- •1.1 Машина жасау технологиясы негiздерiнiң даму жолына
- •1.2 Машина жасау технологиясы негiздерiнiң тақырыбы
- •1.3 Металдарды әдіп сылу әдісімен өңдеу
- •Техниканың даму тарихы
- •1.4 Кесіп өңдеу үрдісінің балама әдістері
- •1.5 Машина жасау саласында дайындамадама алу әдістері
- •1.5.1. Дайындамаларды құю әдісімен алу
- •Құйма дайындамаларын алу тәсілдерінің қолдану аймақтары
- •1.5.2 Соқпа және қалыпталған дайындамалар
- •1.5.3. Дайындамаларды илемдеу әдісімен алу
- •2.1 Өндiрiстiк бұйымдардың сапасы ұғымы
- •2.2 Сапа көрсеткiштерi
- •Өнiмнiң сапасын басқару арқылы шешiлетiн күрделi мәселелер
- •2.3 Сапаны қамтамасыз ету шаралары
- •2.4 Өнiм сапасын басқару жүйелерi
- •3.1 Бұйым және оның элементтерi ұғымы
- •3.1.1. Бұйымның элементтерi
- •3.2 Машина жасаудағы өндiрiстiк және технологиялық үдерістер
- •3.2.1. Технологиялық операцияның элементтерi /мемст 3.1109-82/
- •Машина жасаудағы технологиялық үдерістiң түрлерi
- •3.3. Машина жасау өндiрiсiнiң түрлерi мен типтерi
- •3.4. Машина жасау зауыттарының цехтары мен қосалқы қызмет атқаратын бөлiмдерiнiң өндiрiстiк құрылымы
- •4.1. Жалпы ұғымдар мен анықтамалар
- •4.1.1. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерi
- •4.2. Беттер сапасының физикалық-механикалық көрсеткiштерi
- •4.2 Сурет. Болат бөлшекті өңдеуден кейiнгi беттiң қатпарында мығымдаумен пайда болған микроқаттылықтың таралуы
- •4.3 Өңделген беттер сапасының бөлшектердің жұмыс iстеу қасиетiне тигiзетiн әсерi
- •4.3.1. Беттер сапасының тораптардың тозу тұрақтылығына әсерi
- •4.3.2. Беттер сапасының бөлшектердің берiктiгiне әсерi
- •4.3.3 Беттер сапасының бөлшектерді өңдеу дәлдiгiне әсерi
- •4.4 Беттер сапасының бөлшектердің тотқа төзiмдiлiгiне әсерi
- •4.5 Өңдеу сапасына әсер ететiн технологиялық факторлар
- •4.5.1. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерiне өңдеу режимдерiнiң әсерi
- •4.9Сурет. Бөлшектерді жону кезiндегi кедiр-бұдырлықтың кесу жылдамдығына қатынасы
- •4.10Сурет. Бөлшектерді ажарлау кезiндегi кедiр-бұдырлықтың кесу жылдамдықтарына қатынасы, Vk – ажарлаушы аспаптың айналу жылдамдығы, Vз – дайындаманың айналу жылдамдығы
- •4.11Сурет. Бөлшектерді жону және центрсiз ажарлау кезiндегi кедiр-бұдырлық пен берiстердiң арасындағы байланыс графигi
- •4.5.2. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерiне кескiш аспап бұрыштарының әсерi
- •4.5.3. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерiне сқаб технология жүйесiнiң серпiмдi қатаңдығының әсерi
- •4.5.4 Беттер сапасының физикалық-механикалық
- •4.6. Өңделген беттердiң сапа көрсеткiштерiн бағалау және оларды зерттеу тәсiлдерi
- •4.6.1. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерiн
- •4.6.2 Беттер сапасының физикалық-механикалық көрсеткiштерiн зерттеу
- •4.7. Бөлшектердің қатпар бетiнiң қалыптасу сапасына технологиялық тәсiлдер арқылы әсер ету
- •5.1. Құрылымдардың технологиялылығы туралы ұғым
- •5.2. Бұйым құрылымының технологиялылығын сандық бағалау
