- •1.1 Машина жасау технологиясы негiздерiнiң даму жолына
- •1.2 Машина жасау технологиясы негiздерiнiң тақырыбы
- •1.3 Металдарды әдіп сылу әдісімен өңдеу
- •Техниканың даму тарихы
- •1.4 Кесіп өңдеу үрдісінің балама әдістері
- •1.5 Машина жасау саласында дайындамадама алу әдістері
- •1.5.1. Дайындамаларды құю әдісімен алу
- •Құйма дайындамаларын алу тәсілдерінің қолдану аймақтары
- •1.5.2 Соқпа және қалыпталған дайындамалар
- •1.5.3. Дайындамаларды илемдеу әдісімен алу
- •2.1 Өндiрiстiк бұйымдардың сапасы ұғымы
- •2.2 Сапа көрсеткiштерi
- •Өнiмнiң сапасын басқару арқылы шешiлетiн күрделi мәселелер
- •2.3 Сапаны қамтамасыз ету шаралары
- •2.4 Өнiм сапасын басқару жүйелерi
- •3.1 Бұйым және оның элементтерi ұғымы
- •3.1.1. Бұйымның элементтерi
- •3.2 Машина жасаудағы өндiрiстiк және технологиялық үдерістер
- •3.2.1. Технологиялық операцияның элементтерi /мемст 3.1109-82/
- •Машина жасаудағы технологиялық үдерістiң түрлерi
- •3.3. Машина жасау өндiрiсiнiң түрлерi мен типтерi
- •3.4. Машина жасау зауыттарының цехтары мен қосалқы қызмет атқаратын бөлiмдерiнiң өндiрiстiк құрылымы
- •4.1. Жалпы ұғымдар мен анықтамалар
- •4.1.1. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерi
- •4.2. Беттер сапасының физикалық-механикалық көрсеткiштерi
- •4.2 Сурет. Болат бөлшекті өңдеуден кейiнгi беттiң қатпарында мығымдаумен пайда болған микроқаттылықтың таралуы
- •4.3 Өңделген беттер сапасының бөлшектердің жұмыс iстеу қасиетiне тигiзетiн әсерi
- •4.3.1. Беттер сапасының тораптардың тозу тұрақтылығына әсерi
- •4.3.2. Беттер сапасының бөлшектердің берiктiгiне әсерi
- •4.3.3 Беттер сапасының бөлшектерді өңдеу дәлдiгiне әсерi
- •4.4 Беттер сапасының бөлшектердің тотқа төзiмдiлiгiне әсерi
- •4.5 Өңдеу сапасына әсер ететiн технологиялық факторлар
- •4.5.1. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерiне өңдеу режимдерiнiң әсерi
- •4.9Сурет. Бөлшектерді жону кезiндегi кедiр-бұдырлықтың кесу жылдамдығына қатынасы
- •4.10Сурет. Бөлшектерді ажарлау кезiндегi кедiр-бұдырлықтың кесу жылдамдықтарына қатынасы, Vk – ажарлаушы аспаптың айналу жылдамдығы, Vз – дайындаманың айналу жылдамдығы
- •4.11Сурет. Бөлшектерді жону және центрсiз ажарлау кезiндегi кедiр-бұдырлық пен берiстердiң арасындағы байланыс графигi
- •4.5.2. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерiне кескiш аспап бұрыштарының әсерi
- •4.5.3. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерiне сқаб технология жүйесiнiң серпiмдi қатаңдығының әсерi
- •4.5.4 Беттер сапасының физикалық-механикалық
- •4.6. Өңделген беттердiң сапа көрсеткiштерiн бағалау және оларды зерттеу тәсiлдерi
- •4.6.1. Беттер сапасының геометриялық көрсеткiштерiн
- •4.6.2 Беттер сапасының физикалық-механикалық көрсеткiштерiн зерттеу
- •4.7. Бөлшектердің қатпар бетiнiң қалыптасу сапасына технологиялық тәсiлдер арқылы әсер ету
- •5.1. Құрылымдардың технологиялылығы туралы ұғым
- •5.2. Бұйым құрылымының технологиялылығын сандық бағалау
- •5.3. Технологиялылықтың абсолюттi көрсеткiштерi
- •5.3.1. Құрастырудың еңбексыйымдылығы
