- •1.1 Машина жасау технологиясы негiздерiнiң даму жолына
- •1.2 Машина жасау технологиясы негiздерiнiң тақырыбы
- •1.3 Металдарды әдіп сылу әдісімен өңдеу
- •Техниканың даму тарихы
- •1.4 Кесіп өңдеу үрдісінің балама әдістері
- •1.5 Машина жасау саласында дайындамадама алу әдістері
- •1.5.1. Дайындамаларды құю әдісімен алу
- •Құйма дайындамаларын алу тәсілдерінің қолдану аймақтары
- •1.5.2 Соқпа және қалыпталған дайындамалар
- •1.5.3. Дайындамаларды илемдеу әдісімен алу
- •2.1 Өндiрiстiк бұйымдардың сапасы ұғымы
- •2.2 Сапа көрсеткiштерi
- •Өнiмнiң сапасын басқару арқылы шешiлетiн күрделi мәселелер
- •2.3 Сапаны қамтамасыз ету шаралары
- •2.4 Өнiм сапасын басқару жүйелерi
- •3.1 Бұйым және оның элементтерi ұғымы
- •3.1.1. Бұйымның элементтерi
- •3.2 Машина жасаудағы өндiрiстiк және технологиялық үдерістер
- •3.2.1. Технологиялық операцияның элементтерi /мемст 3.1109-82/
- •Машина жасаудағы технологиялық үдерістiң түрлерi
- •3.3. Машина жасау өндiрiсiнiң түрлерi мен типтерi
- •3.4. Машина жасау зауыттарының цехтары мен қосалқы қызмет атқаратын бөлiмдерiнiң өндiрiстiк құрылымы
- •4.1. Жалпы ұғымдар мен анықтамалар
- •4.1.1. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерi
- •4.2. Беттер сапасының физикалық-механикалық көрсеткiштерi
- •4.2 Сурет. Болат бөлшекті өңдеуден кейiнгi беттiң қатпарында мығымдаумен пайда болған микроқаттылықтың таралуы
- •4.3 Өңделген беттер сапасының бөлшектердің жұмыс iстеу қасиетiне тигiзетiн әсерi
- •4.3.1. Беттер сапасының тораптардың тозу тұрақтылығына әсерi
- •4.3.2. Беттер сапасының бөлшектердің берiктiгiне әсерi
- •4.3.3 Беттер сапасының бөлшектерді өңдеу дәлдiгiне әсерi
- •4.4 Беттер сапасының бөлшектердің тотқа төзiмдiлiгiне әсерi
- •4.5 Өңдеу сапасына әсер ететiн технологиялық факторлар
- •4.5.1. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерiне өңдеу режимдерiнiң әсерi
- •4.9Сурет. Бөлшектерді жону кезiндегi кедiр-бұдырлықтың кесу жылдамдығына қатынасы
- •4.10Сурет. Бөлшектерді ажарлау кезiндегi кедiр-бұдырлықтың кесу жылдамдықтарына қатынасы, Vk – ажарлаушы аспаптың айналу жылдамдығы, Vз – дайындаманың айналу жылдамдығы
- •4.11Сурет. Бөлшектерді жону және центрсiз ажарлау кезiндегi кедiр-бұдырлық пен берiстердiң арасындағы байланыс графигi
- •4.5.2. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерiне кескiш аспап бұрыштарының әсерi
- •4.5.3. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерiне сқаб технология жүйесiнiң серпiмдi қатаңдығының әсерi
- •4.5.4 Беттер сапасының физикалық-механикалық
- •4.6. Өңделген беттердiң сапа көрсеткiштерiн бағалау және оларды зерттеу тәсiлдерi
- •4.6.1. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерiн
- •4.6.2 Беттер сапасының физикалық-механикалық көрсеткiштерiн зерттеу
- •4.7. Бөлшектердің қатпар бетiнiң қалыптасу сапасына технологиялық тәсiлдер арқылы әсер ету
- •5.1. Құрылымдардың технологиялылығы туралы ұғым
- •5.2. Бұйым құрылымының технологиялылығын сандық бағалау
