Днқ және рнқ-ның салыстырмалы сипаттамасы

Белгілері

ДНҚ

РНҚ

Макромолекуланың құрылысы

Мономерлері

Нуклеотидтің құрамы

Қасиеттері

Жасушадағы орны

Қызметі

Қазақ тілінде

Орыс тілінде

Ағылшын тілінде

Молекулалық биология - генетикалық материалдың құрылысын, оның құрылымы мен қызмет атқаруын молекулалық деңгейде (нуклеин қышқылдары деңгейінде) зерттейтін ғылым.

Молекулярная биология –наука, изучающая структуру, организацию и функционирование генетического материала на молекулярном уровне (уровне нуклеиновых кислот).

Molecular biology – the branch of biology studying structure and functions of nucleic acids

Нуклеин қышқылдары – тұқым қуалау ақпаратын іске асыратын және

генетикалық ақпаратты

тасымалдау рөлін атқаратын, полинуклеотидтер.

Нуклеиновые кислоты – полинуклеотиды, выполняющие роль носителей генетической информации и участвующие в реализации наследственной информации.

Nucleic acids - polinucleotides, carriers of genetic information taking part in realization of genetic information

Дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ) – тұқым қуалау ақпаратын тасымалдайтын, антипараллельді, комплементарлы, құрылысындағы 4 азотты негіздері: аденин, гуанин, тимин, цитозин өзара сутекті байланыспен (А-Т, Ц-Г) байланысқан қос тізбек.

Дезоксирибонуклеиновая кислота (ДНК) – cтруктура, состоящая из двух антипараллельных,

комплементарных цепей, состояшая из 4 азотистых оснований: аденин, гуанин, тимин, цитозин, связанных между собой водородными связями (А-Т, Г-Ц), носитель наследственной информации.

Desoxyribonucleic acid (DNA) - structure,consisting oftwo antiparallel, complementary chains, including 4 nitrogenic bases; adenin, guanin, thymin, cytosin linked by hydrogen bonds(A-T, G-C), carrier of genetic information

Рибонуклеин қышқылдары – тұқым қуалау ақпаратының іске асырылуына қатысатын, құрылысы төрт азотты негіздерден: аденин, гуанин, урацил, цитозиннен тұратын бір тізбекті нуклеин қышқылы.

Рибонуклеиновые кислоты (РНК) – структуры, состоящие из одной цепи, включающей 4 азотистых основания: аденин, гуанин, урацил, цитозин; участвуют в процессе реализации наследственной информации.

Ribоnucleic acids (RNA) –

structures, consisting of four single chains, including 4 nitrogenic bases: adenin, guanin, uracil, cytosin; taking part in the process of realization of genetic information

Нуклеотидтер – азотты негіз, қант және фосфор қышқылының қалдығынан тұратын нуклеин

қышқылдарының мономерлері.

Нуклеотид –мономер нуклеиновых кислот, состоящий из азотистого основания, сахара и остатков фосфорной кислоты.

Nucleotide – a monomer of nucleic acids, consisting of four nitrogenic bases, sugar and phosphoric acid

Пуриндік негіздер – аденин (А) және гуанин (Г)

Пуриновые основания –аденин (А) и гуанин (Г)

Purine bases - adenine (A) and guanine (G)

Пиримидиндік негіздер – тимин (Т) және цитозин (Ц).

Пиримидиновые основания-цитозин (Ц) и тимин (Т).

Pyrimidine bases - cytosine (C) and thymine (T).

Нуклеозид - азотты негіздің қантпен байланысын айтады.

Нуклеозид - соединение азотистого основания с сахаром

Nucleoside is -join a nitrogenous base with sugar

Чаргафф ережесі - ДНҚ молекуласындағы адениннің мөлшері тиминнің мөлшеріне тең, ал гуаниннің мөлшері – цитозинге тең

ПравилоЧаргаффа - в ДНК количество аденина равно количеству тимина, а количество гуанина – количеству цитозина

Chargaff rule - Chargaff's observation that in the base composition of DNA the quantity of adenine equaled the quantity of thymine and the quantity of guanine equaled the quantity of cytosine.

Молекулалық – генетикалық әдістер - а) полимеразалық тізбектік реакция (ПТР);

б) ДНҚ-ны секвенирлеу

(нуклеотидтердің орналасу ретін анықтау)

в) блоттинг – ДНҚ –ны талдау әдістері.

Молекулярно-генетические методы - а) полимеразная цепная реакция (ПЦР);

б) секвенирование ДНК (определение нуклеотидной последовательности);

в) блоттинг – методы анализа ДНК.

Molecular genetic methods - a) polymerase chain reaction (PCR);

  b) DNA sequencing (determination of the nucleotide sequence);

  b) Blotting - DNA analysis methods.

а-РНҚ - ақпаратты ДНҚмолекуласынанкөшiрiпалыпцитоплазмаға белок синтезделетiнжергежеткiзедi

и-РНК - переносит информацию с ДНК в цитоплазму к месту синтеза белка

mRNA – transfers information from DNA to the protein synthesis site in cytoplasm

т-РНҚ - аминқышқылдардыңарнайытасымалдаушысы, трансляция кезiндеадапторретiндекодондардытанупроцессiнқамтамасызетедi

т-РНК - адаптор, обеспечивает специфическое узнавание кодонов при трансляции, транспортирует аминокислоты

tRNA – an adapter that provides specific recognition of codons in translation and transports amino acids

р-РНҚ - рибосоманыңқұрылымдықбөлiгi, рибосоманыңаРНҚ-нытаныпбайланысуынқамтамасызетедi

р-РНК - структурный компонент рибосом, обеспечивает узнавание и связывание рибосом с иРНК

rRNA – structural components of ribosomes that provide recognition and binding of ribosomes with mRNA

Комплементарлық принцип -ДНҚ молекуласының жаңа тізбегі комплементарлық принципке негізделіп адениннің тиминмен, гуаниннің цитозинмен байланысуына сай түзіледі. Сондықтан жаңадан синтезделген тізбек бастапқы матрицалық тізбекке комплементарлы болып келеді.

Принцип комплементарности -биосинтез дочерней цепи ДНК осуществляется на основе комплементарного связывания аденина с тимином, цитозина с гуанином, при этом вновь синтезированная дочерняя цепь оказывается комплементарной (дополняющей) материнскую цепь.

Complementary principle – biosynthesis of daughter DNA chain is carried out according to complementary binding of adenine with thymine, and cytosine with guanine, where a newly synthesized strand is complementary to maternal strand.