Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
0004-(11)Tatarca buyuk sozluk(kiril)-13.911KB.doc
Скачиваний:
10
Добавлен:
01.03.2025
Размер:
14 Мб
Скачать
☆

7. I. Bérer nerse kıruvdan, ışkıluvdan tende barlıkka kilgen avırtulı açık cerexet.

Çiyén çıgaruv — 1) nindi de bulsa bérer avır éşke duçar itép intéktérüv, cefalav; 2) dial. ciréne citkérép éşlev. Çi çıguv — nindi de bulsa bérer avır éş éşlep bik nık intégüv, cefalanuv turında

Çİ II i. Sérgende, çeçkende h. b. ş. oçraklarda bik naçar éşkertélgen yeise böténley éşkertélmi kaldırılgan urın.

Çİ III i. isk. Élékké vakıtta daladagı kirteséz I öy^tireli üsken katı kura yeki totılgan kamış kir-! te.

Çİ IV avaz iyer. Tıçkan h. b. ş. larnıñ çıyıldav tavışın béldére .

ÇİB i. dial. Tupsa. İşéknéñ çibı kayırıluv.

ÇİBÉK s. dial. Arık, yabık, kakça. // Zegıyf, naçar üsken (üsémlékler turında).

ÇİBER s. 1. Üzénéñ tışkı kürénéşé bélen künélge lezzet bire torgan, küñélge yatışlı bulgan tışkı kıyafeté, töslerénéñ garmoniyelélégé bélen ayırılıp torgan. || rev. meg. Künélge yatışlı itép, matur itép.

Çırayı söykémlé, yagımlı bulgan, yözé matur bulgan. II i. meg. Çırayı söykémlé, yagımlı bulgan kéşé; yözé matur kéşé.

Kuyılgan taleplerge tulısınça cavap birérlék, xuplavga layık, yaxşı. II rev. meg. Yaxşı, matur, şep.

söyl. Bér törlé atalıp yörtélérge tiyéşlé tugannar yeki kardeşler küp bulsa, alarnı bér-bérsén-nen ayıruv öçén eytéle torgan süz.

söyl. tart. form, çiberém. Kémge de bulsa irkelep mérecegat itüv süzé (kübrek balalarga hem xatın-kızlarga karata kullanıla).

ÇİBER-ARUV s. söyl. Yaxşı, şep.

ÇİBERLÉK i. 1. Çiber buluv, matur buluv.

2. Künélge yatışlı tışkı kıyafet, matur tışkı kıyafet. 3. Nindi de bulsa matur, güzel nerse.

ÇİBERLENÜV f. Çiberge eylenüv, maturlanuv.

ÇİBERLEV f. söyl. Çiberge eylendérüv, maturlav, küñélge yatışlı itüv.

ÇİGÉ-KIRIÉ: çigé-kırıyı yuk — çikséz, ikséz-çikséz.

ÇİGÉLDEK i. dial. Bavırsak.

ÇİGÉNDÉRÜV f. 1. Artka taba xereketlenérga mecbur itüv, artka kiterge mecbur itüv.

höcum itép artka kiterge mecbur itüv.

küç. Élék kabul itken karardan baş tarttıruv, élékké uy-fikérlerden kiré kaytırga mecbur itüv.

ÇİGÉNÉŞ i. 1. söyl. Gaskerlernéñ üz pozitsiyelerén kaldıruvları, doşman kısrıklavı neticesén de artka kitüvleré. \\ küç. Art" ka taba xereket, artka kitüv (üséşte h. b. ş.).

2. Bérer nerse turında söylegende, xikeyelev barışında tép témadan çitke kitüv.

ÇİGÉNÜV f. 1. Artka taba atlav; artka taba kitüv. // Artka taba xereket itüv.

Nerseden de bulsa yıragrakka küçüv, yıragrak torı ş aluv.

höcum itüvçé doşmannıñ kısrıklavı netice-sénde artka kitüv, pozitsiyené kaldıruv.

küç. Élékké plannardan, fikérlerden h. b. ş. baş tartuv; élék kabul itken karardan kiré kaytuv.

ÇİGÉRÜV f. 1. Bérer summadan, nersenéñ de bulsa mikdarınnan h. b. ş. bérkaderén, bérazın aluv, kimétüv. II Birélérge tiyéşlé summadan nindi de bulsa bér summanı totıp kaluv.

2. Nindi de bulsa summadan bérer maksat öçén akça bülép birüv, öléş çıgaruv.

maxé. Bérer nerézné totılgan yeki yaraksız dip resmileştérüv, yazıp kuyuv, iyézpten çıgaruv; rusçası: spisat.

söyl. Bérer nerézné artka küçérüv, artka éterüv.

söyl. Bérer éş başka runı ikénçé bér vakıtka küçérüv.

