- •1.1 Машина жасау технологиясы негiздерiнiң даму жолына
- •1.2 Машина жасау технологиясы негiздерiнiң тақырыбы
- •1.3 Металдарды әдіп сылу әдісімен өңдеу
- •Техниканың даму тарихы
- •1.4 Кесіп өңдеу үрдісінің балама әдістері
- •1.5 Машина жасау саласында дайындамадама алу әдістері
- •1.5.1. Дайындамаларды құю әдісімен алу
- •Құйма дайындамаларын алу тәсілдерінің қолдану аймақтары
- •1.5.2 Соқпа және қалыпталған дайындамалар
- •1.5.3. Дайындамаларды илемдеу әдісімен алу
- •2.1 Өндiрiстiк бұйымдардың сапасы ұғымы
- •2.2 Сапа көрсеткiштерi
- •Өнiмнiң сапасын басқару арқылы шешiлетiн күрделi мәселелер
- •2.3 Сапаны қамтамасыз ету шаралары
- •2.4 Өнiм сапасын басқару жүйелерi
- •3.1 Бұйым және оның элементтерi ұғымы
- •3.1.1. Бұйымның элементтерi
- •3.2 Машина жасаудағы өндiрiстiк және технологиялық үдерістер
- •3.2.1. Технологиялық операцияның элементтерi /мемст 3.1109-82/
- •Машина жасаудағы технологиялық үдерістiң түрлерi
- •3.3. Машина жасау өндiрiсiнiң түрлерi мен типтерi
- •3.4. Машина жасау зауыттарының цехтары мен қосалқы қызмет атқаратын бөлiмдерiнiң өндiрiстiк құрылымы
- •4.1. Жалпы ұғымдар мен анықтамалар
- •4.1.1. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерi
- •4.2. Беттер сапасының физикалық-механикалық көрсеткiштерi
- •4.2 Сурет. Болат бөлшекті өңдеуден кейiнгi беттiң қатпарында мығымдаумен пайда болған микроқаттылықтың таралуы
- •4.3 Өңделген беттер сапасының бөлшектердің жұмыс iстеу қасиетiне тигiзетiн әсерi
- •4.3.1. Беттер сапасының тораптардың тозу тұрақтылығына әсерi
- •4.3.2. Беттер сапасының бөлшектердің берiктiгiне әсерi
- •4.3.3 Беттер сапасының бөлшектерді өңдеу дәлдiгiне әсерi
- •4.4 Беттер сапасының бөлшектердің тотқа төзiмдiлiгiне әсерi
- •4.5 Өңдеу сапасына әсер ететiн технологиялық факторлар
- •4.5.1. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерiне өңдеу режимдерiнiң әсерi
- •4.9Сурет. Бөлшектерді жону кезiндегi кедiр-бұдырлықтың кесу жылдамдығына қатынасы
- •4.10Сурет. Бөлшектерді ажарлау кезiндегi кедiр-бұдырлықтың кесу жылдамдықтарына қатынасы, Vk – ажарлаушы аспаптың айналу жылдамдығы, Vз – дайындаманың айналу жылдамдығы
- •4.11Сурет. Бөлшектерді жону және центрсiз ажарлау кезiндегi кедiр-бұдырлық пен берiстердiң арасындағы байланыс графигi
- •4.5.2. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерiне кескiш аспап бұрыштарының әсерi
- •4.5.3. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерiне сқаб технология жүйесiнiң серпiмдi қатаңдығының әсерi
- •4.5.4 Беттер сапасының физикалық-механикалық
- •4.6. Өңделген беттердiң сапа көрсеткiштерiн бағалау және оларды зерттеу тәсiлдерi
- •4.6.1. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерiн
- •4.6.2 Беттер сапасының физикалық-механикалық көрсеткiштерiн зерттеу
- •4.7. Бөлшектердің қатпар бетiнiң қалыптасу сапасына технологиялық тәсiлдер арқылы әсер ету
- •5.1. Құрылымдардың технологиялылығы туралы ұғым
- •5.2. Бұйым құрылымының технологиялылығын сандық бағалау
- •5.3. Технологиялылықтың абсолюттi көрсеткiштерi
- •5.3.1. Құрастырудың еңбексыйымдылығы
- •Құрастыру жұмыстарының еңбексыйымдылығының механикалық өңдеу жұмыстарының еңбексыйымдылығына шамамен берiлген қатынасы
- •Түрлi құрастыру жұмыстарының еңбексыйымдылығының жалпы құрастыру жұмыстарының еңбек сыйымдылығына қатынасы,
