7.2.13 Кесу режимi мен операциялық уақыт нормаларын есептеу
Кесу режимi бөлшекті өңдеу дәлдiгiне, сапасына, өнiмдiлiгiне және өзiндiк құнына зор әсер етедi, олар есептеу немесе белгiлеу үшін керектi негiзгi мағлұматтар:
- берiлген операциядағы дайындаманы станокқа немесе қондырғыға орнатудың теориялық сызбасы;
- өңделетiн дайындама материалының физикалық және механикалық қасиеттерi /берiктiлiгi, қаттылығы/;
- кескiш аспап материалының физикалық және механикалық қаситеттерi;
- кескiш аспаптың өңдеу уақыт мерзiмiне, тұрақтылығы;
- кескiш аспаптың өлшемдерi мен геометриялық бұрыш параметрлерi;
- дайындаманың өңделетiн бетiнiң өлшемдерi;
- өңдеу жағдайлары /базалау, қысу, суытқыш және майлау сұйықтарын пайдалану, дайындаманың серпiмдi қатаңдықтары, т.б./;
- кесу тереңдiгi /әдiптер есептеу арқылы шығады/.
Бастапқы мағлұматтарды пайдаланып, кесу режимiн есептеу немесе белгiлеу керек. Ең алдымен өңдеу берiсiн, одан кейiн өңдеу жылдамдығын, кесу күштерiн, қуатын, станоктың моделiн, уақытты анықтайды.
Өңдеу берiсiн анықтау тәсiлдерi (S)
Берiстiң мәнi өңдеу жұмысының түрлерiне /қаралтым, тазалай, нәзiк әрлеу/ байланысты.
Қаралтым өңдеудiң берiстiң мүмкін болатын максималь мәнiн белгiлеген дұрыс. Ол үшін кескiш аспаптың тұтқасын берiктiкке есептеу арқылы берiстiң мәнiн iздейдi :
(7.38)
Мұндағы
– кескiш аспап тұтқасының қиынды
кесiндiсiнiң серпiмдi қатаңдығы
/Е
– серпiмдiлiк модулi,
– қисынды кесiндiнiң инерциялық моментi/;
– қалдық
кесу тереңдiгi:
– тұрақты
күш коэффициентi;
– берiлген кесу тереңдiгi;
Кескiштiң қысу жабдығынан шығып тұрған консолiнiң өңдеу бетiне дейiнгi ұзындығы;
– кескiш
тұтқасы материалының қаттылығы;
–
дәреже көрсеткiштерi.
Тазалай, нәзiк және әрлей өңдеулерде берiстiң мәнiн өңдеу дәлдiгiне, оның беттерiнiң кедiр-бұдырлығына байланысты анықтайды.
(7.39)
Осы формуламен табылған берiстiң мәнiн беттiң кедiр-бұдырын қамтамасыз ету шартына тексерiп /нормативтi арқылы/, одан кейiн станоктың паспортындағы берiстер мәндерiмен келiстiрiледi.
Кесу жылдамдығын анықтау /V/
Технологиялық өңдеу әрекетiнiң жүру жағдайын ескере отырып, кесу жылдамдығын материалдарды кесу теориясының формуласымен есептеу немесе нормативтi кестелердi пайдалану арқылы анықтайды.
Дайындамаларды жону кезiндегi кесу жылдамдығы
(7.40)
Мұндағы,
– өңдеу жағдайына, дайындама мен кескiш
аспап материалдарына байланысты
коэффициент;
–
дайындама
мен кескiштiң материалдарына байланысты
дәреже көрсеткiштерi;
Т – бiркескiштi өңдеудегi аспаптың уақыт тұрақтылығы;
– берiс;
– кесу тереңдiгi.
Тесуде
Мұндағы, D – кескiш аспаптың диаметрi;
– дайындама мен тескiштiң материалына байланысты дәреже көрсеткiшi.
Фрезерлеу
(7.42)
Мұндағы
– фрезаның диаметрi;
– фрезаның
бiр тiсiне тұсетiн берiс, мм;
– фрезерлейтiн беттiң енi;
– фреза тiстерiнiң саны;
–
дәреже
көрсеткiштерi;
– әрбiр
технологиялық операциядағы кесу
жылдамдығының теориялық мәнi. Кесу
жылдамдығының нақты мәнiн түзету
коэффициенттерiне көбейту арқылы
анықтаймыз:
(7.43)
Мұндағы,
– өңделетiн
материалдың сапасын ақиқаттайтын
коэффициент;
– дайындама
беттерiнiң сапасын ақиқаттайтын
коэффициент;
– кескiш
аспап материалының сапасын ақиқаттайтын
коэффициент.
Болат дайындамалар үшін
Сұрғылт шойындар үшін (7.44)
Қақтауға көнгіш шойындар үшін
– материалдың физикалық параметрлерi /берiктiк, қаттылық/.
– өңдеуде
көнгiштiгiне қарай сипатталатын болаттар
тобын ақиқаттайтын коэффициент.
Көпаспапты өңдеудегi кескiш аспаптардың уақыт тұрақтылығы
(7.45)
Көп станоктармен қызмет көрсетуде
(7.46)
Мұндағы,
– лимиттi аспаптың уақыт тұрақтылығы;
– көпаспапты өңдеудегi аспаптардың
уақыт тұрақтылығының периодты өзгерiстерiн
ақиқаттайтын коэффициент;
– көп
станоктармен қызмет көрсетудегi
аспаптардың уақыт тұрақтылығының
периодты өзгерiстерiн ақиқаттайтын
коэффициент. (34.43) сияқты формулалармен
немесе кестелер арқылы анықталған кесу
жылдамдықтары арқылы дайындаманың
айналу жиiлiгiн есептейдi /үстелдiң,
сырғыманың әрлi-берлi жұмыс қимылы немесе
айналдырықтың айналу жиiлiгi/. Бұл есептi
мәндер станоктың паспортымен келiстiрiледi
де, оның ең жақын аз мәнiн көрсетедi.