6. küç. Nindi de bulsa bér meselené, éşné h. b. ş. ikénçé planga kuyuv, ehemiyetlé dip sanamav.

ÇİGÉ-ÇAMASI i. Bérer neréznéñ yakınça çaması, çigé.

ÇİGÉŞ I i. söyl. 1. Çigüv éşé, çigüv I.

2. Çngép yasalgan bizek.

ÇİGÉŞ II i. söyl. k. çigénéş (1 meg.).

ÇİGÉŞLÉ s. Çigélgen, çigép bizek töşérélgen.

ÇİGÉŞLEV f. söyl. k. çigüv I.

ÇİGE I i. Başnıñ kolaktan alıp mangayga kader bulgan öléşé.

Çige sakalı — iyak kıruvlı bulıp, yanaklar buylap çigeden töşken sakal, bakénbard.

ÇİGE II: çige çéy — tegermeç töşmeysén öçén küçer başındagı tişékke kértép kuyıla torgan çéy, çeküşke.

Çige çéy kaguv — k. salpı yakka salam kıstıruv.

ÇİGÜV I f. 1. Maxsus cép bélen tégép tukımaga yeki künge bizek töşérüv, şundıy yul bélen tukımaiı yeki künné bizeklev.

2. i. meg. Maxsus cép bélen tégép tukımaga yeki künge bizek töşérüv éşé. II Tukımaga, künge çigép yasalgan yeki yasala torgan bizek.

ÇİGÜV II f. söyl, 1. k. çigénüv.

2. Nindi de bulsa xis-toygı sürélüv, kimüv, bétüv; nindi de bulsa uy-fikérden kaytuv.

ÇİGÜV III f. söyl. 1. Bérer törlé xelné béldére torgan isémnerden soñ kilép, şul xelge duçar buluvnı, şul xelné kiçérüvné béldére. II Gomumen kiçérüv, baştan ütkerüv (meselen, nindi de bulsa avırlıklarnı).

2. isk. Tartuv (meselen, temeké).

ÇİGÜVLÉ s. Çigép bizelgen, çigélgen, çikken.

ÇİGÜVLÉK i. Çige yeki çigéle torgan eybér.

ÇİGÜVÇÉ i. Çigüv éşé bélen şögıllenüvçé, çigép bizeklevçé.

ÇİÉRTÉŞ i. k. çirtéş.

ÇİÉRTKÉÇ I i. Kaybér kıllı muzıka korallarındagı kıllarnı tibrendérüv öçén, söyekten, tsélluloidtan h. b. ş. oçlap yasalgan yuka gına plastinka; médiatr.

ÇİÉRTKÉÇ II i. dial. Kalkavıç.

ÇİÉRTLÉK i. dial. Kuzna.

ÇİÉRTTÉRÜV I f. 1. Yökl. yün. k. çiyértüv I (1, 2 meg.). 2. söyl. Uynav (kıllı muzıka koralında — k. çiyértüv I (3 meg.).

ÇİÉRTTÉRÜV II f. 1. söyl. Karmak bélen kaptıruv, totuv (balıknı).

küç. élektérüv, aluv; kulga töşérüv.

küç. gadi s. Urlav, urlap aluv.

gadi s. Üz iréne yeki xatınına xıyanet itép, ikénçé ir yeki xatın bélen yörüv turında. II Gomumen nindi de bulsa bik uk yaxşı sanalmagan éş bélen şögıllenüvné béldérüv öçén kullanıla.

ÇİÉRTÜV I f. 1. Bégélgen urta yeki imen barmaknı baş barmak yardeménde turaytıp ciberép, kémge yeki nersege de bulsa berüv.

2. Nersege de bulsa, tavış barlıkka kitérép, barmak bélen berüv (kübrek nindi de bulsa signal birgende).

3. Kıllı muzıka korallarında uynav öçén kıllarga barmak yeki bérer törlé çiyértkéç bélen berüv. II Uynav (kıllı muzıka korallarında).

ÇİÉRTÜV II f. 1. Karmaktagı cimné yeki aldavıçnı élektérüv, kabu (balık turında).

2. küç. söyl. Kulga töşérüv; élektérüv. II Kulga töşüv, élegüv (bérer nerse).

3. küç. gadi s. Urlav, urlap aluv.

ÇİÉR-ÇİÉR avaz iyer. Kaybér koşlarnıñ çéréldev tavışın béldére.

ÇİK a. 1. Nersené de bulsa kürsetüv öçén şartlı revéşte bilgélengen sızık, ızan. II İké yeneşe bulgan administrativ bülénéşné ayırıp tora torgan tabigıy (yılga h. b. ş.) yeki şartlı bér sızık. II Bér-bérsé bélen yeneşe bulgan iké devletnéñ cirén yeki suvın ayırıp tora torgan sızık.

