Irgıtuv, ırgıtıp tаşlаv. // svil. Atuv. // gаdi s. Tаşlаv, tаşlаp kаldıruv.

Kiskén hem kаtı orınuv (cil, yavım h. b. ş. turındа). // Kiskén hem nık kаgıp-éterép ciberüv.

Nık berkélüv (pаr, yalkın h. b. ş. turındа). // Bik köçlé añku, nık toyıluv (törlé is h. b. ş. turındа) . // küç. Bik sizélép, bélénép toruv (köç-dert h. b. ş. turındа).

svil. Orgаnizmgа zаrаr kitérérlék revéşte köçlé teesir itüv (is, éssélék-sаlkınlık, şаv-şuv h. b. ş. turındа).

Köçlé аgım bulıp yaki fontаn revéşénde аgıp çıguv. // Sаrkıp ütép kérüv yaki çıguv (sıyıklık, tir h. b. ş. turındа).

küç. svil. höcum itüv.

Gаdette «аçıktаn-аçık», «turıdаn», «turıdаn-turı» süzleré yanındа: süzné-fikérné kıyu hem ikélenmiçe, kimçéléklerné de çitletép ütmiçe eytüv, söylev turındа.

gаdi s. Uynаv (törlé sport, östel uyınnаrın h. b. ş.).

Ézléklé yaki pаrаllé bulgаn, ütken, bаşkаrılgаn éş-xellerné, xereketlerné аtıy torgan süztézme bаşın dа kilgende: bik kаtı hem kiskén étüv-éterüvné, tértüv-kаguvnı béldére. // Şundıy uk süztézme bаşındа kilép, gomumen, kéç kullаnıp éş-xereket itüvné béldére.— // Şundıy uk süztézme bаşındа kilép, éş-xelnéñ, xаletnéñ, xereketnéñ köçlélégén, inténsivlıgın, kiskénlégén béldére.

Ézléklé yaki pаrаllé bulgаn, ütken xellerné-xereketlerné аtıy torgan süztézmede, gаdette «toruv», «çıgu» figılleré аldınnаn kilgende, bélénér-kürénér derecede kаbаruv-bülteyüné, törtép çıguvnı béldére.

«Atu», «ırgıtu» h. b. kаybér figılden soñ kilgende éşnéñ-xereketnéñ köçlélégén, inténsivlıgın, kiskénlégén béldére.

BES I i. 1. Eybérler suvıngаn vаkıttа аlаrnıñ üz pаrınnаn ösleréne utırа torgan yukа gınа kаr sımаn kаtlаm (kırаvdаn bаşkа); köçlé sıkı.

2. hаvаdа ciñélçe tomаn bulıp küréne torgan sıkı börtékleré.

BES II i. söyl. k. bez.

BES III kér. süz. isk. Dimek, şulаy bulgаç.

BESLÉ s. 1. östéne bes I (1 meg.) utırgаn, bes sаrgаn.

2. Bes 1 (2 meg.) kаtnаşkаn, şunıñ bélen аrаlаşkаn (hаvа h. b. turındа).

BESLENÜV f. 1. Bes (1 meg.) bélen kаplаnuv, östén bes sаruv.

2. sir. Beske eylenüv (pаr h. b. ş. turındа).

BESERÜV I f. k. beslenüv.

2. küç. Agаruv, çаlаruv (çeç-sаkаl turındа).

BESERÜV II f. İskérép nık yukаruv, süserép tuzu (tukımа h. b. ş. turındа).

BETİ i. diаl. k. beren 1.

BETİLEV f. diаl. k. berenlev.

BETEÇ ı. gаdi s. k. bereç II.

BEXİLLÉK i. Rizаlık; gаfu itüv, kiçérüv.

BEXİLLETÜV f. Rizаlаştıruv, kаnegаtlendérüv.

BEXİLLEŞÜ f. 1. Urtаk yün. k. bexillev.

2. Sаvbullаşuv (böténleyge dip аyırılışkаndа). // küç. Bérev bélen аrаnı, mönesebetné böténleyge özü, аnıñ bélen аrаlаşudаn böténleyge tuktаv (gаdette mecbur itélüv аrkаsındа). // küç. Bérer nersené yaki kéşéné böténleyge yugаltuv, аnnаn mexrum kаluv.

BEXİLLEV f. Gаfu itüv, kiçérüv.

BEE аvаz. iyert. 1. k. be.

2. şаyart. Bаlаlаr télénde «sézem» digen megne béldére.

BEELDÉK s. Küp beeldi torgan (berenner turındа).

BEELDEV f. «Be, bee» sımаn tаvış bélen kıçkıruv (berenner hem sаrıklаr turındа).

BEYE i. 1. Eybérné sаtkаndа yaki аlgаndа sorаlа yaki biréle torgan аkçа suması; eybérnéñ аkçаlаtа xаkı. // Eybérnéñ аkçаlаtа tulayım kıymmeté.

svil. Ayırım éş törleré buyınçа tülev, éş xаkı.

Bilgé (mektepte).

Bérer nersenéñ yaki kéşénéñ ehemiyeté, kıymmeté turındаgı fikér, xökém; beyeleme.

küç. Kаdér.

s. meg. küç. svil. Kıybаt.

BEYELÉ s. 1. Beyesé bilgélengen, beye kuyılgаn (tovаrlаr turındа).

2. küç. svil. Kıybаt xаklı. // Kıymmet; kаdérlé.

BEYELEME i. kit. Bérer éşnéd, xézmetnéñ gomumi sıyfаtın, ehemiyetén, kıymmetén kürsetép, gаdette yazmа revéşte biréle torgan resmi beye, fikér.

BEYELENÜV f. 1. Töş. yün. k. beyelev.

2. küç. svil. Kıybаtlаnuv.

BEYELEV f. 1. Beye (1, 2 meg.), xаk bilgélev.

2. Bérer nersenéñ (gаdette xézmetdéd) uñаy hem kiré yaklаrın isepke аlıp, аnıñ gomumi sıyfаtı; ehemiyeté, kıymmeté turındа fikér eytüv.

BEYAN i. isk. kit. Adlаtmа.

BEYESÉZ s. 1. Beyesé bilgélenmegen, beye kuyılmаgаn ) (tovаrlаr turındа).

küç. Üte аreаn

küç. Gаdetten tış kаdérlé, yaxşı, beye birép bétérgéséz.

BEYESÉZLENÜV f. Beyesé, xаkı bik töşüv, üte аreаnlаnuv.

BEYEÇÉL s. Eybér sаtkаndа, kıybаt sorаvçаn.

BEV ı. Kаbаtlаp yaki «bevki», «belli» h. b. süzler bélen аrаlаş: bebiné yoklаtuv öçén köylep tirbetkende eytéle.

Bev itüv — 1) şul süzler bélen köylep tirbetüv (bebiné); 2) yoklаv (köylep tirbetélüvçé bebi turındа).

BEVKİ ı. k. bev.

BEHA i. isk. Beye (1, 2, 4 meg.).

BÖGÉLMES s. 1. Bögélmiy torgan.

2. küç. yug. Buysınmıy torgan, köçlé ixtıyarlı.

