3.4. Машина жасау зауыттарының цехтары мен қосалқы қызмет атқаратын бөлiмдерiнiң өндiрiстiк құрылымы

Машина жасау зауыттарының цехтары мен қосалқы қызмет атқаратын бөлiмдерiнiң құрылымына неше түрлi учаскелер құрамы, линиялар, жұмыс орындары, қосалқы қызмет атқаратын бөлiмдер және олардың аралық қарым-қатынастары жатады.

Машина жасау зауытының өндiрiстiк құрылымы технологиялық және заттық принциптермен ыңғайлы етіп алынады. Технологиялық принципте станоктардың орналасу тәртiбi өңдеу түрлерiне байланысты болады да, заттық принципте технологиялық операциялардың пайдалану ретiмен келедi /3.4.-сурет/.

3.4.-сурет. Құралдардың орналасу сызбасы:

а – технологиялық бағытпен құрылған учаске; б – заттық бағытпен құрылған учаске

Заттық принцип көбiне тасқынды өндiрiстерде пайдаланылады. Бұйымды және оған кiретiн элементтердi шығаруда тасқындық өндiрiстi ең үнемдi, пайдалы өндiрiстердiң бiрi деп есептеуге болады. Өйткенi оның бойындағы үздiксiздiк, түзу тасқындылық, пропорционалдық, параллельдiк, ырғақтық принциптер бiрiмен-бiрi жалғасып жатады.

Машина жасаудағы тасқындық өндiрiстiң үйымдастырылуына төменгi шарттар себеп болған:

– шығарылатын бұйымның саны мейлiнше мол және бiркелкi, бiрiне-бiрi жақын технологиямен өңделетiн болуы тиiс. Бұл жайт жоғары өнiмдi құралдар мен станоктардың пәрмендiлiгiн арттырып, олардың ауысымдық жұмыс коэффициентiн кемiтпеуге мүмкiндiк бередi;

– шығарылатын объектiлермен жүргiзiлетiн құрылымдық және технологиялық жұмыстардың түпкiлiктi аяқталуы;

– объектiнi құрастырғыштық және технологиялық нышанда жiктеу мүмкiндiгi;

– өндiрiс үдерістерiн жай операцияларға бөлу немесе оларды шоғырландыру;

– тез қайта реттелетiн құралдардың, станоктардың болуы.

3.5-сурет. Тасқынды өндiрiстiң түрлерi

I. Затты тұйықталған учаскелер, оның iшiнде: 1 – бiр тектес бөлшектерді қайта реттелмейтiн құралдармен жасау; 2 – технологияларды ұқсастау бiрнеше тектi бөлшектерді қайта реттелетiн құралдармен жасау; 3 – технологиялары бiрiне-бiрi ұқсамайтын бiрнеше тектi бөлшектер. Жұмыс орны шамалы техникаландырылған және локальды автоматтандырылған; 4 – құрастырғыштық және технологиялық тұрғыдағы ұқсас бөлшектер. Құрал ретiнде икемдi өндiрiстiк модуль, “өңдеу орталығы”, икемдi автоматтандырылған кешен және икемдi автоматтандырылған линиялар қолданылады.

II. Жаппай мол және үлкен сериялы өндiрiстiң бiр номенклатуралы конвейерлi линиялары, оның iшiнде: 5 – жұмысшы конвейерi бар тасқынды линия; 6 – бiр номенклатуралы тасқынды түзу линия; 7 – сериялы және кiшiгiрiм сериялы өндiрiстiң көп номеклатуралы қайта реттелетiн және қайта реттелмейтiн линиялары; 8 – объектiлерi қозғалмайтын стационарлы синхронды линиялар; 9 – бос ырғақты синхронды линия; 10 – бiр номенклатуралы автоматты линиялар.

III. Кең номеклатуралы, құрастырғыштық және технологиялық ұқсас объектiлердi роботтандырылған және икемдi автоматтандырылған өндiрiсте шығару, оның iшiнде: 11 – өндiрiстiк роботтардан құралған қайта реттелетiн линия /учаскелер/; 12 – икемдi автоматтандырылған өндiрiстiң құрамына кiретiн икемдi өндiрiстiк модуль, икемдi автоматтандырылған линия, автоматтандырылған транспорттық жүйе, ЭЕМ арқылы басқарылатын қоймалар.

IV. Кешендi механикаландырылған, автоматтандырылған өндiрiс, оның iшiнде: 13 – жинау операцияларының бас линиясы, объектiні монтаждайтын бас линия; 14 – ... n – бұйымның элементтерiн жасайтын шектес, аралас және қосымша линиялар.

Тасқынды линияның ұйымдастыру түрiн таңдап алу үшін оның жұмыс iстеу тактiсін, технологиялық үдерістердегi операциялардың үйлесу дәрежесiн, жұмыс орнының жұмыспен қамтамасыз етiлу деңгейiн табу керек.

Тасқынды линия тактiсi деп берiлген объектiнiң жұмысқа қосылып, одан кейiн өнiм шығарар аралығындағы күнтiзбелiк уақытын айтады.

_(3.2)

мұндағы, – жоспарланған аралықтағы нақты уақыттың қоры /ауысым, тәулiк, ай/; – тасқынды линияға жiберiлген объектiнiң саны. Регламенттi үзiлiстердi Түз және ақау деңгейiн пайызбен есепке алсақ:

_(3.3)

Мұндағы, – ауысымның ұзақтығы, минут; _әул. – тәулiк iшiнде шығарылатын бұйым, дана.

Егер бұйым бiр операциядан екiншi операцияға транспортты партиямен берiлсе, онда тасқынды линияның ырғағын есептейдi:

_(3.4)

Мұндағы, – транспортты партияның саны, мөлшерi.

4-тарау. БӨЛШЕКТЕРДІҢ ӨҢДЕЛГЕН БЕТТЕРIНIҢ САПАСЫ