6.1. Тақырыбы: Прокариот және эукариот гендерінің транскрипциясы

6.2. Мақсаты: студенттерде прокариот және эукариоттардың транскрипция деңгейіндегі тұқым қуалау ақпаратының іске асырылуының молекулалық механизмі жайлы білімдерін қалыптастыру.

6.3. Оқытудың міндеттері:

- студенттерде транскрипцияның маңызы туралы білім қалыптастыру;

- транскрипцияның әр кезеңінің молекулалық механизмі мен маңызын оқыту;

- транскрипция үдерісіне қатысатын негізгі ферменттердің рөлін оқыту;

- изучить и понять особенности у про- және эукариот ағзалардардағы транскрипция ерекшелігін түсіну және оқыту;

- тірі ағзаның тіршілігін қамтамасыз етудегі транскрипция рөлін оқыту.

6.4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

* 6.4.1. Транскрипция, анықтамасы, кезеңдері

Транскрипция, определение, характеристика.

Define of transcription and characteristics

6.4.2. а-РНҚ синтезделуіндегі матрицалық принцип, репликациядан транскрипцияның айырмашылығы.

6.4.3. Транскрипция үдерісіне қатысатын ферменттер.

6.4.4. Прокариот гендерінің транскрипцияның механизмі:

1) инициация

2) элонгация

3) терминация.

6.4.5. Эукариот гендерінің транскрипцияның механизмі. Процессинг.

6.4.6. Тірі ағзалардың (жасушалардың) тіршілігіндегі транскрипцияның рөлі мен маңызы.

* Ағылшын және орыс тілдерінде талдау үшін

6.5. Оқыту әдістері: студенттердің сабақтың мәнін, мақсатын және міндеттерін; түсінгенін қысқа, анық, ойын жүйелі жеткізу және түсінген материалын сызба нұсқа, кесте, сурет түрінде көрсету; тест қателіктерімен топпен жұмыс; есептер шығаруды көрсету және түсіндіру, сызбалар толтыруға бағыттай отырып ауызша сұрау.

6.6. Әдебиеттер:

Негізгі:

6.6.1. Генетика. Под ред. Иванова В.И. М.: Академкнига, 2006. б. 54, 201-210.

6.6.2. Гинтер Е.К. Медицинская генетика. М.: Медицина, 2003. б. 35-46.

6.6.3. Мушкамбаров Н.Н., Кузнецов С.Л. Молекулярная биология. М., 2003. б. 85-148.

6.6.4. Қуандықов Е.Ө., Аманжолова Л.Е. Молекулалық биология негіздері (дәрістер жинағы). Алматы: Эверо, 2008. б.40-62.

6.6.5. Медициналық биология және генетика. Е.Ө. Қуандықовтың ред. Алматы, 2004. б. 30-43.

6.6.6. Қуандықов Е.Ө., Нұралиева Ұ.Ә. Негізгі молекулалық-генетикалық терминдердің орысша-қазақша сөздігі. Алматы: Эверо, 2012.

Қосымша:

6.6.7. Коничев А.С., Севастьянова Г.А. Молекулярная биология. М., 2005. б. 243-295.

6.6.8. Жимулев И.Ф. Общая и молекулярная генетика. Новосибирск, Сиб.унив. изд-во, 2007. С. 123-126, 172-196.

6.6.9. Медицинская генетика: учеб. пособие/ Роберт Л.Ньюссбаум, Родерик Р. Мак-Иннес, Хантингтон Ф. Виллард: пер. с англ. А. Ш. Латыпова; под ред. акад. РАМН Н. П. Бочкова. М., ГЭОТАР-Медиа, 2010.

6.7. Бақылау:

6.7.1. Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау

6.7.1.1. Тақырыптың сұрақтары бойынша ауызша сұрау.

6.7.1.2. Тест бақылау – 10 сұрақтан 2 нұска.

6.7.1.3. Тақырып бойынша кәсіби терминдерді ағылшын және екінші тілде игеруін тексеру

6.7.2. Тәжірибелік дағды құзыреттілігін бағалау:

6.7.2.1. Прокариоттардың транскрипция үдерісінің кезеңдерін түсіндіріп сызбасын сызу және транскрипцияға қатысатын ферменттерді сипаттау.

6.7.2.2. Эукариоттардың транскрипция үдерісінің кезеңдерінің түсіндіріп сызбасын сызу және транскрипцияға қатысатын ферменттерді сипаттау.

6.7.2.3. Ядролық а-РНҚ пісіп-жетілу үдерісін түсіндіру және сызбасын сызу.

6.7.2.4. Есеп шығару:

1) РНҚ молекуласының нуклеотидтік қатары берілген. ДНҚ молекуласының матрицалық және кодтаушы тізбегін ажыратыңыз. ДНҚ мен РНҚ молекуласының 5'-3' ұшын табыңыз.

а-РНҚ 7 met- G-AUGUUUCUACACACGGUAGACGCCGGCUGGCGAUAG – (A)

2) ДНҚ молекуласының матрицалық тізбегінің нуклеотидтік қатары берілген, а-РНҚ молекуласының құрылысын анықтаңыз. РНҚ молекуласының 5'-3' ұшын көрсетіңіз.

ДНҚ 5' ATGGACGAAAATCCGGATCGCCAAGGTATTTTGA3'

6.7.4. Есептер шығару (Медициналық биология және генетика. Оқу құралы Е. Ө. Қуандықов ред., б.43, № 1, 11.