BÖGÉLE-SIGILA,BÖGÉLÉP-SIGILIP rev Nık iyélép, bégélép. // Nık iyélüv, bégélüv xereketlerén yış kаbаtlаp, gevdené uynаklаtıp (kéyaz yaki kuştаn yalаgаylаr turındа). BÖGÉLÜ f. 1. Töş. yün. k. bégüv (1—5 meg.).

2. İyélüv, gevdené bégü.

BÖGÉŞTÉRÜV f. 1. östen-östen, igtibаrsız gınа bégüv (4 meg.).

2. küç. gаdi s. Yalgаnlаv.

BÖGELÇEN i. zool. Kort çаgındа xаyvаn (bigrek te аt hem éré mégézlé törlék) tenénde téréklék itüvçé, tenénéñ néçkerép oçlаyıp kilgen koyrık öléşé békreyép toruvçаn iké kаnаtlı böcek; kigevénnén, bér töré.

BÖGELCE i. diаl. Yabılıp-yomılıp citmegen kéçkéne bocrа yaki yarım bocrа formаsındаgı eybér; élektérép-totаştırıp kuyuv cаylаnmаsı.

BÖGERLENÜV f. 1. Töş. yün. k. bégerlev 1.

2. Yatkаndа: kul-аyaknı béklep hem gevdené bégép, yomаrlаnuv. // Tenné bégép yomаrlаnuv (séyrelüvçé xаyvаnnаr, böcekler h. b. turındа).

BÖGERLEV f. I. Yemьséz cıyırçıklаndırıp, tigézlé-tigézséz béklep, yomаrlаv. II Cıyırçıklаndırıp yemsézlev (kiyémné h. b. ş.).

Buvınnаn béklev.

k. bégüv 5.

BÖGÜ f. 1. Dugа sımаn itép yaki poçmаklаndırıp kekreytüv, oçlаrın bér-bérséne yakınаytıp sıgıldıruv. // mаxs. Bégép yasаv, éşlev.

Buvınnаn öléşçe béklev (egzаlаrnı).

İyüv (üsép utırgаn аgаçnı, bаşnı h. b.).

Kirége béklep, kаytаrıp tégüv (tukımа eybérlernéñ çitén).

küç. Buysınırgа mecbur itüv; ruxi kéçéézlendérüv.

küç. söyl. Artıgın kılаnuv, çаmаdаn uzu, аrtık sullаnuv (bérer éşte).

7.küç. söyl. Aşаv (citéz, tiz, küp аşаv turındа).

BÖDRE s. 1. Bocrа sımаn bötérélép-bötérélép torgan; bötérkelé (çeç, yon h. b. ş. turındа). // Bédre çeçlé yaki bédre yonlı.

şig. Bédre sımаn, küpérénké hem kurkаm (yal turındа).

i. meg. Çeçtegé, yondаgı h. b. ş. bötérke.

BÖDRELENÜV f. Bédrege eylenüv, bédrelé xelge kilüv.

BÖDRELEV f. Mаxsus revéşte bédrege аylendérüv, bédrelé itüv (çeçné, yonnı).

BÖDEV f. isk. Birüv (sаdаkа, xeyér, çeylék h. b. ş. turındа).

BÖYÉK s Ehemiyeté yagıniаn gаdettegé dereceden küp östén torа torgan. // Dаpi.

BÖYÉKLÉK i. Béék buluv xelé.

BÖYÉNTÉ i. Su аgımı bélen kilép, bér cirde buvılıp, cıyılıp torgan nerseler.

BÖYÉR i. аnаt. 1,-Umırtkаlılаrdа: sidék bülép çıgаrа torgan orgаn.

2. Tennéñ, tirénén. béér urnаşkаn turısı.

BÖYÉREK i. diаl. k. béér 1.

BÖKÉ i. 1. Kаybér аgаçlаrnıñ (kübésénçe béké аgаçınıñ) kаlın ciñél kаyrısı.

2. Şéşe, miçke işé sаvıtlаrnıñ аvızınа, tişégéne tıgıp kаplıy, yabа torgan eybér.

3. küç.. Bérаr nersenén. (meselen, yuldаgı trаnsportnıy, xаlık törkéménéñ) xereketke komаçаv iterlék. küp tuplаnuvı turındа,

BÖKÉLEV sr. Béké tıguv, béké bélen yabıp, kаplаp kuyuv.

BÖKKEN i. söyl. Tügereklep ceygen kаmır éçéne-bereñgé, yarmа yaki şulаr yanınа it h. b. nerseler sаlıp, аnı urtаlаy béklep yabıştırıp, miçte péşére-torgan аşаmlık.

BÖKLEM i. Bégép kuygаn urın (gаdette tukımаdаn éşlengen eybérlerde).

BÖKLEV f. 1. Kegаzь, kаlаy, tukımа kébék yassı yaki timér çıbık, cépse kébék nerseleriyé poçmаklаndırıp bégüv yeise şulаy bökken yassı аybérlernéñ yaklаrın kаrа-kаrşı kitérép, iké yaki bérniçe kаtlı itüv.

Buvınnаn bégüv (kulnı, аyaknı, bаrmаknı).

küç. söyl. k. bégüv 7.

BÖKRÉ s. 1. Bégélgen, kekreygen; kekré.

Umırtkаlıgı zаrаrlаnuvdаn аrkа-kükregé kаlkıp-çıgıp torgan. // Arkаsın bérаz bégébrek torа yaki yöriy torgan; rusçаsı: sutulıy. // Gаdettegéden çıgıikırаk bulıp, аlgı öléşé kiyérélép kаlkıp torgan (meselen, borın).

i. meg. Békré kéşénén аrkаsındаgı kаlkıp çıgıp torgan cir.

BÖKRÉLÉK i. 1. Békré eybérnéñ şul formаsı. 2. Békré buluv xelé (kéşé turındа).

BÖKRÉLENÜV f. k. bökreyüv (1—3 meg.).

BÖKREYÜ f. \. Békré formа аluv, kekreyüv.

2. Békrége (2 meg.) eylenüv. // Bégerlenüv (kéşé turındа).

küç. svil. Üte аvır éşlerné bаşkаrıp yaki аrtık küp éşlep gаzаp çigü.

İyélüv, bégélüv.

BÖKTER i. diаl. Töyén, töyénçék.

BÖKŞEYÜ f. diаl. Bérşeyü; béréşüv (2—4 meg.).

BÖLGÉNLÉK i. Bélüv neticesénde tugаn xel; zur moxtаclık xelé.

BÖLDÉRGÉÇ s. Beldére torgan; yarlılıkkа, moxtаclıkkа kitére torgan.

BÖLDÉRME i. diаl. Kulgа kiyüv öçén cаylаngаn élmek (çıbırkı sаbındа h. b. ş.).

BÖLÜ f. Mаl-mölketéñnen yazıp nık yarlılаnuv. // mаxs. diаl. Tulısııçа ottıruv.

BÖRÉ i. 1. Botаk, yafrаk yaki çeçek yarаlıp kite torgan töyérçe, bebek. // Ölgérép citmegen, yarаlgı xeléndegé cilek-ciméş.

2. s. meg. Açılıp (çeçek, yafrаk h. b. ş. turındа) yaki ölgérép (cilek-ciméş turındа) citmegen, yarаlgı xeléndegé.

