнбағысты сүрлемге өсірудің операциялық технологиясын жасау.

Күнбағысты сүрлемге өсіру, жүгерімен қатар, метеорологиялық жағдайлары әртүрлі жылдары, өсіресе жылу тапшы жылдары, сүрлемдік жасыл балаусаның тұрақты өнімін алуға мүмкіндік береді.

Дақылдың морфологиялық ерекшеліктері мен жүйеленуі "Майлы дақылдар" тарауында қарастырылған. Сүрлемге төмендегідей сорттарын пайдалануға рұқсат етілген: Армавирский 3497. Армавир тәжірибе станциясында шығарылған, 1968 (9). ВНИИМК 8931 улучшешіый. Сорт орташа мерзімде піседі, 1969 (1,2,6,12). ВНИИМК 6540 улучшенный. Орташа мерзімде піседі, 1978 (11). Передавик улучшенный. Орташа мерзімде пісетін сорт, 1972 (1,7,12). Восход, 1987 (4); Маяк, 1974 (5).

Бақылау сұрактары

1. Негізгі сүрлемдік дақылдар латынша және орысша қалай аталады

1. Өсіп-даму кезендеріне байланысты жүгерінің мал азықтық құндылығының сипаттамасы.

3. Тамыр жүйесі, сабақ пен жапырақтарының қалыптасуерекшеліктері қандай ?

3. ФАО эдістемесі бойынша будандарды пісу топтарына қарай жүйелеудің мәні (белсенді температура жиынтығына талаптары, жапырақтар саны, өсіп-жетілу кезеңінің ұзақтығы, астық технологиясымен өсіруге жарамдылығы).

3. Жүгерінің тұр тармақтары, оларды анықтаудың әдістемесі.

4. Жүгері өсімдігінің даму кезенцері.

5. Жүгерінің жылуға талаптары және Қазақстанның негізгі топырақ-климат аймақтарында осы фактормен қамтамасыз етілуі қандай ?

6. Жүгерінің ылғалға талаптары және ертүрлі ылғалдану жылдары негізгі топырақ-ютимат аймақтарында осы фактормен қамтамасыз етілуі қандай ?

7. Жүгерінің топырақтарға талаптары жөне Қазақстанның әртүрлі топырақ-климат аймақтарында жүгеріге танаптарды тандау ерекшеліктері қандай ?

Ю.Сүрлем сапасы мен ондағы ақсыл мөлшерін арттыру шаралары қандай ?

П.Негізгі табиғи аймақтарда қарқынды технология элементтерін пайдаланып жүгеріні астыққа және сүрлемге өсіру агротехникасының ерекшеліктері қандай ?

12.Суармалы жүгерінің өсіру агротехникасының ерекшеліктері қандай ?

Солтүстік Қазақстанда жүгеріні сүрлемге астық технологаясы бойынша өсірудің ерекшеліктері қандай ?

13. Жүгері егістігін күтіп-баптау шаралары.

15.Тұқымды себуге дайындау технологиясы қандай ? Қайда жане қалай бүл жүмыс іске асырылады ?

іб.Жүгеріні сүрлемге жинау технологиясы мен мерзімі, оның ішінде астық технологиясы бойынша өсірілгенде.

17.Жоғары сапалы сүрлем дайындау мен алу технологиясының негізгі элементтері.

18.Шай жүгері астық, жасыл балауса мен сүрлемінің мал азықтық құндылығы қандай ?

19. Шай жүгерінің морфологиялық ерекшеліктері (тамыр жүйесі, сабақ, жапырақтары) жөне өнімді қалыптастыру ерекшеліктері.

20. Негізгі топырақ-климат аймақтарында сүрлемге және астыққа өсіру мүмкіндіктерш ескеріп шай жүгері сорттары мен будандарын сипаттау.

21.Шай жүгері мен жүгерінің сыртқы орта факторларына (жылу, ылғал, топырақтарға) қоятын талаптарына салыстырмалы баға беру және негізгі топырақ-климат аймақтарында осы факторлармен қамтамасыз етілуі.

22.Нақты топырақ-климат жағдайларына сөйкес Қазақстанда шай жүгеріні сүрлемге және астыққа өсіру агротехникасының ерекшеліктері.

23. Күнбағыстың жасыл балаусасы мен сүрлемін азықтық құндылығы бойынша жүгері мен шай жүгерімен салыстырып сипаттау.