- •5.3. Технологиялылықтың абсолюттi көрсеткiштерi
- •5.3.1. Құрастырудың еңбексыйымдылығы
- •Құрастыру жұмыстарының еңбексыйымдылығының механикалық өңдеу жұмыстарының еңбексыйымдылығына шамамен берiлген қатынасы
- •Түрлi құрастыру жұмыстарының еңбексыйымдылығының жалпы құрастыру жұмыстарының еңбек сыйымдылығына қатынасы,
- •5.3.2. Бұйымның технологиялық өзiндiк құны
- •5.4. Технологиялық процестердің нұсқаларын экономикалық тұрғыдан салыстыру
- •5.4.1. Технологиялылықтың қосымша көрсеткiштерi
- •5.4.2. Еңбек сыйымдылықтың техникалық және экономикалық көрсеткiштерi
- •5.4.3. Өзiндiк құнның техникалық және экономикалық көрсеткiштерi
- •5.4.4. Құрылымдарды бiрыңғайландырудың техникалық көрсеткiштерi
- •5.4.5. Материал шығындарының техникалық көрсеткiштерi
- •5.4.6. Өңдеу процестерінің техникалық көрсеткiштерi
- •Және коэффициенттерiнің мәндерi
- •5.5. Құрылымдар құрамының техникалық көрсеткiштерi
- •5.6. Технологиялылықтың техникалық деңгейiн анықтау
- •5.7. Бөлшектерге және машина құрылымдарын құрастыруға қойылатын технологиялық шарттар
- •Бөлшектерді механикалық өңдеуге қойылатын шарттар
- •6.1. Бөлшекке қойылған дәлдiкке жету тәсiлдерi
- •6.2. Дайындамаларды өңдеуде туатын қосынды ауытқулар
- •6.3. Дайындаманы орнатудан туатын ауытқу
- •Технологиялық базаларды таңдаудағы кепiлдемелер
- •6.4. Дайындаманы өңдеуден туатын ауытқулар
- •6.4.1. Технологиялық жүйедегi кесу күшінiң әсерiнен туатын серпiмдi деформациялар
- •Жону мен қашап кеңітудегі аспаптардың алғашқы Ин және салыстырмалы Ио тозуы
- •6.4.4. Станоктың келтiру ауытқулары
- •6.4.5. Технологиялық жүйенiң температуралық деформациялары
- •Бір өлшемді температура арналарының есепті мәндері
- •6.5. Өңдеу дәлдiгiн арттыру жолдары
- •6.6 Сқад жүйесiнiң серпiмдi жылжуын статикалық келтiру өлшемiн өзгерту арқылы басқару
- •7.1. Жобалаудың техникалық және экономикалық принциптерi мен мақсаты
- •7.2. Машина бөлшектерін өңдеу процестерін жобалау
- •7.2.1. Механикалық өңдеу процестерін жобалаудағы негiзгi мағлұматтар
- •7.2.3. Бөлшектердің жұмыс сызбасына және техникалық шарттарына технологиялық бақылау жүргiзу
- •7.2.4. Дайындаманың жасау тәсiлiн таңдау
- •Тесiктi өңдеу бағдарын таңдау
- •7.2.7. Дайындаманы өңдеу бағдарын құру
- •7.2.8. Өңдеу кезiндегi техникалық бақылаулар
- •7.1.10 Дайындаманың әрекетаралық шектi және бастапқы өлшемi
- •7.2.12 Механикалық өңдеудегi операцияларды құру
- •7.2.13 Кесу режимi мен операциялық уақыт нормаларын есептеу
- •Кесу күштерi мен қуаттарын анықтау
- •7.2.14 Жобалау нәтижелерiн тiркейтiн технологиялық құжаттар
- •7.3. Құрастыру процестерін жобалау
- •8.1 Графтар туралы ұғым
- •8.2 Механикалық өңдеу процестеріне өлшемдiк талдау жүргiзу
- •8.3. Негiзгi ұғымдар мен шартты белгiлер
- •8.4. Бойлай жатқан технологиялық өлшемдердi есептеу
- •8.5 Диаметрлiк технологиялық өлшемдердi есептеу
- •9.1 Бұйым құрастыруды құрудың маршуруттары (бірізділігі).