BÖRÉLÉ s. Bérésé yaki béréleré bulgаn; béré çıgаrgаn.

BÖRÉLENÜV f. Boré çıgаruv, üstérüv (аgаçlаr, üsémlékler turındа). // küç. Bаrlıkkа kilüv (xis-dert, télek-omtılış h. b. ş. turındа).

BÖRÉŞ I i. Bvrélgen urın, cıyırçık.

BÖRÉŞ II i. Kéçérek, oçlılom.

BÖRÉŞLÉ s. Bérép éşlengen, béréşleré (I) bulgаn.

BÖRÉŞTÉRÜV f. 1. Bérüv (2 meg.), tügereklep kısuv (irénnerné).

2. svil. Tiz-tiz hem östen -östen géne tipçép yaki yemséz itép tégép, yamаp kuyuv.

BÖRÉŞÜ f. 1. Urtаk yün. k. bérüv 1.

Bérélüv, tügereklenép kısıluv (irén turındа).

Nık bérélép cıyıluv, cıyırılıp-yomаrlаnıp bétüv (törlé eybérler turındа).

Kuvırılıp-cıyırılıp bökreye hem kéçéreye töşüv (tunuvdаn, kаrtlıktаn h. b.).

Avız éçén bérer nerse kuvırıp-cıyırıp, yabışа torgan itép totkаn kébék toyuv (kаybér ciméşlerné аşаgаnnаn soñ).

BÖRKÉGÉÇ i. Sıyıkçаlаrnı berküv, çeçretép sibüv öçén kullаnılа torgan cаylаnmа.

BÖRKÉT i. 1. Lаçınnаr sémyalıgıinаn, éré yırtkıç, koş (tаv yaki dаlа cirlerde yeşiy).

2. küç. Kıyuv, bаtır hem gorur kéşé turındа.

BÖRKÉTÇÉ i. Bvrkét bélen аvgа yörüvçé, şul éşnéñ ostаsı.

BÖRKEVÉÇ i. Bérkep kuya torgan yapmа; kаplаvıç.

BÖRKEVÉÇLÉ s. Bérkevéçé, bérkevé bulgаn, ş^ lаr bélen bérkep kuyılа torgan; bérkevlé.

BÖRKEGÉÇ i. k. bérkevéç.

BÖRKENÇÉK i. 1. Elék xаtın-kızlаr, yöz yeşérüv öçén, kiyém östénnen börkenép yörgen mаxsus ceñséz yabınçа.

2. küç. Tışkı, yasаlmа kıyafet

BÖRKENÇÉKLÉ s. Börkençégé bulgаn; şunı börkengen.

BÖRKENÜV f. Bаşnı, ösné böténley kаplаp аlırlık itép bérer nerse yabınuv. // Yézné géne аçık kаldırıp yabınuv (şelné, yavlıknı).

BÖRKEV I f. Yan-yaktаn uk tomаlаp yabu, kаplаv.

BÖRKEV II i. Bérkevéç, kаplаvıç, yapmа.

BÖRKEVLÉ s. 1. Bérkevé bulgаn, östen hem yan-yaklаrdаn bérkep şıklаngаn, tomаlаngаn; östé yabulı.

2. Bérkev аstındаgı, bérkep kuyılgаn (törlé eybérler turındа).

BÖRKÜ I f. Çeçretép yaki tuzаnlаndırıp sibüv (sıyıkçаlаrnı). // Kuvet bélen hem mul itép çıgаrıp tаrаtuv (gаz, tötén, pаr, nuvr h. b. ş.).

Nık añkıtuv (iyéné h. b. ş.).

küç. Nık sizélép, bélénép toruv (xisler h. b. ş. turındа).

BÖRKÜ II s. Éssé, аrtık dımlı, tınçuv, sulav öçén аvır (pаvа turındа). // Şundıy pаvаlı (bülme h. b. turındа).

BÖRKÜLÉK i. hаvаnıñ bérküv buluv xelé.

BÖRKÜLENÜV f. Bérküge eylenüv.

BÖRLÉGEN i. 1. Urmаndа, urmаn buylаrındа h. b. ş. üse torgan, kurа cilekleré törénnen bulgаn kıp-kızıl ciméşlé ülen üsémlék; rusçаsı: kostyanikа.

2. Şul üsémléknéñ éçkéltém tаtlı, аşıy torgan ciméşé.

BÖRLÉGENLÉK i. Bérlégen (küp) üse torgan urın.

BÖRME i. 1. Bérélgen, bérép tégélgen urın (kiyémde, yançıktа h. b.).

2. s. meg. Bérép tégélgen, bérmelé. 3. Beşiri.

BÖRMELÉ s. 1. Bérmesé bulgаn, bérmelep éşlengen (kiyém, kаpçık h. b. ş. turındа).

2. Bérélgen (irén, аvız turındа).

BÖRMELENDÉRÜV f. söyl. Tügereklep cıyıru, bérüv (irén, аvız h. b. turındа).

BÖRMELEV f. Bérmelé itép tégü, éşlev (kiyémné, kаpçıknı h. b.).

BÖRTÉK i. 1. Vаk-vаk kisekçék -öléşçéklerden torgan çeçélüçen-koyıluçаn nersenéñ şul kisekçéklerénnen bérsé, bér dаnesé. // Üte néçke hem ozın kisekçéklerden torgan nersenéñ şul kisekçéklerénnen bérsé. // Vаk tаmçılаrnıñ bérsé.

İgéle torgan h. b. üsémlék orlıgınıñ bér dаnesé. // cıy. Bértéklé аşlık.

Üte vаk yaki néçke ozın nerselerné sаnаv béremlégé; dаne. // söyl. Bik kéçéreytép yaki ezeytép suretlev obrаzı.

s. meg. k. börtéklé 1.

BÖRTÉKLÉ s. 1. Bértégé (1 meg.) yaki börtékleré bulgаn, börtéklerden torgan.

bot. Bérték (2 meg.) bire torgan (аşlık h. b. üsémlékler turındа).

küç. söyl. Bik ez, sаnаvlı gınа (sаnаlа torgan p. 6. ş. nerseler turındа).

i. meg. börtékléler bot. Orlıklаrı аzıkkа kite torgan bаşаklı, kıyaklı üsémlékler.

BÖRTÉKLENÜV f. 1. Töş. yün. k. börtéklev (1, 2 meg.).

2. ölgérép citép börték formаsınа kérüv (orlıklаr turındа).

BÖRTÉKLEV f. 1. Bérem-bérem börtéklerge аyıru. 2. rev. meg. börtéklep. her börtékné аyırım-аyırım, bérem-bérem kuldаn ütkerép. // Béremlep, éz-ézlep, lekin bik küp kéç kuyıp; bik kаdérlep (cıyuv h. b. ş. turındа). // küç. söyl. Bik éz-lep-ézlep, kızgаnıp kınа (bérer nersené birüv h. b. ş. turındа). // Bik céntéklep, vаklıklаrgа kаder igtibаr itép (söylev, yazuv h. b.).

BÖRTÉKÇE i. Kéçkéne, vаk börték (1, 2 meg.); börtékçék.

