Жону мен қашап кеңітудегі аспаптардың алғашқы Ин және салыстырмалы Ио тозуы

Дайындамалар	Аспаптар	Алғашқы, мкм	Салыстырмалы, мкм/км
Көміртегі және қоспалы болаттар Шойын Көміртегі және қоспалы болаттар Шойын Көміртегі, болат және шойын Түсті қоспалар	Минерал керамикалық пластинкалар Эльбор Алмаз /әрлеп қашап кеңейтуде/	- -	8 0,003

Бiр топ кiшiгiрiм диаметрлi дайындамаларды жонғанда олардың пiшiнi онша көп бүлiне қоймайды. Аспаптың өлшемдiк тозуынан дайындамалардың диаметрлерi үлкейедi де, ең соңғысының диаметрi “ ”мәнiне көбейедi.

Аспаптың өлшемдiк тозуының әсерiн азайту үшін дүркiн-дүркiн технологиялық жүйенi жұмыс өлшемiне түсiрiп отырған жөн. Жүйенi жұмысқа ыңғайлау үшін аспап пен дайындаманың аралық қашықтығын қадағалап отыру керек.

Дайындамалардың iрi беттерiн жонуда, қашап кеңейтуде, сүргiлеуде кескiш аспап жүзiнiң жалпақ, ұзын болғаны жөн; мұндай аспаптар үлкен берiлiспен жұмыс iстейдi де, олардың тозуы азаяды. Көлденең берiлiспен жонуда өңдеу диаметрiнiң дәлдiгiне өлшемдiк тозумен қатар, аспаптың алдыңғы бетiнде пайда болатын шорлану құбылысы да әсер етедi; кесу кезiнде пайда болатын шор кесу жылдамдығын көбейтiп жiберсе, жұлынып кетуi де мүмкін, сондықтан оның әсерi кездейсоқтық заңдылықта болады.

Өлшемдердi еркiн алу жүйесiнде өлшемдiк тозу пiшiн ауытқуына әсер етедi. Өлшемдердi автоматты алу жүйесiнде олардың дәлдiк шектерiн қайта-қайта статистикалық құралдармен қадағалап отырады. Кескiш аспаптың дайындамаға дейiнгi арақашықтығын қадағалай отырып, өлшемдердiң шектен шықпауын қамтамасыз етедi.

Үдемелi тозу және кескiш аспаптың өтпей қалуы кесу күшінiң радиалды құрамын есе арттырады. Технологиялық жүйенiң серпiмдi қатаңдығы нашар болса, онда радиалды күшінiң көбеюiнен болған өңдеу ауытқуы өлшемдiк тозудан болған өңдеу ауытқуымен пара-пар болады.

Дайындамаларды абразивпен өңдеуде оның өңдеу дәлдiгiне ажарлау дөңгелегiнiң өлшемдiк тозуы әсер етедi. Ажарлау кезiнде өңдеушi дөңгелек мұқалу немесе өзiн-өзi қайрау режимдерiнде жұмыс iстейдi. Бiрiншi жағдайда дөңгелектiң мұқалған түйiршiктерi одан бөлiнiп кетпей, кесiлген металл ұнтағымен кептелiп қалады. Ажарлау дөңгелегi онша тозбайды. Ажарлаушы дөңгелектiң кесу қасиетiн қайтару үшін олардың өте жұқа сыртқы қабатын жонып алып тастау керек; мұндай жонуды алмаз қарындашпен жүргiзедi.

Екiншi жағдайда ажарлау дөңгелегiнiң мұқалған түйiршiктерi кесу күшінiң әсерiмен үгiтiлiп, өзiнен өзi қайралып жатады. Өзiн өзi қайрау жағдайы өте үлкен тозумен байланысты; өзiн өзi қайрау тұрақсыз үдеріс болғандықтан, кейде олардың пiшiнi мен өлшемдерiн түзету үшін оларды да кесу тәсiлiмен қайрайды.

Дөңгелектiң өлшемдiк тозуы олардың диаметрiне байланысты. Үлкен диаметрлi дөңгелектiң тозуы кiшi диаметрлi дөңгелектен аз болады. Егер сыртқы беттi ажарлайтын дөңгелектi 15-20 минуттан кейiн қайраса, iшкi беттердi ажарлайтын дөңгелектi әрбiр технологиялық әрекеттiң алдында қайрау қажет.

Сырттай және iштей ажарлау станоктарында дайындамаларды өңдеудi сынамалы өлшеу тәсiлдерiмен жүргiзедi; бұл жағдайда дөңгелектiң тозуы дайындама өлшемiнiң дәлдiгiне әсер етпейдi; өңдеу кезiнде индикаторлық қапсырмалар мен өңделетiн өлшемдi активтi құралдармен өлшеу арқылы да дөңгелектiң тозуының әсерiн жоққа шығаруға болады. Жорамалмен дөңгелектiң тозу мөлшерiн дайындаманың өңдеу бетiнен алынған металдың көлемiмен есптеуге болады. Мөлшермен дөңгелектiң тозған бiр көлемiне алынған металдың 20 көлемi тең болады. Осы қатынасты пайдаланып, ажарлау дөңгелегiнiң өлшемдiк тозуын төмендегiдей әдiспен есептеуге болады.

– ажарлау бетiнiң ауданы, мм² ; – алынатын әдiп мәнi, мм; – бiр топ дайындаманың саны; – ажарлау дөнгелегiнiң бетiнiң ауданы, мм².

Сонда

Осыдан

_{(6.61) болып шығады.}