- •Сурет 9.3 Шестернялы сорғыштың құрастыру схемасы
Құйма дайындамаларын алу тәсілдерінің қолдану аймақтары
Құймаларды жасау тәсілдері |
Салмақ Тонна |
Материалы |
Қолдану аймақтары |
||
1 |
2 |
3 |
4 |
||
Бip рет қолданылатын қалыптар |
|||||
Қолмен қалыптау: - Топырақты қосылысты үстінен қалыптау |
200 |
Болаттар, шойындар, сұр шойындар, қақтамалы және 6ерікті шойындар, түрлі-түсті металдар және қорытпалар |
Станоктың станиналары, машинаның қораптары, рамалары, цилиндрлер, пpecтің қораптары, траверсалар |
||
Шаблонмен |
100-ге дейін |
Айналмалы бeттi құймалар (тісті дөңгелектер, ipi сақиналар, дискілер) |
|||
- Ipi қалыптар |
100-ге дейін |
Станиналар, артқы, алдыңғы тұғырлардың қораптары |
|||
-Тез қататын өзекті қоспалардан жасалған алмалы-салмалы қалыптар |
35-ке дейін |
Ұста-пресс жабдыктарының станиналары, металл қиятын престердің қораптары |
|||
- Тез қатаятын өзекті қоспасы бар жерде қалыптау кезінде үстіңгі қалыбы бар |
25-ке дейін |
Ұста-пресс, прокаттау стандарының, қораптары, әдіп үлес 1 10-18 % |
|||
- Өзек қолдану арқылы |
2-ге дейін |
Құйманың өте көп қабырғалы түрлері Машинаның, цилиндрінің бас тиектері |
|||
- Ашық топырақтардан |
0,15-ке дейін |
Механикалық өндеуді қажет етпейтін құймалар (тақталар, төселмелер) |
|||
- Кіші және орта мөлшерлі қалыптарды қолдану арқылы |
0,1-ге дейін |
Тұтқалар, шестерналар, шайбалар, төлкелер, күйентелер (коромысло), муфталар, қақпактар |
|||
Машинамен қалыптау: Әp түрлi қалыптарда |
2-ге дейін |
Тұғырлар, суппорттар |
|||
-кіші және орташа қалыптарда |
0,1-ге дейін |
Ticтi дөңгелектер, мойынтіректер, муфталар, тегершіктер (маховик) |
|||
Қатпарлы формаларға құю: - смолалы-құмды |
0,5-ке дейін |
Болат, шойын және түсті металдар |
Фасонды өте жауапты құймалар |
||
- жұқа қабырғалары химиялық әдіспен қатаятын қалыптар |
0,2-ге дейін |
Кіші және орташа өлшемді жауапты құймалар |
|||
- калың қабырғалары химиялық әдіспен қатаятын қалыптар 50-150 мм |
40-қа дейін |
Ұста-пресс жабдықтарының ipi құймалары, прокаттау стандартының жастықтары |
|||
- сұйық шынылы қалыптар |
0,1-ге дейін |
Кеміртекті тотыққа тұрақты материалдар, болаттар, Кобальтті хром, алюминий қорытпалары |
өлшемдері өте дәл бет кедір-бұдырлығы таза сериялы өндірістерде колданылатын құймалар |
||
- балқымалы модельдерде құю |
0,15-ке дейін |
өте жоғ. қоспа бөлшектер және қорытпалар |
Трубинаның қалақшалары, клапандар, тісті дөңгелектер, кескіш аспаптар керамикалық өзектер, 0,3 мм |
||
- ерітілмелі модельдерге құю |
0,5-ке дейін |
Титан қызуға тұрақты болаттар |
Трубин-ң детальдары. Мұнда колд-тын тұзды қ модельдер алынатын дайын-ц бет алақшалары, прибор-ң кед. будыр-н жаксартады |
||
- суытылатын-қатырылатын мод-ге құю |
0,14-ке дейін |
өте жұқа қабырғалы құймалар (0,8 мм қабырға қалыңдығы, 1 мм тесік диам |
|||
- газ сіңірілген мод. Құю |
15-ке дейін |
Кез келген қорытпалар |
Майда орташа құймалар, күйентелер, төлкелер (втулка) |
||
Көп рет қолданылатын қалыптар |
|||||
Пішіндерге құю: |
|