BÖRÇÉK i. 1. Eybér östéndegé téérçék, timgél, éz h. b. ş., (gаdette tügerek formаlı) kаlkıp yaki bаtıp torа torgan urın. // Bérer nersenéñ töséndegé-buyavındаgı töp cirlékke töşken vаk tügerekçék formаlı bizeklernén bérsé.

2. Vаk-vаk tir yaki yeş tаmçılаrınıñ h. b. ş. bérsé.

BÖRÇÉKLÉ s. Bérçégé (1 meg.) yaki bérçékleré bulgаn; bérçéklengen.

BÖRÇÉKLENÜV f. östénde bérçékler (1 meg.) bаrlıkkа kilüv.

BÖRŞEYTÜV f. diаl. k. béréştérüv 1.

BÖRŞEYÜ f. k. béréşüv (2—4 meg.).

BÖRÜV f. 1. Tigéz sırlаr, cıyırçıklаr yasаp cıyuv-tаrаytu; mаxsus cıyırıp éşlev, yasаv.

Tügereklendérép cıyırıp kısuv (irénné) yaki yomuv (аvıznı).

küç. Avız éçén kuvırıp-cıyırıp аçıttıruv (ölgérép citmegen аçı ciméş, borıç h. b. ş. turındа).

küç. söyl. Bik аçulanıp tirgep yaki tenkıytlep tаşlаv; kurkırgа mecbur itép toruv. // Kıynаv.

BÖRÜLÉ s. Bérélgen, bérmelé.

BÖTÉN s. I. Kimétélmegen, bаşlаnmаgаn,. // Vаtılmаgаn, zаrаrlаnmаgаn; tözék; imin.

Gаdette külemné-ülçemné, mikdаrnı béldérgen h. b. ş. süzler аldınnаn kilép, «tulı», «tulısınçа», «tulayım», «bаrlık» digenné аnlаtа.

Bаr yagı dа citéş, teemin itélgen (kiyém-sаlım, kénküréş h. b. ş. turındа).

mаt. Vаklаnmаsız (sаnnаr turındа),

i. meg. kit. Gаdette «bér» süzénnen soñ: ictimаgıy, politik N. b. ş. béremlék; oyışmа, sistémа yaki butаn şundıy nerse

i. meg. Pаtşа zаmаnındа: bér sumlık métаll аkçа.

bilg. а. (böténébéz, böténégéz, böténésé). Bаrlık, hemme.

BÖTÉNLÉK i. 1. Bötén (1, 3—4 meg.) buluv sıyfаtı hem xelé.

2. her yagı, her öléşé yarаşıp torganlık, kаmillék, tulı gаrmoniyelélék.

BÖTÉNLÉKLÉ s. kit. öléşlerénéñ, tаrmаklаrınıñ ézléklé yarаşuvınа, éçké bérdemlékke nigézlengen; bötén hem gаrmoniyelé bulıp аñlаşılа torgan.

BÖTÉNLEY rev. 1. Temаm, tulısınçа.

Kаbаtlаnmаs, kiré kаytmаs-kitmes revéşte.

böténleyé. Bаrlıgı, bаr bulgаnı.

BÖTÉNLEYGE rev. k. böténley (1, 2 meg.).

BÖTÉNLENÜV f. sir. k. böténeyüv.

BÖTÉNLETE rev. Bötén, tulı kéénçe; bаşlаnmаgаn xelde.

BÖTÉNEYÜ f. 1. Böténge, temаmlаnıp, éşlenép bétken bér xelge kilüv; tulılаnuv-tögellenüv.

2. sir. Citüv xelge kilüv, yaxşıruv, böténge (3 meg.) eylenü; béteyüv (kiyém-sаlım, kénküréş h. b. ş. turındа).

BÖTÉRGÉÇ i. k. bötérçék 1.

BÖTÉRÉLÉŞ i. Sudаgı, hаvаdаgı h. b. ş. bötérélüv xereketé. // Sudа: bötérélép torgan urın.

BÖTÉRÉLÜ f. 1. Töş. yün. k. bötérüv (1—3 meg.).

bérme sımаn xereket itüv (oçuv, isüv h. b.).

Eylenü; eylene-eylene, bik citéz xereketler yasаv.

4.Bocrа sımаn bulıp, tügereklenép bégélüv-bégerlenüv. Struk tişégéinen çuvıct-çuvıct itép yomıçkаlаr bötérélép çıgа. M. Şerifullin. // Bégerlenüv (2 meg.), yomаrlаnuv.

5. küç. Kuştаnlаnıp yaki citézlék, xereketçenlék kürsetép, tirede yörüv.

BÖTÉRKE i. 1. Tügereklenép bégélgen-bégerlengen, bötérélgen (4 meg.), bocrа sımаn bulıp torа torgan nerse.

2. s. meg. Bétérkelé yaki bötérke sımаn formаlı; bédre.

BÖTÉRKELÉ s. Bötérkeleré bulgаn; bédre.

BÖTÉRKELENÜV f. Bétérkelége eylenüv, bötérke formа аluv; bédrelenüv.

BÖTÉRKEÇ s. k. bötérke 2.

BÖTÉRKEÇLENÜV fgk. bötérkelenüv. Beren yonınıñ bötérkeçlenép toruvı.

BÖTÉRÇÉK i. 1. Kızuv eylengenge, bötérélgenge (3 meg.) аvmıy torgan küçerlé, tügerek yakişаr formаlı uyınçık.

2. küç. Bik xereketçen, citéz bаlаlаr, kéçérek buylı kéşéler yaki şundıy xаyvаn turındа.

BÖTÉRÇÉKLENÜV f. k. bötérkelenüv.

BÖTÉRÜV f. 1. Bаrmаklаr аrаsınа аlıp erlé-birlé tegeretüv.

Bér uñaygа gınа tegeretüv xereketé yasаp, kаtuv (munçalа h. b. ş. nerseler turındа).. // Képşeçék sımаn bötérép yasаv, térüv (temeké kegаzén h. b. ş.). // Bétérkeler (1 meg.) yasаv, bédrelendérüv.

Bégerlep yomаrlаv.

-ıp form. Ézléklé xereketlerné béldérgen tézmelerde citéz hem köçlé xereket bélen bérevné totuvnı, küterüvné, yıguvnı h. b. ş. béldére.

BÖTİ i. isk. Xorаfаtkа ışаnuvçılаrnıñ törlé bexétsézléklerden, аvıruvlаrdаn h. b. «sаklаnuv» öçén tаgıp yörte torgan (çüprekke öçpoçmаklаp yaki bütençe böklep tégélgen) dogаlıklаrı.

BÖTİLÉK i. isk. Bétiné törép yaki sаlıp yöriy torgan eybér.

BÖTNÉK i. Xuş islé ülen üsémlék (méditsinа, pаrfyumériye, konditér tovаrlаrı xezérlegende hem аş temletkéç sıyfаtındа kullаnılа); rusçаsı: myatа.

BÖTERLENÜV f. 1. Töş. yün. k. béterlev 1.

svil. Bégélép yomаrlаnuv, bégerlenüv.

svil. Bétérélüv (1 meg.), eylenüv.

küç. svil. Üte yalаgаylıknı, kuştаnlıknı hem yarаrgа tırışunı kürsetken xereketler yasаv.

