2.2 Сапа көрсеткiштерi

Сапа көрсеткiштерi жан-жақты күрделi ұғым, оған жататындар:

• қызмет көрсеткiшi;

– ресурсты үнемдi пайдалану;

– сенiмдiлiк;

– технолгиялық;

– тасымалдылық /транспортабельность/;

– стандарттау және бiрыңғайлау;

– қауiпсiздiк;

– эргономикалық;

• эстетикалық;

• экологиялық;

– патенттi-құқықтық.

Өнiмнiң сапасын техникалық және үнемдеу тұрғысынан талдау үшiн оның көрсеткiштерiн өлшем шамасына қарай сұрыптау керек /мысалы, килограмм, метр, балл, т.б./.

Өнiмнiң өмiрлiк циклiнiң сатыларына қарай қолданылатын сапа көрсеткiштерiн болжамдық, жобалық, өндiрiстiк, пайдалану көрсеткiштерi деп бөлiп көрсетедi.

Өнiмнiң сапа көрсеткiштерiнiң мәнiн табуда төмендегiдей бағалау тәсiлдерi қолданылады /МЕМСТ 15467-79/, олар:

– өлшемдiк-техникалық құралдары арқылы;

• тiркеушiлiк:

• заттарды, шығындарды және өндiрiсте болып жатқан бiрнеше құбылыстарды бақылау және есептеу арқылы;

– есептiлiк – өнiмнiң сапа көрсеткiштерiнiң теориялық және эмпирикалық байланыстарын оның iшкi параметрлерiне телу арқылы;

– органолептикалық – адамның сезiмталдығын талдау арқылы;

– эксперттiк – пiкiр қоюшылардың қойған тұжырымы арқылы;

– әлеуметтiк тұтынушылардың пiкiрлерiн жинау және оларды талдау арқылы.

Өнiмнiң сапасын басқару арқылы шешiлетiн күрделi мәселелер 2.1-кестеде көрсетiлген.

2.1-кесте

Өнiмнiң сапасын басқару арқылы шешiлетiн күрделi мәселелер

Өнімнің өмірлік цикл сатылары
Ғылыми зерттеу жұмыстары /ҒЗЖ/	Өндірістік құрылымдық және технологиялық тұрғыда дайындау	Өндіріс		Пайдалану
Өнімнің сапасы жобаланады		Өнімнің сапасы қамтамасыз етіледі		Сапаның жасалған қалпында сақталуына тырысу
Өнімнің сапасын басқару мәселелері
Өнімнің сапсы мен керекті техникалық деңгейін болжау. Шығарар өнімнің сапа көрсеткіштері, ғылыми-техникалық прогресс көрсеткішіне пара-парлығы айқындалады. Техникалық және экономикалық талдау жүргізіледі. Өнімнің техникалық деңгейі туралы карта жасалады	Пайдалануға жібермес бұрын, шығарылған өнімнің нақтылы сапа көрсеткіштері мәнінің НТҚ-ның шарттарына сай келуі анықталады. Өнімнің аттастациясы жүргізіледі		НТҚ-ның шарттары мәнінің пайдалану кезіндегі сапа көрсеткіштерінің мәніне пара-парлығы. Өнімнің барлық пайдалы қасиеттерін кеңінен ашып, оны мейлінше іске асыру

2.3 Сапаны қамтамасыз ету шаралары

Сапаны қамтамасыз ету шараларын төрт бағытта қараған жөн. Оларға техникалық, ұйымдық, экономикалық және саяси бағыттар жатады.

Техникалық бағытта iстелетiн шараларға:

– жаңа құрылымдар ойлап шығару;

– пәрмендi құрал-саймандарды пайдалану;

– ақау-анықтау орталықтарын құру;

– тексеру жүйелерiнiң iсiн ынталандыру;

– өндiрiстiк жүйелер ашу;

– өндiрiсте мейлiнше жаңа технологияларды пайдалану жатады.

Ұйымдық бағытта iстелетiн шараларға:

– мамандарды мағлұматтар тасқынымен қамтамасыз ету үшін ЭЕМ-дарды кеңiнен қолдану;

– автоматтандырылған жобалау жүйелерiн пайдалану;

– икемдi өндiрiс жүйелерiн пайдалану;

– сапаны басқару жүйелерiн жетiлдiру;

– машиналар жасауда шоғырландыруды пайдалану;

– өндiрiстi бiрыңғайландыру және кооперациялауды кеңiнен пайдалану, т.б. жатады.

Экономикалық бағытта iстелетiн шараларға өнiмнiң сапасын көтерушiлердi рухани және материалдық ынталандыру жатады.

Саяси шараларға саяси-идеялық тәрбие беру және өндiрiсте еңбек етушi көпшiлiктiң тиiмдi тәжiрибелерiн кеңiнен тарата бiлу жатады.