- •5.3. Технологиялылықтың абсолюттi көрсеткiштерi
- •5.3.1. Құрастырудың еңбексыйымдылығы
- •Құрастыру жұмыстарының еңбексыйымдылығының механикалық өңдеу жұмыстарының еңбексыйымдылығына шамамен берiлген қатынасы
- •Түрлi құрастыру жұмыстарының еңбексыйымдылығының жалпы құрастыру жұмыстарының еңбек сыйымдылығына қатынасы,
- •5.3.2. Бұйымның технологиялық өзiндiк құны
- •5.4. Технологиялық процестердің нұсқаларын экономикалық тұрғыдан салыстыру
- •5.4.1. Технологиялылықтың қосымша көрсеткiштерi
- •5.4.2. Еңбек сыйымдылықтың техникалық және экономикалық көрсеткiштерi
- •5.4.3. Өзiндiк құнның техникалық және экономикалық көрсеткiштерi
- •5.4.4. Құрылымдарды бiрыңғайландырудың техникалық көрсеткiштерi
- •5.4.5. Материал шығындарының техникалық көрсеткiштерi
- •5.4.6. Өңдеу процестерінің техникалық көрсеткiштерi
- •Және коэффициенттерiнің мәндерi
- •5.5. Құрылымдар құрамының техникалық көрсеткiштерi
- •5.6. Технологиялылықтың техникалық деңгейiн анықтау
- •5.7. Бөлшектерге және машина құрылымдарын құрастыруға қойылатын технологиялық шарттар
- •Бөлшектерді механикалық өңдеуге қойылатын шарттар
- •6.1. Бөлшекке қойылған дәлдiкке жету тәсiлдерi
- •6.2. Дайындамаларды өңдеуде туатын қосынды ауытқулар
- •6.3. Дайындаманы орнатудан туатын ауытқу
- •Технологиялық базаларды таңдаудағы кепiлдемелер
- •6.4. Дайындаманы өңдеуден туатын ауытқулар
- •6.4.1. Технологиялық жүйедегi кесу күшінiң әсерiнен туатын серпiмдi деформациялар
- •Жону мен қашап кеңітудегі аспаптардың алғашқы Ин және салыстырмалы Ио тозуы
- •6.4.4. Станоктың келтiру ауытқулары
- •6.4.5. Технологиялық жүйенiң температуралық деформациялары
- •Бір өлшемді температура арналарының есепті мәндері
- •6.5. Өңдеу дәлдiгiн арттыру жолдары
- •6.6 Сқад жүйесiнiң серпiмдi жылжуын статикалық келтiру өлшемiн өзгерту арқылы басқару
- •7.1. Жобалаудың техникалық және экономикалық принциптерi мен мақсаты
- •7.2. Машина бөлшектерін өңдеу процестерін жобалау
- •7.2.1. Механикалық өңдеу процестерін жобалаудағы негiзгi мағлұматтар
- •7.2.3. Бөлшектердің жұмыс сызбасына және техникалық шарттарына технологиялық бақылау жүргiзу
- •7.2.4. Дайындаманың жасау тәсiлiн таңдау
- •Тесiктi өңдеу бағдарын таңдау
- •7.2.7. Дайындаманы өңдеу бағдарын құру
- •7.2.8. Өңдеу кезiндегi техникалық бақылаулар
- •7.1.10 Дайындаманың әрекетаралық шектi және бастапқы өлшемi
- •7.2.12 Механикалық өңдеудегi операцияларды құру
- •7.2.13 Кесу режимi мен операциялық уақыт нормаларын есептеу
- •Кесу күштерi мен қуаттарын анықтау
- •7.2.14 Жобалау нәтижелерiн тiркейтiн технологиялық құжаттар
- •7.3. Құрастыру процестерін жобалау
- •8.1 Графтар туралы ұғым
- •8.2 Механикалық өңдеу процестеріне өлшемдiк талдау жүргiзу
- •8.3. Негiзгi ұғымдар мен шартты белгiлер
- •8.4. Бойлай жатқан технологиялық өлшемдердi есептеу
- •8.5 Диаметрлiк технологиялық өлшемдердi есептеу
- •9.1 Бұйым құрастыруды құрудың маршуруттары (бірізділігі).