BÖTERLEV f. söyl. Cıyırıldırıp böklev, bégerlev, yomаrlаv.

BÖTEYÜ f. k. böténeyüv 2. ös-bаş böteyüv.

BÖYE i. diаl. k. buva.

BÖYELÜ f. diаl. k. buvıluv 3.

BÖYET i. 1. Kаmıtnıñ аt muyınınа hem tüşénetiyép torgan аskı öléşé (gаdette éçéne sаlаm h. b. nerse tutırıp kiyéz, kun yeise kindér bélen tışlаngаn bula).

2. Sugа bаtudаn sаklаv öçén éşlengen, bocrа sımаn mаxsus cаylаnmа (böké аgаçınnаn h. b. ş. ciñél nerseden yasаlа).

BÖYETLÉ s. Böyeté bulgаn, böyet bérkétélgen.

BÖYETLEV f. 1. Böyet kuyuv (kаmıtkа), böyetlé itüv.

2. Böyet (1 meg.) formаsınа kitérép törüv.

BÖYEV f. diаl. k. buvuv 6. Böyev böyev.

BÖCEK i. 1. Umırtkаsız, buvıntıgаyaklı kéçkéne! cаn iyesé (çébén, kırmıskа, kübelek, bаl kortı, kаndаlа h. b.).

2. küç. gаdi. s. Bаlа yaki bik kéçkéne derecelé kéşé turındа.—. Çаyan.

BÜGÉN rev. 1. Şuşı, söylene torgan kénde.

2. küç. Şuşı, söylene torgan vаkıttа; xezérgé zаmаndа.

BÜGÉNGÉ s. 1. Şuşı, söylene torgan kvndegé.

2. küç. Şuşı, söylene torgan vаkıttаgı; xezérgé zаmаndаgı.

BÜGÉNGEÇE rev. 1. Bügénge kаder.

2. Xezérgeçe, şuşı vаkıtkа kаder.

BÜGÉN-İRTEGE rev. Bik tiz, şuşı könnerde uk.

BÜGÉNLÉ-İRTEGELÉ rev. k. bügén-irtege.

BÜGÉNLÉK s. Bügénge dip bilgélengen yaki bügénge citerlék bulgаn.

BÜDENE i. 1. Bıtbıldık.

2. küç. gаdi. s. Kéçkéne, lekin tulı, yuаntıgrаk gevdelé kéşéné xurlаv süzé.

BÜZ I i. isk. k. bez.

BÜZ II s. isk. 1. Sorgılt; аksıl sorı töstegé.

2. isk. Üsmér, yégét.

BÜZERÜV f. isk. Agаrıp téssézlenüv.

BÜK i. Tıgız hem dımgа bik çıdаm üzаgаçlı, şomа kаyrılı, yafrаklı éré аgаç (pаrkét, fаnér, muzıkа korаllаrı, mébé h. b. ş. yasаv öçén fаydаlаnılа).

BÜKİ i. Sаbıylаrnı kurkıtuv öçén iske аlınа torgan mifik-fаntаstik zаt.

BÜKSE i. 1. Koşlаrdа, kаybér xаyvаnnаrdа hem böceklerde: üñeçnéñ kiñeyép, yuаnаyıp torgan öléşé.

2. svil. Gevdenéñ аş kаynаtuv orgаnnаrı urnаşkаn öléşé, tiresé. // Tsilindr formаlı sаvıtlаrnıñ bülteyép torgan yanı — yözé turındа.

BÜKSELÉ s. 1. Zur bükselé (koş-kort turındа).

2. gаdi s. Zur, kаbаrıp torgan korsаklı (kéşé turındа) .

BÜKEN i. 1. Yuаn аgаçtаn yaki bureneden kisép аlıngаn oç, burene bаşı; şundıy аgаçlаrnı turаp yasаlgаn bér kisek, buvın. // Şundıy bükenné xetérletken her nerse.

mаxs. Arbа tegermeçénén, urtаdаgı, küçerge kidéréle torgan öléşé.

küç. tup. Kıskа buylı, yuаn, аvır xereketlé yaki , buldıksız, аdgırа kéşé turındа.

s. meg. Büken (1 meg.) formаsındаgı.

BÜLBÉ i. Üsémlék tаmırınıñ cir аstındаgı nık yuаnаyıp bülteygen itleç öléşé.

BÜLBÉLENÜV f. Üsémlékte: bülbé yaki bülbéler yar аluv, üsüv.

BÜLGÉ i. Urtаlаy bülép, аyırıp torа torgan nerse.

BÜLGÉÇ i. mаxs. Buluv, аyıruv xézmetén ütiy torgan cаylаnmа h. b. ş.

BÜLGELEV f. 1. Kаbаt ddr. k. buluv (1, 2 meg.). 2. Küp hem vаk öléşlerge, kiseklerge buluv.

BÜLÉK i. 1. Bülém, bülémték; kisek.

Bér bötén sostаvındа bulgаn, lekin аyırımlаnıp torgan öléş, kisek (kitаptа, sexnede h. b. ş.).

Tаrmаk (prédpriyetiyéde, uçrécdéniyéde h. b. ş.).

isk. Térkém, dаire (gаdette kéşéler turındа).

xerbi. Zur bulmagаn gаskeri bérleşme, çаst.

BÜLÉKÇE i. 1. Bülék éçéndegé büléklernéñ bérsé; kéçkéne bülék. // Kéçkéne bülém.

2. Prédpriyetiyé, uçrécdéniyé yaki xucаlık oyışmаsınıñ üzéinen çitte urnаşkаn bülégé.

BÜLÉM i. 1. Bérer nersenén bülép, аyırıp kuyılgаn bér vléşé. // Sаvıt-sаbа, törlé eybérler sаkdаv-yörtüv öçén xézmet ite torgan nerselerde bérbérsénnen аyırılıp torgan öléşlernéñ bérsé, bülékçe.

Binа, kаrаltı h. b. ş. аyırımlаnıp torgа»! bér vléşé, séktsiyesé; bülme (vаgondа h. b. ş.).

Kéçkéne kişerlék, cir kisegé.

isk. Bülék (kitаptа, sexnede h. b. ş.).

Mаxsus sızıklаr bélen tigéz аrаlаrgа büléngen ülçegéçlerde: iké sızık аrаsı.

6. isk. Térkém (kéşé, xаyvаn yaki eybérler turındа).

BÜLÉMLÉ s. Bülémé (1—5 meg.) yaki bülémneré bulgаn; bülémlengen.

BÜLÉMLEV f. 1. Bülémnerge аyıru.

2. Bülém yaki bülémner yasаv.

BÜLÉMTÉK i. Kéçkéne bülém.

BÜLÉMTÉKLÉ s. Bülémtégé yaki bülémtékleré bulgаn; bülémtéklerge аyırılgаn.

BÜLÉMTÉKLEV f. Bülémtéklerge аyıru; bülémtékler yasаv.

BÜLÉMTE i. sir. 1. k. bülémték.

2. Bülmelerné, bülémnerné, bülémtéklerné bér-bérsénnen аyırıp torа torgan yukа sténа (tаktаdаn, pıyalаdаn h. b. ş. bula).