- •5.3.2. Бұйымның технологиялық өзiндiк құны
- •5.4. Технологиялық процестердің нұсқаларын экономикалық тұрғыдан салыстыру
- •5.4.1. Технологиялылықтың қосымша көрсеткiштерi
- •5.4.2. Еңбек сыйымдылықтың техникалық және экономикалық көрсеткiштерi
- •5.4.3. Өзiндiк құнның техникалық және экономикалық көрсеткiштерi
- •5.4.4. Құрылымдарды бiрыңғайландырудың техникалық көрсеткiштерi
- •5.4.5. Материал шығындарының техникалық көрсеткiштерi
- •5.4.6. Өңдеу процестерінің техникалық көрсеткiштерi
- •Және коэффициенттерiнің мәндерi
- •5.5. Құрылымдар құрамының техникалық көрсеткiштерi
- •5.6. Технологиялылықтың техникалық деңгейiн анықтау
- •5.7. Бөлшектерге және машина құрылымдарын құрастыруға қойылатын технологиялық шарттар
- •Бөлшектерді механикалық өңдеуге қойылатын шарттар
- •6.1. Бөлшекке қойылған дәлдiкке жету тәсiлдерi
- •6.2. Дайындамаларды өңдеуде туатын қосынды ауытқулар
- •6.3. Дайындаманы орнатудан туатын ауытқу
- •Технологиялық базаларды таңдаудағы кепiлдемелер
- •6.4. Дайындаманы өңдеуден туатын ауытқулар
- •6.4.1. Технологиялық жүйедегi кесу күшінiң әсерiнен туатын серпiмдi деформациялар
- •Жону мен қашап кеңітудегі аспаптардың алғашқы Ин және салыстырмалы Ио тозуы
- •6.4.4. Станоктың келтiру ауытқулары
- •6.4.5. Технологиялық жүйенiң температуралық деформациялары
- •Бір өлшемді температура арналарының есепті мәндері
- •6.5. Өңдеу дәлдiгiн арттыру жолдары
- •6.6 Сқад жүйесiнiң серпiмдi жылжуын статикалық келтiру өлшемiн өзгерту арқылы басқару
- •7.1. Жобалаудың техникалық және экономикалық принциптерi мен мақсаты
- •7.2. Машина бөлшектерін өңдеу процестерін жобалау
- •7.2.1. Механикалық өңдеу процестерін жобалаудағы негiзгi мағлұматтар
- •7.2.3. Бөлшектердің жұмыс сызбасына және техникалық шарттарына технологиялық бақылау жүргiзу
- •7.2.4. Дайындаманың жасау тәсiлiн таңдау
- •Тесiктi өңдеу бағдарын таңдау
- •7.2.7. Дайындаманы өңдеу бағдарын құру
- •7.2.8. Өңдеу кезiндегi техникалық бақылаулар
- •7.1.10 Дайындаманың әрекетаралық шектi және бастапқы өлшемi
- •7.2.12 Механикалық өңдеудегi операцияларды құру
- •7.2.13 Кесу режимi мен операциялық уақыт нормаларын есептеу
- •Кесу күштерi мен қуаттарын анықтау
- •7.2.14 Жобалау нәтижелерiн тiркейтiн технологиялық құжаттар
- •7.3. Құрастыру процестерін жобалау
- •8.1 Графтар туралы ұғым
- •8.2 Механикалық өңдеу процестеріне өлшемдiк талдау жүргiзу
- •8.3. Негiзгi ұғымдар мен шартты белгiлер
- •8.4. Бойлай жатқан технологиялық өлшемдердi есептеу
- •8.5 Диаметрлiк технологиялық өлшемдердi есептеу
- •9.1 Бұйым құрастыруды құрудың маршуруттары (бірізділігі).
- •Сурет 9.3 Шестернялы сорғыштың құрастыру схемасы
Сурет 9.3 Шестернялы сорғыштың құрастыру схемасы
Схемада кез келген құрылым бірлігінің қалыптасуы өзінің базалық деталынан басталады да, вертикальды сызықпен өзіне сәйкес деңгейге түсіріледі – комплектке, торапшаға, торапқа немесе бұйымға. Одан кейін бұл деңгейге қондырылатын детальдар түсіріледі. Бұл детальдар базалық детальдардан кейін жүреді. Сөйтіп, алынған құрылым бірлігі квадратқа түсіп, нөмірленеді, мысалы, 1, 2,...4 комплекттер.
Одан да күрделі құрылым бірліктерінің қалыптасуы осы баяндалған тәртіппен жүреді.
Мысалы, 9.2 суретінде көрсетілгендей 1 торапша 1, 2 комплектісінен үш дара 11, 10, 17 нөмірлі детальдарынан тұрады.