Болаттар, шойындар, түсті металдар мен қорытпалар
|
Әрі және орта құймалар. (Сериялы өндірістерде қолданатын)
|
||
-гипстік |
0,1 |
||||
- құмды-цементтік |
70 |
||||
- кірпіштік |
200 |
||||
- шамотты-кварцты |
100 |
||||
- балшықтық формалар |
50 |
||||
- Графитті пішіндер |
0,014 |
||||
- тасты формалар |
0,03 |
||||
- металл-керамик-қ және керамикалық |
0,025 |
||||
Кокильге құю: (тұрақты пішіндерге) - Ажырамалы беттері бойлық Көлбеу тік не-се кешенді болып келетін формалар |
7-ге дейін шойын, 4- болат, 0,5 түрлі-түсті металдар |
Болат, шойын, түсті металдар мен қорытпалар |
Ipi сериялы жаппай мол өндірістерде қолданылатын фасонды құймалар (поршеньдер, корпустар, дискілер) |
||
- беті жалатылған кокильдерге құю |
0,25 |
Болат, аустенитті- ферритті кластағы болаттар |
Гидро-трубинді деңгейдің жұмыс іcтey қалақшалары, тізелі біліктер, буксалар, қақпактар және т.б. |
||
Қысыммен құю: - престеу камералары бойлық және тік бағытта орналасқан машиналарда |
0,1 |
Магнилі- алюм-лі, цинкті ж/е қорға-ды қорытп. мен болаттар |
Конфигурациялары, пішіндері, формалары өте күрделі құймалар. (үштармақтар (тройник), коленалар, электр қозғалтқыштарының сақиналары, аспаптардың бөлшектері, машина қозғалтқыштарының блоктары) |
||
- вакуум қолдану арқылы құю |
0,5 |
Мысты қоспалар |
Қарапайым пішінді тығыз құймалар |
||
Центрден тебетін құю машинада даярлау: - тік бағыттағы ось айналымы |
0,05 |
Шойын, болат, бронза
|
Айналмалы бетті құймалар. (тәжді тicтi дөңгелектер, вандаждар, фланецтер, шкифтер, маховиктер, екі қатпарлы дайындамалар) |
||
- көлбеу бойлық ось |
0,6 |
Түтіктер, гильзалар, төлкелер, осьтер (L:D>1) |
|||
- ocьтepi көлбеу орналасқан (көлбеу бұрышы 3-6 градус) |
1 |
Түтіктер, біліктер, құймалар |
|||
- тік осьті, 6ipaқ та дайындаманың осімен остес емес машиналар |
0,01 |
Фасонды құймалар, айналмалы беттер емес, дайындамалар (рычаггар, айыршалар, тежеуіш колодкалары) |
|||
Сұйық қорытпаларды қалыптау |
0,3 |
Шойын, түcтi қорытпалар |
Арнайы құймалар, терең қуысты фасонды құймалар (трубинаның қалақшалары, арматураның бөлшектері) |
||
поршеннің кысымымен кристализациялау |
0,01 |
Шойын, түсті мет-р |
өте ipi салмақты қалың қабырғалы құрылымында газдық ақаулар болмайтын дайындамалар |
||
Сығу арқылы құю |
Панель өлшемі 1000х2500м м, калыңдығы 2,5-5мм |
Магнилі-алюминийлі қорытпалар |
Ipi габаритті дайындамалар (суыткыш қабырғалары бар дайындамалар) |
||
Вакуумдык сору әдісімен құю |
0,01 |
Мыс негізінде жасалатын қорытпалар |
Айналмалы бетті кішігірім дайындамалар (гильза төлке) |
||
Кристализациялауды бірізділікпен құю |
0,012 |
Түсті қорытпалар |
Ұзындығы 3 м-ге дейін жететін, калыңдығы 3 мм құйма дайындамалар |
||
Төменгі қысыммен құю |
0,03 |
Шойын, алюм.қор-р |
Жұқа қабырғалы құймалар (қабырға қалыңдығы 2 мм, биіктігі 500-600 мм) поршеньдер, гильзалар, цилиндр блоктарының бас тиектері |
||
Үздіксіз құю |
Трубиналар диаметрі 300-1000 мм дейін |
Болат, шойын, түсті мет-р мен қорытпалар |
Қаңылтырлар, қималы дөңгелек дайындамалар, біліктер |
||
