7.2. Машина бөлшектерін өңдеу процестерін жобалау

7.2.1. Механикалық өңдеу процестерін жобалаудағы негiзгi мағлұматтар

Егер жаңа зауыттар үшін технологиялық процестерді жобалайтын болсақ, онда негiзгi мағлұматтар ретiнде: бөлшектердің материалын, құрылымдық пiшiнi мен өлшемдерiн ақиқаттайтын жұмыс сызбасы, бөлшектің дәлдiгiне, өңдеу беттерiнiң сапа көрсеткiштерiн басқа да айрықша талаптарын /қаттылық, материал құрамы, термиялық өңдеулерi, балансирлеулерi, т.б./ көрсететiн техникалық шарттар; бұйымға жұмсалатын бөлшектердің шығынын /қосалқы бөлшектердi қоса санағанда/; бұйым және қосалқы бөлшектердi шығару мерзiмi (көбiне бiр жылдық) алынады. Егер бұйымды шығару мерзiмi тұрақсыз болса, онда шығаратын жылдар санын немесе шығару мерзiмдерiн анықтап көрсетедi.

Егер технологиялық процестерді жұмыс iстеп тұрған зауыттарға немесе қайта құратын зауыттарға жобаласақ, онда негiзгi мағлұматтарға қосымша нақтылы құрал-саймандар тiзiмi, зауыттың ауданы және басқа да жергiлiктi өндiрiс жағдайларының ретi мәлiм болуы тиiс. Бөлшекті шығару жұмыс iстейтiн зауыттың дайымдамалар шығару өңдiрiсiнiң мүмкіндiгiне байланысты, мысалы бiр зауытта ұста өндiрiсi бар, құйма өндiрiсi жоқ болуы мүмкін.

Жобалауда мәлiметтi және нормативтi материалдар қолданылды; құрал-саймандардың құжаттары мен каталоктары; қоңдырғылардың альбомдары; кесу және өлшеу аспаптарының нормалары мен Мемлекеттiк стандарттар; дәлдiк нормативтерi, кедiр-бұдырлылықтың стандарты /МЕМСТ 25142-82/, /СТ СЭВ 1156 -78/; әдiп есептеу; кесу режимдерi және уақытты техникалық тұрғыда нормалау; тарифтi-квалификациялық мәлiметтер және басқа да қосымша материалдар.

Технологиялық құжаттарды тiркеу үшін арнайы бланктер болады / МЕМСТ 3.1404-86/.

7.2.2. Жобалаудың бiрiздiлiгi мен жалпы әдістемесі

Технологиялық үдерістi жобалау оның көп нұсқалылығымен сипатталады. Ең қарапайым деген бөлшекке бiрнеше нұсқалы үдеріс ұсынуға болады: әдетте ол үдерістер бөлшек сызбасының барлық талаптарын қанағаттандыратындай болады.

Әр түрлi процестердің тиiмдiлiгi мен тиiмсiздiлiгiн салыстыра отырып, бiрнеше тепе-тең нұсқаларға тiреледi; оның iшiндегi тиiмдiрек деген нұсқасын таңдап алады.

Технологиялық үдерістi жобалау өзiнiң қиындығы және күрделiлiгiмен ерекше. Басқадай жобалаулар сияқты, мұны да бiрнеше бiрiздi сатылармен жүргiзедi.

Алдымен технологиялық үдерістiң жорамалын жасайды; одан кейiнгi сатыларында жүргiзiлген технологиялық есептеу нәтижесiнде жорамал тұжырымдарды дәлдеп, бiр тиiмдi негiзге бағыттайды. Түбiнде дұрыс шешiмге бiрнеше нұсқаларды салыстыру арқылы келедi.

Технологиялық жобалаудың толықтығы өндiрiстiң типiне байланысты.

Жаппай өндiрiсте процестерді толық бұйымның барлық бөлшектеріне арнап жасайды; бұл технологиялық процестерді операциялық деп атайды. Операцияның мазмұнын, оның әрекеттерiн, кесу режимдерiн, т.б. арнайы операциялық картаға түсіредi /МЕМСТ 3.1103-82/; формалары – 2, 2а және 3.

Кiшiгiрiм өндiрiсте технологиялық процестерді қысқалай әдiспен жасайды; бұл процестерді бағдарлық деп атайды; бағдарлық карта МЕМСТ 3.1118-82 бойынша /1, 1а, 1б, 3, 3а, 3б, 5/ формаларымен жасалады.

Iрi және қымбат бөлшектер үшін технологиялық процестерді толықтырып жасайды.

Сериялы өндiрiсте бұйымның шығарыс номенклатуралары кең болады; бұл кезде топтық процестерді пайдаланған жөн.

7.1-суретте механикалық өндеудiң технологиялық үдерісiн жобалаудағы негiзгi кезеңдерi көрсетiлген:

1 – жобалауға керектi негiзгi мағлұматтар;

2 – бөлшектерді технологиялық тұрғыдан бақылау;

3 – өндiрiс типiн белгiлеу;

4 – дайындамалар жасау тәсiлдерiн таңдау;

5 – технологиялық базаларды таңдау;

6 – бөлшектің беттерiн өңдеу бағдарын таңдау.

7 – бөлшектің өңдеу бағдарын таңдау;

8 – әдiптер есептеу;

9 – технологиялық әрекеттердiң өлшемдерiн есептеу;

10 – операцияларды құру және құрал-саймандарды таңдау;

11 – кесу режимдерiн есептеу;

12 – техникалық тұрғыда негiзделген операциялық уақыттарды есептеу;

13 – технологиялық үдерістiң нұсқаларын салыстырып бағалау.

7.1-сурет.Механикалық өңдеудің технологиялық процестерін жобалаудағы негізгі кезеңдер