Қажетті ішінара даралау жұмыстары да осындай бірізділікпен жүргізіледі.
9.2 суретте көрсетілген сорғыштың құрастыру схемасында 1қорабы мен 2 қақпағына 5 мойынтірегінің төлкесін престеп орнатады. Кейіннен 1 және 2 комплекті пайда болады. Одан кейін қақпақты (комплект 2) қорапқа (комплект 1) орнатады да, 11 төселмесін алдын ала қойып, 10 бұрамаларымен бекітіп қояды. Қақпақтың қорапқа мұқият орналасуын екі 17 нөмірлі штифтермен реттейді. Жиналған 1 торапшаны станокқа орнатып қораппен қақпақтың мойынтірек отыратын тесігін кеулеп жонады.
Тесікті кеулеп жонғанғаннан кейін 1 торапшаны ішінара даралап, 10 бекіту бұрамасын және 11 төселмесін шығарады, ал жинақталған қақпақ жоғары көтеріліп, 2 комплект деңгейіне жетеді. Осының бәрі схемада көрнекті бейнеленген.
Өз алдына - қорап (комплект 1) торапқа насостың базалық деталы ретінде кіреді де, оған басқалай біліктер шестернялар т.с.с. лар орнатыла береді.
Монтаждаудың соңына қарай қақпақты (комплеті 2 ) қорапқа қайтарады да, оларды 11,10 бекітпе детальдарымен қысып қояды.
Соңына қарай қорапқа 14, 13,16, 15,11, 10 детальдары монтаждалады.
Құрастыру схемаларын құруда, ондағы құрылым бірліктері мен детальдардың монтаждалу бірізділігінің дұрыс бейнеленгенін тексеріп отыру қажет.
Құрастыру схемаларын бейнелеуді, тағыда басқалай әдістермен жүргізуге болады. Мұндай әдіс 9.4 суретінде бейнеленген.
Мысал ретінде сырғанау мойынтірегін құрастыру схемасы көрсетілген. Бұл әдіс бойынша құрастыру схемасы тораптың базалық деталынан басталады, ол мойынтіректің табаны.
Детальдар мен құрылым бірліктерін тіктөртбұрышты сызбаны үш бөлікке бөліп, оның үстіңгі бөлігіне аттарын, астыңғы бөліктеріне олардың сызбадағы нөмірлерін және сандарын түсіреді.
Құрастыру базалық деталь орналасқан тіктөртбұрыштың ортасынан басталып, құрастыру линиясымен жалғастырылады.
Құрастыру линиясының үстіңгі бетіне торапқа немесе бұйымға кіретін дара детальдар орналасады да, ал астыңғы бетіне торапша, тораптар орналастырылады.
Егер құрастыру құрылым бірлігіне жатса, олда базалық детальдан басталады.
Базалық детальдан басталған сызық құрастырылған бұйыммен аяқталады.
Құрастыру схемасы негізінде қажетті технологиялық құжаттар әзірленеді; оларға маршруттық және операциялық карталар жатады.
Өндірісте операциялық карталарды өндірісті технологиялық даярлаудың біртекті жүйесіне сәйкес етіп құрады.
Құрастырудың операциялық картасының мысалы 9.5 суретінде берілген.
Операциялық картада, құрастырудың мазмұны, технологиялық әрекеттердің жүру бірізділігі, қолданылатын құрал жабдық, қондырғылар, аспаптар және технологиялық режимдер беріледі.
Картада жұмыс разряды, технологиялық әрекеттерді жүргізудің даналық уақыттары көрсетіледі. Даналық уақыттардың қосындысы құрастырудың толық еңбексыйымдылығын көрсетеді.
Қораппен сырғанау мойынтірегінің құрастыру схемасы
МЕСТ 11607-75
1-Мойынтіректің қорабы, 2- төменгі төселме, 3- штифт, 4- шпилька, 5- төселме, 9- серіппелі шайба, 10- гайка, 15- майлық қақпақ, құрылым 1- мойынтірек.
6- мойынтірек қақпағы, 1- төменгі төселме, 8- штуцер, 1 құрылым 6- үстіңгі қақпақ. 1 құрылым 11- майқұйғыш. 11- майқұйғыш қорабы. 2 құрылым 12- стакан. 12- стакан, 13- шарик, 14- пружина престеу
Кішігірім сериялы өнідіріске арналған схема
9.4-сурет.
Сырғанау мойынтірегінің құрастыру
схемасы
1 СҚАД – станок, қондырғы, аспап,дайындама.
1 ´ТДБЖ - өндiрiстi техникалыєқ даярлаудың бiртектi ж¾йесi.