24. Қазақстанның әртүрлі аудандарында жүгеріні толықтырушы мал азықтық дақыл ретіндегі күнбағыстың маңызы.

23. Күнбағыстың өсу ерекшеліктері.

24. Сүрлемге аудандастырылған күнбағыс сорттары.

23. Күнбағыстың сыртқы орта факторларына (жылу, ылғал, топырақтарға) қоятын талаптары. Аталған көрсеткіштер бойынша күнбағыстың жүгеріге қарағанда артықшылықтары.

23. Күнбағыс сүрлемінің сапасын арттыратын шаралар.

24. Күнбағысты тығыз егістікте өсірудің технологиясы.

23. Қарқынды технологияның барлық элемегатерін қарастыратын күнбағысты сүрлемге өсірудің агротехникасындағы ерекшеліктері.

Тарау бойынша әдебиеттер

Богданов Г.А., Привалов О.В. Сенаж и силос. М.: Колос, 1983.

Зафрен С.Я. Технология приготовления кормов. М.: Колос, 1977.

Искаков Я.И. Сорго. М., Россельхозиздат, 1983.

Интенсификация кормопроизводства и пути решения проблемы белка в Северном Казахстане. Тр.ЦСХИ, 1989.

Кукуруза на корм. Производство и использование. /Пер.с англ./ М., 1983.

Можаев Н.И. и др. Специализированные кормовые севообороты и размещение в них кормовых культур при орошении и без орошения. Тр.ЦСХИ, 1990.

Можаев Н.И. Опыт интенсификации кормопроизводства на орошаемых землях//Тр./ЦСХҚ т. 72, 1986.

Можаев Н.И. Площадь листовой поверхности и урожай кукурузы/ЛСукуруза. 1966, №8.

Можаев Н.И., Донова Л.В. Площадь питания и урожай кукурузы/ЛСукуруза. 1969, №2.

Можаев Н.И., Заботина Е.И. Полевая всхожесть, сроки посева и холодный метод определения всхожести семян кукурузы//Тр./Красноярский НИИСХ. Том 2. Красноярск, 1964.

Можаев Н.И. Культура огромных возможностей. Кукуруза - могучая культура. Красноярск, 1962.

Можаев Н.И., Искаков М.А. Урожайность кукурузы, сорго и подсолнечника на силос при разном загущении и уровне минерального питания//Тр./ЦСХИ. Т. 34, Целиноград, 1981.

Можаев Н.И. Полевое кормопроизводство Северного Казахстана. Алма-Ата: Кайнар, 1975.

Можаев Н.И., Шейкин В.С. Использование сорго в качестве силосной культуры//Вестник с.-х. науки Казахстана, 1981, № 6.

Можаев Н.И., Шейкин В.С. Приемы повышения урожайности сорго// Кормопроизводство. 1982, № 9.

Можаев Н.И., Шейкин В.С. Нормы и способы посева и площади питания сорго при орошении//Тр./ЦСХИ, том 49, 1982.

Можаев Н.И., Альберти Э.И. и др. Эффект правильного севооборота на орошаемых землях Северного КазахстанаУ/Земледелие, 1985, № 11.

Можаев Н.И., Лазник Э.Ф. Интенсивные технологии в кормопроизводстве и себестоимость кормов//Вестник с.-х. науки Казахстана. 1991, № 3.

Правила производства механизированных работ под пропашные кулыуры. М.: Россельхозиздат, 1986.

Подсолнечник. Под общей ред. акад. В.С. Пустовойта. М.: Колос, 1975.

Теоретические основы построения и освоения кормовых севооборотов. М.: Агропромиздат, 1987.

Томмэ М.Ф. Корма СССР. Состав и питательность. М.: Колос, 1964.

Ткаченко Ф.М. Силосные культуры. М., 1974.

Труды ЦСХИ: т.9, вып.4,1973; т., 1974; т.12, вып.7,1975; т.13,вып.6, 1975; т.14,вып.11,1977; т.24,1979; т.34,1981; т.49,1982; т.52,1983; т.57,1984.

Физиология сельскохозяйственных растений. Т.5, М., 1969.

Химический состав и переваримость кормов Казахстана. Алма-Ата: Кайнар, 1988.

Шорин П.М. Сорго - ценная кормовая культура. М: Россельхозиздат, 1975.

Юмагулов Г.П. Кукуруза. Индустриальная технология возделывания. Алма-Ата:Кайнар, 1987.