6.7. Бақылау
6.7.1. Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау:
6.7.1.1. Тақырыптың сұрақтары бойынша ауызша сұрау.
6.7.1.2. Тест бақылау – 10 сұрақтан 2 нұсқа.
6.7.1.3. Тақырып бойынша кәсіби терминдерді ағылшын және екінші тілде игеруін тексеру
6.7.2. Тәжірибелік дағды құзыреттілігін бағалау:
6.7.1. Адам онтогенезінің қатерлі кезеңдерінің мәні мен маңызын түсіндіру және сызбасын сызу.
6.7.2. Дамудың туа біткен ақаулықтарының жіктелуі:
- кездесу жиілігіне қарай;
- көріну дәрежесіне қарай;
- көрінуіне қарай;
- этиологиясына қарай;
- онтогенездің пренатальді кезеңіне байланысты
6.7.3. Дамудың туа біткен ақауларының типтерін түсіндіру:
1. мальформация
2. дизрупция
3. деформация
4. дисплазия
м
үше
бастамасы
қалыптасқан мүше
даму жолдары
ҚАЛЫПТЫ
МАЛЬФОРМАЦИЯ
ДИЗРУПЦИЯ
ДЕФОРМАЦИЯ
ДИСПЛАЗИЯ
6.7.3. Бақылау сұрақтары:
6.7.3.1. Дамудың туа біткен ақаулықтарының пайда болуындағы тератогендік факторлардың рөлі.
6.7.3.2. Дамудың туа біткен ақаулықтарының пайда болуындағы мутагендік факторлардың рөлі.
6.7.3.3. Адам онтогенезін қауіпті кезеңдерге бөлудің маңызы мен мәні неде?
6.7.3.4. Неліктен қандайда бір даму ақаулықтарын бластопатияға, эмбриопатияға және фетопатияға жатқызылады?
6.7.3.5. Мультифакторлы даму ақаулықтарының пайда болу механизмдері қандай?
6.7.3.6. Жүктілік кезінде және сау баланың туылуында салауатты өмір салтының әсері қандай?
Үш тілдегі түсіндірме сөздер:
Қазақ тілінде |
Орыс тілінде |
Ағылшын тілінде |
Дамудың туа біткен ақаулықтары – мүшенің қызметінің бұзылуына алып келетін бастапқы онтогенетикалық дамудың ауытқуынан пайда болатын тұрақты морфологиялық өзгерістер |
Врожденные пороки развития – стойкие морфологические изменения органов, являющиеся следствием нарушения раннего онтогенетического развития, с выраженным нарушением их функций |
Congenital malformations - persistent morphological and functional changes of organs resulting from early ontogenetic development disorders
|
Гаметопатиялар – жыныс жасушаларының (гаметалардың) құрылымы мен қызметінің бұзылуы себебінен пайда болатын дамудың туа біткен ақаулықтары |
Гаметопатии – врожденные пороки развития, обусловленные нарушением структуры и функции половых клеток (гамет) |
Gametopathies - congenital malformations caused by damage of structure and function of reproductive sells (gametes)
|
Бластопатиялар – бластула сатысында ұрықтың дамуының бұзылуына әкелетін дамудың туа біткен ақаулықтары |
Бластопатии – врожденные пороки развития, обусловленные нарушением развития зародыша на стадии бластулы |
Blastopathies - congenital malformations caused by damage of embryo development at the stage of blastula |
Эмбриопатиялар – эмбриональдық сатыда ұрықтың дамуының бұзылуына алып келетін туа біткен ақаулықтары |
Эмбриопатии - врожденные пороки развития, обусловленные нарушением развития зародыша в эмбриональном периоде |
Embryopathies - congenital malformations caused by damage of embryo development at the embryonic stage |
Фетопатиялар – нәрестелік (фетальдық) кезеңде дұрыс қалыптасқан мүшенің бұзылуынан пайда болатын туа біткен ақаулықтары |
Фетопатии - врожденные пороки развития органов, возникшие в плодном (фетальном) периоде в результате нарушения развития первоначально нормально сформированного органа |
Fetopathies – congenital malformations caused by damage of organ development which was initially well-formed
|
Оқшауланған – бір мүшеде пайда болатын дамудың туа біткен ақаулықтары |
Изолированные –врожденные пороки развития, возникшие в одном органе |
Isolated – congenital malformations occurred in a single organ |
Жүйелік – бір жүйеде пайда болатын дамудың туа біткен ақаулықтары |
Системные – врожденные пороки развития, возникшие в одной системе |
Systematic – congenital malformations occurred in a single system |
Көптік – екі және одан көп мүшелердегі дамудың туа біткен ақаулықтары |
Множественные – врожденные пороки развития двух или более органов |
Multiple – congenital malformations of two or more organs |
Тератогенез – туа біткен ақаулықтардың пайда болуы және даму үдерісі |
Тератогенез – процесс возникновения и становления врожденных пороков развития |
Teratogenesis – process of arising and development of congenital malformations |
Тератогендер – онтогенездің қалыпты дамуын бұзып, дамудың туа біткен ақаулықтарына алып келетін сыртқы орта факторлары |
Тератогены – факторы внешней среды, нарушающие нормальное онтогенетическое развитие с последующем возникновением врожденных пороков развития |
Teratogens – environmental factors which interfere with normal ontogenetic development followed by emergence of congenital malformations |
Тератология – туа біткен ақаулықтардың себептерін және пайда болу механизмдерін (патогенезін) зерттейтін ғылым |
Тератология – наука, изучающая причины и механизмы развития (патогенез) врожденных пороков развития |
Teratology – science studying causes and mechanisms of congenital malformations development
|
Атрезия – туа біткен тесiктiң болмауы |
Атрезия – врожденное отсутствие естественного отверстия |
Atresia - congenital absence of natural body orifice
|
Стеноз - қуыстың тарылуы |
Стеноз - сужение отверстия |
Stenosis – narrowing of orifice |
Құрастырған: доц. Альмухамбетова С.К.
25 -тәжірибелік сабақ