- •Сурет 9.3 Шестернялы сорғыштың құрастыру схемасы
Тесiктi өңдеу бағдарын таңдау
7.6-суретте
бейнеленген қорапты бөлшектің негiзгi
тесiгiне бағдар таңдау керек болсын.
Бастапқы мағлұматтар: бөлшектің материалы
– болат
қаттылығы
дайындаманы тесiксiз қалыптаумен алған.
1/ 34.5-кестенi пайдаланып, оның қосымша алқабының 25-жолынан және коэффициенттерiнiң мәндерiн есептеймiз.
7.1-кесте
Әрекеттің нөмірлері мен мән аттары |
Эскиз |
Техникалық талаптар |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Центрлік өстердің ауытқулары
|
|
|
Центрлік өстердің ауытқулары
|
|
|
|
|
|
Центрлік өстердің ауытқулары
0,1К=0,02 |
|
|
|
7.6-сурет. Қораптың жұмыс сызбасы
2/ Керектi өңдеу мршруты 2-жолда тұр /шыққан болат, тесiксiз қалыпталған дайындама/.
3/
34.5-кестенiң 12-бағанасынан кейiн /шынықтыру/,
ең жуық бағана 13 /ажарлау/, ең соңғы
технологиялық әрекет орналасқан. Осы
әрекеттер арқылы техникалық шарттың
орындалуын тексерейiк. 14-жолдағы
кедiр-бұдыр
сызба шартынан алшақ
Соңдықтан ең соңғы ретiнде әрлеу әрекетi болу керек /14, 15, 16 – бағаналары/; олар хонингтеу, өлшемсiз жеткiзу, өлшемдi жеткiзу; осы әрекеттердi еңбексыйымдылығы коэффициенттерiмен салыстырып, ең тиiмдiсiн аламыз; бұл мысалда хонингтеу әрекетi тиiмдi.
4/ Бағдардың соңы 14-2 шақпағында, онда алты цифр көрсетiлген: 1, 2, 3, 4, 5, 6, демек, тесiк алты нұсқамен өңделмек; осы алты бағдардың мағлұматтарын төменгi кестеге жинақтаймыз.
Ең аз еңбексыйымдылығы – үшіншi нұсқада.
5/ Тесiктiң басқа беттермен салыстырмалы орналасу дәлдiгi шарттарының орындалуын тексерiп көрейiк.
Тесiк осi координатасының базаларға қарағандағы ауытқуы /17-жол/:
Бiрiншi
әрекеттегi /тесу/:
Екiншi әрекеттегi /созу/:
Үшiншi
шынықтыруда:
шартқа сәйкес /0,4 мм/.
Тесiк осiнiң перпендикулярлықтан ауытқуы /18-жол/;
бiрiншi
әрекетте/тесу/:
екiншi
/созу
үшіншi
/шынықтыру/: исх
төртiншi /хонингтеу/: өзгермейдi.
Сонымен, габаритi 90х90 базалық беттiң перпендикулярсыздығы 0,135/90 болды, ал техникалық шарт бойынша мүмкін мәнi 0,18/150 болу қажет. Соңдықтан еңбексыйымдылығының аздығына қарамай, үшіншi бағдарды жаратпай тастаймыз.
6/ Еңбексыйымдылығы жуықтау төртiншi бағдар: 8, 9, 12, 14 /мылтық оқпанын тесетiн тескiш пен тесу, қашау, шынықтыру, хонингтеу/.
Тексерудi қайта жүргiземiз:
Тесiк осi перпендикулярлығының базаларға қарағанда ауытқуы /13-жол/;
бiрiншi әрекетте / мылтық тескiшiмен тесу/
Екiншi қашауда – қалады;
Үшіншi/шынықтыруда/-
Төртiншi/хонингтеуде/ – қалады;
Сөйтiп, төртiншi бағдарға тоқтаймыз. Өңдеу жоспары 7.6-суретте көрсетiлген.
-
Әрекеттің нөмірлері мен мән аттары
Техникалық талаптар
Мылтық тескіш аспаппен тесу
Қашау
Шынықтыру