- •Құрастыру жұмыстарының еңбексыйымдылығының механикалық өңдеу жұмыстарының еңбексыйымдылығына шамамен берiлген қатынасы
- •Түрлi құрастыру жұмыстарының еңбексыйымдылығының жалпы құрастыру жұмыстарының еңбек сыйымдылығына қатынасы,
- •5.3.2. Бұйымның технологиялық өзiндiк құны
- •5.4. Технологиялық процестердің нұсқаларын экономикалық тұрғыдан салыстыру
- •5.4.1. Технологиялылықтың қосымша көрсеткiштерi
- •5.4.2. Еңбек сыйымдылықтың техникалық және экономикалық көрсеткiштерi
- •5.4.3. Өзiндiк құнның техникалық және экономикалық көрсеткiштерi
- •5.4.4. Құрылымдарды бiрыңғайландырудың техникалық көрсеткiштерi
- •5.4.5. Материал шығындарының техникалық көрсеткiштерi
- •5.4.6. Өңдеу процестерінің техникалық көрсеткiштерi
- •Және коэффициенттерiнің мәндерi
- •5.5. Құрылымдар құрамының техникалық көрсеткiштерi
- •5.6. Технологиялылықтың техникалық деңгейiн анықтау
- •5.7. Бөлшектерге және машина құрылымдарын құрастыруға қойылатын технологиялық шарттар
- •Бөлшектерді механикалық өңдеуге қойылатын шарттар
- •6.1. Бөлшекке қойылған дәлдiкке жету тәсiлдерi
- •6.2. Дайындамаларды өңдеуде туатын қосынды ауытқулар
- •6.3. Дайындаманы орнатудан туатын ауытқу
- •Технологиялық базаларды таңдаудағы кепiлдемелер
- •6.4. Дайындаманы өңдеуден туатын ауытқулар
- •6.4.1. Технологиялық жүйедегi кесу күшінiң әсерiнен туатын серпiмдi деформациялар
- •Жону мен қашап кеңітудегі аспаптардың алғашқы Ин және салыстырмалы Ио тозуы
- •6.4.4. Станоктың келтiру ауытқулары
- •6.4.5. Технологиялық жүйенiң температуралық деформациялары
- •Бір өлшемді температура арналарының есепті мәндері
- •6.5. Өңдеу дәлдiгiн арттыру жолдары
- •6.6 Сқад жүйесiнiң серпiмдi жылжуын статикалық келтiру өлшемiн өзгерту арқылы басқару
- •7.1. Жобалаудың техникалық және экономикалық принциптерi мен мақсаты
- •7.2. Машина бөлшектерін өңдеу процестерін жобалау
- •7.2.1. Механикалық өңдеу процестерін жобалаудағы негiзгi мағлұматтар
- •7.2.3. Бөлшектердің жұмыс сызбасына және техникалық шарттарына технологиялық бақылау жүргiзу
- •7.2.4. Дайындаманың жасау тәсiлiн таңдау
- •Тесiктi өңдеу бағдарын таңдау
- •7.2.7. Дайындаманы өңдеу бағдарын құру
- •7.2.8. Өңдеу кезiндегi техникалық бақылаулар
- •7.1.10 Дайындаманың әрекетаралық шектi және бастапқы өлшемi
- •7.2.12 Механикалық өңдеудегi операцияларды құру
- •7.2.13 Кесу режимi мен операциялық уақыт нормаларын есептеу
- •Кесу күштерi мен қуаттарын анықтау
- •7.2.14 Жобалау нәтижелерiн тiркейтiн технологиялық құжаттар
- •7.3. Құрастыру процестерін жобалау
- •8.1 Графтар туралы ұғым
- •8.2 Механикалық өңдеу процестеріне өлшемдiк талдау жүргiзу
- •8.3. Негiзгi ұғымдар мен шартты белгiлер
- •8.4. Бойлай жатқан технологиялық өлшемдердi есептеу
- •8.5 Диаметрлiк технологиялық өлшемдердi есептеу
- •9.1 Бұйым құрастыруды құрудың маршуруттары (бірізділігі).
- •Сурет 9.3 Шестернялы сорғыштың құрастыру схемасы
5.4.6. Өңдеу процестерінің техникалық көрсеткiштерi
Бұған
өңдеу беттерiнiң стандартты түрлерiн
қолдану коэффициентi
өңдеу беттерiнiң коэффициентi
өңдеу күрделiгiнiң коэффициентi /КҚҰР/
жатады.
