6.7.2. Тәжірибелік дағды құзыреттілігін бағалау:
6.7.2.1. Сызбалар сызу:
- Гипотендік жасуша үшін төменде көрсетілген уақытқа сай митоздық циклды, оның кезеңдерінің сызбасын сызыңыз: G1 - 18, S - 6, G2 - 3, M - 1,5 және сызбада интерфазаға тән хромосома саны мен ДНК молекуласының мөлшерін көрсетіңіз.
- Митоздық цикл реттелуінің сызбасын сызу және түсіндіру. Жасушалық циклдың фазаларын стимулдайтын және ингибиторлық митогендерді, сонымен қатар циклин-циклинге тәуелді киназаларды көрсетіңіз.
6.7.2.2. Кесте толтыру: Циклин- циклинге тәуелді киназалар кешенінің әсері
Кешендер |
Реттелінетін үдерістер |
ЦД-Cdk4,6 |
|
ЦЕ-Cdk 2 |
|
ЦА-Cdk 2 |
|
ЦВ-Cdk 1 (MPF) |
|
АРС |
|
6.7.2.3. Кесте толтыру: Тексеру нүктелерінде циклдың тоқтау себептері
Тексеру нүктелері |
Тексеру нүктелерінде циклдың тоқтау себептері |
G1 – кезеңі |
|
S – кезеңі |
|
G2 – кезеңі |
|
Митоздың метафазасы |
|
6.7.3. Бақылау сұрақтары:
6.7.3.1. Митоздық циклдың бұзылуының медициналық зардаптары.
Үш тілдегі түсіндірме сөздер:
На русском языке |
На казахском языке |
На английском языке |
Митотический цикл – комплекс взаимосвязанных, генетически детерминированных событий, происходящих в клетке в период подготовки ее к делению и на протяжении ее деления. Включает в себя интерфазу и митоз |
Митоздық цикл – жасушаның бөлінуге даярлық кезінде және бөліну барысында жасушадағы өзгерістердің генетикалық бақылану арқылы сабақтастықпен жүретін кешені. Ол интерфаза мен митоздан тұрады |
Mytotic cycle – complex of interrelated, genetically determined events in cell during preparation to division and division. Consists from interphase and mitosis.
|
Пролиферация – деление (размножение) клеток путем митоза или мейоза |
Пролиферация – жасушаның митоз немесе мейоз жолымен (көбеюі) бөлінуі |
Proliferation – division (reproducing) of cells by mitosis or meiosis |
Митогены - факторы, стимулирующие деление клетки |
Митогендер - жасушаның бөлінуін белсендендіретін факторлар |
Mitogens – factors stimulating cell division |
Антимитогены - факторы, угнетаюующие деление клетки |
Антимитогены- жасушаның бөлінуін төмендететін факторлар |
Mitogens – factors stimulating cell division |
Циклины, киназы, МСФ, АРС – белки и комплексы, регулирующие прохождение клеткой митотического цикла |
Циклиндер, киназалар, МСФ, АРС – жасушаның митоздық циклды өтуін реттейтін ақуыздар және кешендер |
Cyclins, kinases, MPF, APC – proteins and complexes regulating passing of cell during mitotic cycle |
Интегрины — это трансмембранные гетеродимерные клеточные рецепторы, взаимодействующие с внеклеточным матриксом и передающие различные межклеточные сигналы. |
Интегриндер-жасушадан тыс құрылымдармен әсерлесетін және әтүрлі жасушааралық сигналдарды беретін трансмембраналық гетеродимерлік жасушалық рецепторлар |
Integrins – transmembrane heterodimer cellular receptors interacting with extracellular matrix and transmitting various intercellular signals. |
Кадгерин- белки межклеточных контактов, участвует в механическом соединении клеток друг с другом, важны для развития организма |
Кадгерин- жасушааралық кантакталық ақуыздар, ағзаның дамуы үшін маңызды жасушалардың бір-бірімен механикалық байланысын қамтамасыз етеді |
Cadherin – proteins of intercellular contacts participating in mechanical connection between cells; important for development of organism. |
Ингиби́тор цикли́н-зави́симой кина́зы — белок, блокирующий активность циклин-зависимой киназы отдельно или циклин-зависимой киназы в комплексе с циклином. |
Ингиби́тор цикли́н-зави́симой кина́зы — циклин тәуелді киназаларға жеке неме циклинтәуелді киназалар кешенін ісер ететін ақуыздар |
CDK inhibitor protein - protein which blocks activity of CDK separately of complexed with cyclin. |
Сверочные точки - это место где осуществляется контроль за правильностю протекания процесса деления |
Тексеру нүктелері – жасуша бөлінуінің дұрыс жүру үдерісі тексерілетін орын |
Check points – a point at which the process of division is tested for its correction. |
Белок р53 – транскрипционный фактор, регулирующий митотический цикл |
р53 ақуызы – митоздық циклды реттеуші транскрипциялық фактор |
P53 protein – transcriptional factor which regulates mitotic cycle. |
Апоптоз – программированная клеточная смерть, физиологическая гибель клеток |
Апоптоз – жасушалардың бағдарланған, физиологиялық өлімі |
Apoptosis – programed cellular death, physiological death of cells
|
Құрастырушы: аға оқыт. Таракова К.А.
12 - тәжірибелік сабақ