(Тұқьм жарнақтары топырақта қалады)
Тұр |
Алғашқы нағыз жапырақтар, күрделі |
Түктілігі сипаты |
|
|
құрылысы |
жапырақшалар піішні |
|
Ас бұршақ |
Қос қауырсынды |
Енді, жұмыртқа тәрізді, кері жұмыртқа төрізді |
1-жапырақ жалаңаш немесе әлсіз түкті |
Далалық асбұршақ _(пелюшка) |
Сондай |
Сондай |
Сондай |
Ірі тұқымды жасымық |
Сондай |
Ұзынша-сопақ |
Сондай |
Ұсақ тұқымды жасымық |
Сондай |
Сондай |
Сондай |
Егістік ноғатық |
Сондай |
ланцетті |
Сондай |
Атбас бұршақ |
Сондай |
Жұмыртқа терізді, кері жұмыртқа тәрізді немесе әлсіз сопак |
Сондай |
Ноқат |
Дара қауырсынды |
Кері жұмыртқа тәрізді, жап-ырақшалардың шетгері араті-сті |
1 -жапырақ молынан түктелген |
29-сурет. Дәнді
бұршақ дақылдарының жапырақтары:
1-асбуршақ, 2-атбас буршақ; 3-ногатық;
4-жасьшык; 5-ноқат; 6-сиыржоңышқа (вика).
59-кесте Дәнді бұршақ дақылдары егін көгінін айырмашылық белгілері
(Тұқым жарнақтары топырақ бетіне шығарылады)
Түрі |
Алғашқы нағыз жапырақтар |
||||
|
Жай |
Күрделі |
|||
|
құрылысы |
түкгіліп, сипаты |
құрылысы |
жапырақша пішіні |
түктшіп, сипаты |
Кәдімгі бадана |
Жүрек тәрізді, сағаққа бек-іген жерінде ойықты |
Жалаңаш немесе елсіз түктенген |
|
|
|
Май бұршақ |
- |
- |
Саусақ-салалы |
Кері жұмыртқа тәрізді |
Түкгелген |
ЗО-сурет. Әртүрлі дәнді бұршақ дақылдарының бұршаққаптары: 1-ас бұршақ; 2-атбас бұршақ; 3-бәрібұршақ; 4-ноқат; 5-ноғатық; 6-майбұршақ; 7-жасымық; 8-бадана.
ҚАУЫРСЫН ЖАПЫРАҚТЫ
ДӘНДІ БҰРПІАҚ ДАҚЫЛДАРЫ
ТАПСЫРМА
Ас бұршақтың түр тармақтарын, топтарын, аймақта пайдалануға рұқсат етілген сорттарын оқып-үйрену.
Атбас бұршақтың түршелері мен пайдалануға рұқсат епдлген. сорттаръгн оқып-үйрену.
таф-иіакуаэзъх. мен сорттарын окда-үйрену. 4. Ноғатық пен ноқаттың түр тармақтары мен сорттарын оқып-үйрену.
60-кесте Дәнді бұршақ дақылдары жапырақтарыньщ айырмашылық белгілері
Түрі |
Жапырақтар |
||||
|
құрылысы |
пішіні |
түкші сипаты |
мүрттылығы |
Жапырақ бөліктерінің саны |
Егістік асбұршақ |
Қос қауырсынды, ірі жапырақ серіктерімен |
Жұмыртқа тәрізді, елсіз сопақ |
Жалаңаш |
Бар |
2-3 жұп |
Далалық асбұршақ |
Қос қауырсынды, жапырақ серілнде кызыл дақ бар |
Сондай |
Сондай |
Сондай |
Сондай |
Атбас бұршақ |
Қос қауырсынды жапырақ серігі ұсақ, аратісті |
Жұмыртқа тәрізді әлсіз сопақ, немесе кері жұмыртқа тәрізді |
Сондай |
Жоқ |
1 -3 жұп |
Ірі тұқымды жасымық |
Қосқауырсынды кішірек жалырақ серіктерімен |
Сопақ, ұзынша |
Сондай |
Бар |
6-12 жұп |
Ұсақ тұқымды жасымық |
Сондай |
Сондай |
Сондай |
Сондай |
6-12 жұп |
Егістік ноғатық |
Қос қауырсынды 1 жұпты кішірек жапырақ серіктерімен |
Ланцетті, кейде ұзынша-сопақ |
Сондай |
Сондай |
1- жұп |
Мәдени ноқат |
Дара қауырсынды |
Жұмыртқа тәрізді, ше-ттері аратісті |
Молынан түктелген безді талшықтар |
Жоқ |
15-15 жұп |
Кәдімп бадана |
Үштік |
Жүрек тәрізді бұрышты |
Жалаңаш |
Жоқ |
3-жұп |
Май бұршақ |
Сондай |
Журек тәрізді, сопақ кейде ұзынша |
Молынан түктелген |
Сондай |
Сондай |
Жіңішке жапырақты бәрібұршақ |
Саусақ-салалы |
Ұзьгнша-сопақ |
Жалаңаш |
Сондай |
|
Сары бәрі бұршақ |
Сондай |
Ұзынша-кері жұмыртқа тәрізді, кең |
Молынан түктелген төменгі жағы |
Сондай |
|
Ақ бөрі бұршақ |
Сондай |
Кері жұмыртқа тәрізді |
Төменгі жағы түктелген |
Сондай |
|
Көпжылдық бері бұршақ |
Сондай |
Кең-ланцетті шеттері араті-сті |
Сондай |
Сондай |
|
61-кесте Дәнді бұршақ дақылдары жемістерінің айырмашылық белгілері
Түрі |
Мөлшері |
Пішіні |
Түсі |
Түктілігі |
Егістік ас бүршақ |
Ірі түқымды (3-11) |
Түзу немесе орақ тәрізді иілген, кең |
Сабанды-сары |
Жалаңаш |
Далалық асбүршақ |
Ірілеу, көп тұқымды (4-6 одан көп) |
Түзу, кеңдеу |
Қоңыр түске боялған |
Сондай |
Атбас бұршақ |
Ірі (3-4 тұқымды жөне одан көп) |
Ұзын, қампиған |
Қара немесе қара-қоңыр |
Әлсіз барқытты |
Жасымық |
Кішірек (1-2 тұқым) |
Ромбы тәрізді, әлсіз дөңестенген |
Сабанды-сары |
Жалаңаш |
Ноғатық |
Кішірек (2-3 тұқымды) |
Енді, ұзынша кері қайырылған екі қанатты |
Сабанды-сары, кейде қоңыр |
Сондай |
Ноқат |
Қысқа, негізінен 2 тұқымды |
Сопақ қампиған жоғары жағында үшкірленген |
Сабанды-сары |
Жиі түктелген |
Кәдімгі бадана |
Ұзын, жіңішке, кеп тұқымды |
Цилиндр, немесе қылыш тәрізді |
Сондай |
Жалаңаш |
Май бұршақ |
Кішірек 3-4 тұқымды |
Әлсіз иілген, тұқым ұялары дәңестеліп біткен |
Қоңыр дерлік қара |
Жиі түктелген |
Ақ бөрі бұршақ |
Ірі, көп түқымды (4-8 түқым) |
Түзу |
Сары-қоңыр |
Сондай |