Өңдеу
беттерiнiң стандартты түрлерiн қолдану
коэффициентi
(5.49)
Мұндағы,
–
стандартты кесу аспаптарымен өңделетiн
беттердiң саны, дана;
–
бөлшектің жалпы өңделетiн беттерiнiң
саны, дана.
Өңдеу
беттерiнiң коэффициентi,
(5.50)
Мұндағы,
–
бөлшек беттерiнiң жалпы саны, дана;
– бөлшектің
өңделетiн беттерiнiң саны, дана.
Өңдеу күрделiлiгiнiң коэффициентi:
ҚҰР
(5.51)
Мұндағы,
– дәлдiк коэффициентi;
– кедiр-бұдырлылық
коэффициентi.
және коэффициенттерiнiң мәндерi 5.3-кестеде көрсетiлген.
5.3-кесте
Және коэффициенттерiнің мәндерi
|
25 |
12,5 |
6,3 |
1,6 |
0,8 |
|
0,95 |
0,96 |
1,0 |
1,2 |
1,4 |
Дәлдік квалитеті |
6 |
7 |
8 |
12 |
13 |
|
1,3 |
1,2 |
1,1 |
0,9 |
0,8 |
5.5. Құрылымдар құрамының техникалық көрсеткiштерi
Құрамдау коэффициентi /КҚҰР/ бұйымның жiктелген құрам бөлшектерiнiң /құрылым бiрлiктерiнiң санына тең/ оның жалпы құрам бөлшектерiне қатынасын сипаттайды:
(5.52)
Басқа бұйымдарда кiрме ретiнде пайдалану коэффициентiң мынадай формуламен жазады:
(5.53)
Мұндағы,
–
i-бұйымдағы құрам бөлшектер ретiнде
қолданылатын бұйымдардың, бөлшектердің
саны;
– бұйымға пайдалануға жобаланған бұйымдар аттарының өлшем /размер/ типтерi. Бұл көрсеткiш алдағы жобаланып жатқан перспективтi бұйымдарда қазiргi қолдануда жүрген бұйымдардың пайдаланылу мүмкіндігінің маңыздылығын көрсетеді.
5.6. Технологиялылықтың техникалық деңгейiн анықтау
Бұйымдар құрылымының жетiлген технологиялылық деңгейi деп /КА/ жобалау арқылы алынған технологиялылықтың көрсеткiштiң техникалық тапсырма берiлген технологиялылықтың базалық мәнiне қатынасын айтады:
(5.4)
Мұндағы, – жобалау арқылы жеткен технологиялылықтың деңгейi;
– техникалық
тапсырмада берiлген технологиялылықтың
базалық мәнi.
Бұйымның техникалық тапсырмасында көрсетiлген құрылымның технологиялылығын бағалау критерийiне қарай, технологиялылықтың деңгейi неше түрлi жеке және кешендiк көрсеткiштермен анықталады.
Құрылым технологиялылығының абсолюттi көрсеткiштерi бойынша көрсетiлген технологиялылықтың деңгейi техникалық деңгей картасына түсiрiледi. Бұл карта бойынша өнiмнiң өндiрiске жiберiлу немесе жiберiлмеу тағдырын шешедi.
Бұйымды
шығару еңбексыйымдылығына тәуелдi
технологиялылықтың деңгейi деп бұйымды
шығаруда жобалау арқылы жеткен
еңбексыйымдылықтың көрсеткiштерiнiң
сол бұйымды шығарып жатқан базалық
зауыттағы еңбексыйымдылығының
көрсеткiштерiне
қатынасын айтады:
(5.55)
Сол сияқты технологиялылықтың деңгейiн өзiндiк құн арқылы табуға болады:
(5.56)
Бұйымды
шығару өзiндiк құнына тәуелдi
технологиялылықтың денгейi деп бұйымды
шығаруда жобалау арқылы жеткен өзiндiк
құндық көрсеткiштерiнiң
сол бұйымды шығарып жатқан зауыттары
өзiндiк құнның көрсеткiштерiне
қатынасын айтады. Мұндай болжама
деректерге түзеуде коэффициенттерiнiң
қызметi іске асырылады. Түзеу
коэффициенттерiн iрi машина жасау
зауыттары мен ғылыми зерттеу интситуттарының
тәжiрибелiк, статистикалық мағлұматтары
арқылы енгiзедi.