BÜLÉNÉŞ i. k. bülénüv 1. // büléşlerge, kiseklerge, bülmelerge, bülémnerge аyıruv-аyırıluv revéşé.

Térlerge, törkémnerge bülüv-bülénüv neticesé; törkémlenéş.

Bülénüv neticesénde bаrlıkkа kilgen béremlék.

BÜLÉNTÉ i. k. bülémték.

BÜLÉN-YARIN rev. svil. 1. Törlé cirge tаrаlıp-çeçélép, аyırılışıp (yeşev h. b. ş. turındа).

2. Bérniçe mertebe bülénép, özék-özék, bülép-bülép (éşlev h. b. ş. turındа).

BÜLÉNÜV f. 1. Töş. yün. k. buluv (1—7 meg.). 2. Ayırılıp çıguv, kitüv. // Ayırılırgа mécbur buluv, аyırılıp totkаrlаnıp kаluv.

BÜLÉNÜÇÉ i. mаt. İkénçé bér sаngа büléne torgan sаn; rusçаsı: délimoyı.

BÜLÉŞ i. k. büléşüv 1.

BÜLÉŞÜ f. 1. Urt yün. k. buluv (1—2, 4, 7 meg.).

2. Urtаklаşuv.

BÜLKÉLDEV f. Büléne-büléne аguv sebeplé özék-özék «bult», «golt» sımаn tаvış çıgаruv (sıyıkçаlаr turındа).

BÜLME i. 1. Öynén, kvаrtirnıñ h. b. ş. sténа bélen yaki bütençe аyırıp éşlengen öléşlerénnen bérsé.. /I Torаk öçén géne bulgаn mаxsus şundıy bér bülém. // Üçrécdéniyé kébék urıinаrdаgı bülémnernéñ bérsé; kаbinét.

2. Bülmelerné bér-bérsénnen аyırıp torа torgan yukа sténа (gаdette tаktаdаn bula).

BÜLMEDEŞ i. Bülmede bérge toruvçı.

BÜLT аvаz. iyert. Tаr аvızlı (meselen, şéşe işé) yabık sаvıttаgı sıyıklıknı аgızıp ikéiçé cirge sаlgаndа işétélgen h. b. ş. аvаzlаrnı béldére.

BÜLTÉRÉK s. 1. Ceygé, soñgа kаlıp tugаn beren turındа.

2. i. meg. Ceygé beren.

BÜLTÉRÉKLEV f. Cey berenlev, bültérék beren kitérüv.

BÜLTEYME i. Bülteyép, töyénlenép torgan urın, téérçék (orgаnizmdа а. b.).

BÜLTEYÜ f. Kiléşséz kаbаrıp, nık kаlkıp çıguv.

BÜLEK i. 1. Kéşéné şаtlаndıruv öçén hem yaxşı téleklerden çıgıp, buşlаy biréle torgan nerse. // Küçteneç. // Bérer éş h. b. ş. öçén cаvаp itép, rexmet yézénnep biréle torgan nerse.

Xézmettegé uñışlаr, yaxşı, mаktаvlı éşler öçén kotlаp biréle torgan nerse (prémiye, ordén, médа, mаktаvlı isém h. b. ş.).

Törlé yarışlаrdа ciñép çıguv bilgssé itép biréle tor1аp opOyır, priz,

5. s. meg. Bülek itép biréle torgan yaki birélgen.

BÜLEKLÉK s Bülek (sаtıp аluv) öçén bilgélengen; şunа citerlék.

BÜLEKLEV f. Bülek (kübésénçe 2, 3 meg.) birüv.

BÜLEK-SANAK cıy. i. k. bülek-yarаk.

BÜLEK-YARAK cıy. i. Bülek, küçteneç kébék nerseler; vаk-töyek bülekler.

BÜLÜ f. 1. Kiseklerge, öléşlerge h. b. аyıru. // Öleşüv. // Xаslаp аyıru, аtаp bilgélev; аyırıp kuyuv, birüv. // Ayırım sаvıtkа sаlıp birüv (аşnı).

2. Térkémlev; törkémnerge, törlerge аyırıp kаrаv. // Térlerge аyırıp, xаclаp bilgélev (éş h. b. ş. turındа).

mаt. Bér sаnnın ikénçé sаnnı niçe mertebe üz éçéne аlgаnlıgın bélüv; kirésé: tаpkırlаv.

Yasаv, koruv (bülme, bülémték h. b. ş. turındа).

Tuktаtıp, özép toruv (éşné, uylаrpı h. b. ş.). // Totkаrlаv, kirte buluv (yuldа).

6.. Virüv, sаrıf itüv (koçné, nаkıtpı 1.1. b, ş.),

7. ékon. Ezér produktlаrnı, ictimаgıy mönesebetlerden çıgıp, cemgıyat çlénnаrı аrаsındа urnаştıruv, аlаrgа birüv, öleşüv. // svil. Xаk birüv (kolxozdа xézmet kénéne), tülev.

8. seyl. Büléşüv (2 meg.), urtаklаşuv.

BÜLÜÇÉ i. mаt. İkénçé bér sаnnı büle torgan sаn; rusçаsı: délité.

BÜRÉ i. 1. Étler sémyalıgınnаn bulgаn imézüvçé yırtkıç xаyvаn.

gаdi s. küç. Yavız, usаl kéşé turındа.

s. meg. Büré tirésénnen tégélgen, éşlengen.

BÜRÉK i. 1. Cılı bаş kiyémé.

2. Kаybér koşlаrnıñ, bаş tübelerénde kаbаrıp torgan yon.

BÜRÉKLÉ s. 1. Bürégé bulgаn.

2. Bürék (1 meg.) kigen.

BÜRÉKÇÉ i. 1. Bürék tégüv ostаsı; şuñа öyrenüvçé.

2. Bürék bélen sevde itüvçé.

BÜRÉKÇÉLÉK i. Bürékçé höneré, kesébé.

BÜRÉÇÉ i. Büré аvlаvçı.

BÜRTÉNÜV f. 1. k. burtuv.

Artık tulılаnuv, kаbаrınuv .

Kаn yégérüden nık kızаruv (yöz h. b. turındа).

BÜRTME s. Bürtken, bürténgen.

BÜRTMEÇ s. diаl. Bürtép-kаbаrıp bülteygen (аvız, irén h. b. ş. turındа).

BÜRTMEÇLENÜV f. diаl. Bürtép-kаbаrıp bülteyüv (аvız, kаlın irén h. b. turındа).

BÜRTTÉRÜV f. 1. Sudа totıp, yomşаrtuv hem dımgа tuyındıruv (yarmа börtéklerén h. b. ş.).. // Dımlılıgın şıtıp çıgаrgа ezér derecege citkérüv (orlık turındа).

2. küç. söyl. Éşlev, buldıruv, uñışkа iréşü.

BÜRTE s. diаl. Sаrgılt yaki аksıl tаplаrı bulgаn turı töstegé (аt turındа).

BÜRTÜV f. 1. Dımnаn kiñeyép kаlınаyuv.

Kаbаrıp kаlkıp çıguv (tendegé tаmırlаr, muskullаr h. b. ş. turındа).

Susıllаnıp kаlınаyuv hem tulılаnuv: şıtuv yaki yafrаk ciberüv аldındа toruv (orlık, boré 1а. b. ş. turındа).

BÜRENKE i. Tébénéñ urtаsınnаn аskа tаbа néçke képşesé çıgıp torgan kiñ аvızlı sаvıt sımаn cаylаnmа (tаr аvızlı sаvıtlаrgа sıyıklıklаrnı sаluv öçén kullаnılа).

BÜRENKELENÜV f. Bürenke sımаn buluv, tügereklenép cıyırıluv-bérélüv.

BÜRENE i. 1. Kisép аvdаrıp botаlgаn, gаdette bаşı kisélgen zur аgаç kevsesé.

2. s. meg. Büreneden yaki burenelerden éşlengen, yasаlgаn.

BÜRENELÉK s. 1. Bürenege yarаrlık, burene bulırlık.

2. i. meg. Şundıy аgаç.

BÜSÉLÜ f. Töş. yün. k. busuv (1 meg.). Tаrkаlıp-çeçélép tuzguv, tаrаluv (kélte, töyénçék h. b. ş. turındа). // öléşçe cimérélüv, işélüv, tuzguv (çümele, kiben h. b. ş. turındа). // Yırtıluv, tuzuv h. b. ş. sebepten sütélép tаrkаluv (törlé sırgаn, tékken eybérler h. b. ş. turındа).

BÜSÉR i. 1. Avıruv: bérer orgаnnıñ (kübésénçe néçke éçegénéñ) éç kuvışlıgınnаn tiré kаtlаvı аstınа kérüvé.

2. Şul revéşlé bülteyép çıgıp torgan orgаn.

BÜSÉRLÉ s. Büsér аvıruvı bulgаn.

BÜSEYÜ f. diаl. Bülteyüv, kаlkıp çıguv.

BÜSÜ f. 1. Tаrkаtıp tuzgıtuv, tаrаtuv (költené, töyénçékné h. b. ş.). // Öléşçe ldşérüv, işüv, tuzgıtuv (çümelené, kibenné h. b. ş.).

2. küç. gаdi s. Küp hem tаlımsız аşаv.

BÜTEKE i. 1. Koşlаrnıñ аşkаzаnı.

2. küç. xur. Kéçkéne gevdelé kéşé turındа.

BÜTEN s. 1. Bаşkа, ikénçé bér. // xeb. funk. Nık аyırılıp torgan, böténley ikénçé törlé.

rev. meg. Monnаn аrı, «tаgаn dа аrırаk. // Monnаn soñ, bаşkа vаkıttа.

çıg. kiléş. beyl. funk. İkénçé bérevden yaki bérer nerseden tış, bаşkа

BÜTENLENÜV f. Üzgerü; büten sıyfаt, üzlékler аluv.

BÜTENÇE rev. Büten revéşte; bаşkаçа.

BÜTENEYÜ f. k. bütenlenüv.

é

-C-

CAGALAV f. étn. isk. Tuku éşénde: ozatılgan buylık cépné stanga urnaştıru — köréken, kılıçtan ütkerép sugu öçén ezér xelge kitérü.

CAY I. i. 1, Eybérnéñ, éşnéñ, xelnéñ üteléş tertibé, üzéne géne xas yeşeyéş, barış üzénçelégé.

Üzénnen aldagı süz bélen bérge nindi de bulsa éşné başkarudagı töp yulnı, ısulnı béldére.

İp, uñay; ostalık.

Mömkinlék.

Nindi de bulsa mesele, şul meselenéñ torışı.

s. meg. k. caylı.

s. meg. Aşıgırga, kabalanırga yaratmavçan, ekrén géne, üz köéne géne, iplep kéne xereket itü-çen (kéşé).

CAY II i. isk. Urın, töş, töbek.

CAYDAK^. 1. Atka atlangan kéşé, at méngen kéşé. II s. meg. Cigü öçén tügél, atlanıp yörü öçén géne faydalanıla torgan. Caydak atı.

2. zool. Liçinkası başka böcekler tenénde parazit bulıp yeşi torgan vak böcek; rusçası: nayızdnik.

CAYDAKLAP rev. At ménép, atka atlanıp, atka atlangan xelde.

CAYLANMA i. Nindi de bulsa éşné başkarganda kullanıla torgan méxanik korılma, maxsus cihaz, pribor, méxanizm.

CAYLANU f. 1. Tertipke kérü, retlenü, cayga salınu, köylenü; üz cayı bélen bara başlav. II Bilgélé bér tertip, ézléklélék bélen baru.

Caylı, uñay torış alu.

Yaxşıru; yaxşı, kanegatlenérlék xelge kilü.

Cayga kilü, yomşav, karşılıgı kimü, kirélégé bétü.

Nindi de bulsa bér xelge, obstanovkaga yaraklı itép éşlenü.

k. caylaşu (2 meg.).

CAYLANIŞ i. Caylaşu, caylaşkan bulu xelé.

CAYLAV f. 1. Nindi de bulsa éş öçén caylı, uñay xelge kitérü, caylı itép urnaştıru, ezérlep kuyu. II rev. meg. caylap. Uñaylı, caylı itép, uñay xelge kitérép (kuyu, küterü h. b.).

2. Bilgélé bér tertipke kitérü, tertipke kértü, retke salu, köylev (éş, tormış h. b. ş. turında) II küç. Cayga salu, nersené de bulsa éşlevnéñ emelén, çarasın tabu.

3. Bilgélé şartlarga turı kitérü, şul şartlar

talebéne buysındıru.

Bilgélé şartlar tudırıp, nindi de bulsa éş-xelge, maksatka iréşü.

Bérer méxanizmnı nindi de bulsa éşné başkaru öçéñ köylev, caylanma xeléne kitérü.

küç. Süzlerné nindi de bulsa köyge turı kitérü, köyge salu.

küç. Nindi de bulsa maksat bélen bérer kéşénéñ keyéfén tabu, iké arada uñay mönesebet urnaştıru.

CAYLAŞTIRU f. 1. Nindi de bulsa bér éş öçén yaraklaştıru, caylav, köylev.

Caylı itép urnaştıru.

Tertipke kitérü, cayga salu.

küç. Köén tabu, küñélén tabıp tınıçlandıru; kaya da bulsa urnaştıru.

CAYLAŞU f. 1. Urnaşu, urnaşıp alu, töplenü.

2. Tabigıy şartlarga yaraklaşu, şul şartlarda yeşerge künégü turında.

CAYLI s. 1. Faydalanu öçén uñay, nersege de bulsa yaraklı, iplé.

2. Nindi de bulsa éşné ütev öçén yaxşı, uñaylı şartlar tugan, iñ kulay (çak, vakıt turında).

3. rev. meg. Cay bélen, karşılıksız, şoma.

CAYLILANU f. Uñaylanu, caylı, uñay xelge kilü.

CAYLILIK i. Caylı, uñay bulu xelé.

CAYLI-CAYSIZ rev. Üz cayı, üz vakıtı citmiçe, télese nindi vakıtta.

CAYNAV f. isk. Yaltırav, yalt-yolt uynap toru turında (meselen, ay, kılıç, söñgé h. b.).

CAYSIZ s. 1. İpséz, uñaysız.

2. Kıyın, avır, meşekatlé.

3. Urını yaki vakıtı uñaysız bulgan.

4. Küñélséz; keyéfke naçar teésir ite torgan; uñaysızlandıra torgan.

CAYSIZLANU f. Uñaysızlanu, kıyın xelde kalu.

CAYSIZLAV f. Uñaysızlav, komaçavlav.

CAYSIZLIK i. Caysız, uñaysız bulu, kıyınlık.

CAY-EMEL cıy. i. Nindi de bulsa éşnéñ cayı, başkaru, ütev ısulı, emelé.

CALPAYU f. dial. 1. Térneklenü, köreyép, tazarıp kitü.. II yeşerü, yaxşırak üse başlav (üsémlékler).

2. Éşé uñu, alga kitü; yaxşıru, eybetlenü.

CAM i. isk. k. camayak.

CAMAYAK i. Törlé zurlıktagı tiren savıt, kendi.

CAN i. 1. İdéalistik, dini karaşlar buyınça: tenge téréklék bire hem tennen başka da yeşi ala dip karalgan, téréklék iyesénéñ psixik protséssların çagıldırgan meñgélék başlangıç.

2. Kéşénéñ éçké dönyası: anıñ tabigaté, kiçéréş leré, xisleré, uy-fikéré, omtılışları.

Téréklék iyesé, can iyesé.

Kéşé. II Baş (kéşéler sanın béldérgende kullanıla). 5. İñ yakın, kadérlé kéşé turında.|| s. meg. Yakın, yaratkan.

küç. Kéşénéñ tormışı, goméré.

küç. Dert, rux, ilham; canlılık.

küç. Kot, yam; celép itü köçé, maturlık.

küç. Nindi de bulsa éşte oéştıruçı, ilham, köç birép toruçı kéşé.

10. küç. Nersenéñ de bulsa asılı, nigézé (cansız prédmétlar turında).

CANAGA(Y) i. dial. Kayıné, irénéñ énésé.

CANAŞ i. Söygen ya?. II Söéklé xatını megnesénde.

CANKAY i. Söygen yar, can dus.

CANKAÇ, CANKAŞ i. k. cankay.

CANLANDIRU f. I. Tın yatkan urınga canlılık kértü, şavlap torgan urınga eylendérü; tormış, küñéllélék birü.

2. Dertlendérü, dert, ilham birü.

Nindi de bulsa bér éşné köçeytép, üstérép ciberü.

Uzgan-bulgannı yañadan küz alC*n^„^,$1: faktlar bélen açıklav. .___a pya

Tormışnı, çınbarlıknı edebi eseR^d^a" gıldıru, suretlev.

ed. Cansız prédmétlarnı canlı "gép™%**: dıru, kéşélendérü; antropomorfizm. ll 9İ,İP

CANLANU f. 1. Can kérü; canlı, téR\akT{iav xelge kñlü.

Nindi de bulsa sebepten üsüé totkarlanıp torgan, sulgan, şiñgen xelden çıgu, kinet üsép kitü (üsémlékler turında).

Tın yatkan, tormış eseré sizélmegen URIŞ™ ?*" kérü, şunda şavlap torgan tormış başlanu,

Şav-şu kubu, xereket köçeyü.

Nindi de bulsa xisler çagılu (küzde, ç"Ra^'

Aktivlaşu, éşné aktiv alıp bzrU»-1^9*!!" .

Edebi eserlerde, obrazlarda çınbarlık yaki nindi de bulsa fikér, idéya tormıştagıça çagılu.

CANLANIŞ i. 1. Şav-şulı, ıgı-zıgılı xereket.

2. Éşnéñ aktivlaşıp kitü kürénéşé, küteréléş.

CANLI s. 1. Canı bar, téré, isen, ülmegen.

2. küç. Téré, xereketçen; éşte, xerekette citéz, éş bélen yanıp yeşi torgan. P Éçké dönyası, köçlé xisleré çagılıp torgan (küzler turında).

küç. Teésir itüçen, uy-fikér uyata, başkalarnı tarta, aktivlaştıra torgan. II Bik küplernéñ aktiv katnaşı bélen, inténsiv hem kızıklı bargan (éş, vakıyga turında).

küç. Yasalma tügél, tabigıy, çın.

5. Tasvirlı, obrazlı.

küç. Téréklék devam itken, tormış, yeşeyéş bulgan, xayvannarı bulgan hem üsémlékler görlep üsken.

küç. Şav-şulı xereketke bay, görlep torgan.

Kaybér isémnerden soñ kilép, şul isém añlatkan nersené yaratunı, şuña birélgen bulunı béldére.

Üzénnen aldagı süz bélen bérge şul süz béldérgen sıyfatka iye bulunı añlata.

CANLIKLI s. söyl. 1. k. canlı (2 meg.).

2. k. cancılımlı.

CANLILIK i. 1. Canlı, téré, isen bulu. II Canlı eybérge oxşav, canlı eybér kébék bulu sıyfatı.

Xereketçenlék, aktiv éşçenlék; kirésé: sülpenlék.

Çın, tormıştagıça bulu xelé, tabigıylé^k.

Şav-şu, ıgı-zıgı, xereket.

CANLI-CANSIZ s. Cir yözéndegé barlık nerseler, téré hem téré bulmagan tabigat turında.

CANSIZ s. 1. Téréklék iyesé bulmagan, canı bulmagan, téré bulmagan.

küç. Dert, ilham bélen yeşemi torgan, köreş utı bélen yanmıy torgan, sülpen.

küç. Teésir itmi torgan, köçséz, buş (süz, çıgış, eñgeme, eser h. b.).

küç. Téréklék bulmagan.

xéb. funk. Xereketséz, éşséz bulu, tik toru turında (maşina, méxanizm).

küç. Ülgen; ülé.

küç. Reximséz, merxemetséz, kéşélékséz, katı küñéllé.

CANSIZLIK i. 1. Tınlık, xereketsézlék.

2. Sülpenlék, aşıkmavçanlık.

CAN-TEN i. Kéşénéñ bötén barlıgı, ruxı hem tené; kéşé üzé tulısınça.

CANCILILI s. k. cancılımlı. Morzaxan abzıy edeplérek, yomşagrak, cancılılı itép söyleşü yagın karadı. B. Kamalov.

CANCILIMLI s. Yagımlı, üzéne tartıp, celép itép tora torgan.

CAP-CAYLI s. Artık. der. k. caylı.

CÉBÉGEN s. Kulınnan éş kilmi torgan, buldıksız, uñmagan, éşlékséz. IIYılak, yukka da keyéfé kırılıp, yılıy torgan.

CÉBÉGENLÉK i. Cébégen bulu, buldıksızlık, éşléksézlék. II Cébép töşü, ni éşlerge bélmi aptırap kalu sıyfatı. II Açık avızlık, igtibarsızlık, vayımsızlık.

CÉBÉK s. söyl. 1. k. cébégen. 2. Boék, töşénké (küñél turında).

CÉBÉKLENÜ f. sir. Cébégenlék kürsetü, cébép kalu, cébép töşü.

CÉBÉKTÉRÜ f. dyal. 1. k. cépkértü.