Bérer nersenéñ kırıyı, çité, çit sızıgı.

Nersenéñ de bulsa kabul itélgen, röxset itél-gen, meglum norması, ramka ları.

Nersenéñ de bulsa sonı, axırı. II Bérer éş yeki xelnéñ songı, iñ axırgı derecesé.

5.maxé. Nindi de bulsa üzléklerné, sıyfatlarnı çagıldıruv mömkinlégén béldérgen kritik nokta.

ÇİKÉRTKE i. 1. Çagıştırmaça ozın tar gevdelé hem sikérép oçkanda üzéne bértörlé tavış çıgara torgan iké par élpe kanatları bulgan böcek; rusça-sı: strékoza.

Turı kanatlılar otryadınnan kanatların bér-béréne ışkıp çéréldegen tavış çıgara torgan böcek; yort çikértkesé; rusçası: svérçok.

küç. Şayan, tiktormas, kıbırsık bala.

küç. Éşten éşke küçép yéri torgan kéşé.

küç. söyl. Kéçkéne samolét, kéçkéne oçkıç.

ÇİKKEN s. Çigép bizek töşérélgen, çigüv (çigéş) bélen bizelgen; çigélgen.

ÇİKLÉ s. 1. Çiklengen, bilgélé bér çigé bulgan; zur bulmagan. II Çigé, axırı bulgan.

2. küç. Tar karaşlı, dönyaga karaşı tar bulgan; ruxi yaktan üsmegen. // Nindi de bulsa çiklevleré bulgan, ^çiklengen; bérer törlé şartı bulgan.

3. dial. beyl. funk. Kader, tiklé.

Çiklé zurlık mat.— bilgélé bér çiklerde üzgere torgan, nülge de, çiksézlékke de tigéz bulmagan zurlık.

ÇİKLÉLÉK i. küç. Dönyaga karaşnıñ, akılnıñ çiklengen buluvı, tar karaşlı buluv.

ÇİKLEVÉK i. 1. Kayınnar sémyalıgınnan katı ka-bıklı, aşarga yaraklı ciméş (téş) bire torgan kuvak yeki agaç; urman çiklevégé. II Şul agaçnın katı kabıklı ciméşé.

2. Katı kabıklı, kübésénçe aşarga yaraklı ciméş (téş) bire torgan bérniçe törlé agaçnın yeki ciméşlerénéñ gomumi isémé.

ÇİKLEVÉKLÉK i. Çiklevék (1 meg.) üse torgan agaçlık, çiklevék urmanı.

ÇİKLEGÉÇ i. maxé. Maşinaga, caylanmaga bilgélengen çiklerden tış éşlerge mömkinlék birmi torgan esbap, pribor.

ÇİKLEME i. mat. Üzgeréşlé zurlık, çiklenmegen derecege yakınaya torgan daimi zurlık. ñ

ÇİKLENGEN s. 1. Artık zur bulmagan, küp bulmagan.

küç. Tar karaşlı, tar fikérlé; tar (karaş, fikér turında).

mat. Bilgélé bér şartlarda çigé bulgan, bilgélé bér zurlıktan artmagan.

ÇİKLENGENLÉK i. Çiklengen (1, 2 meg.) buluv.

ÇİKLENMEGEN s 1. Bérnindi de çikler, ramkalar kuyılmagan, çiklevséz.

küç. Zur, küp, çikséz.

mat. Bilgélé bér çigé bulmagan.

ÇİKLENÜV f. 1. Téş. yün. k. çiklev (1—3 meg.).

Bérer éşte nindi de bulsa nerseden alga kitmev, şunda tuktap kaluv, şunıñ bélen kanegatlenüv.

Bérer nersenéñ çiklerénnen çıkmav, şul çykler éçénde éş itüv.

ÇİKLEV f. 1. Çik bulıp toruv; uratıp aluv, bilgélev (nindi de bulsa çikler h. b. ş. bélen). || Çik kuyuv, kirte yasav.

2. Bérer nersenéñ (meselen, éşçenléknéñ) çiklerénnen çıgarmav, şul çikler éçénde totuv. // Çik bilgélev, kimétüv.

3. Nindi de bulsa ramkalar, kısalar éçéne aluv; avır şartlarda éşlerge mecbur itüv. II i. meg. Kémnéñ de bulsa xokukın yeki éşlerén çikli torgan kagıyde, kémné de bulsa avır xelge kuygan nerse. 4. Bétérüv, temam itüv. || küç. Yukka çıgaruv, yuk itüv, bétérüv.

ÇİKMEN i. 1. Élékké vakıtta gadette kréstyannar kiye torgan, kalın hem tupas suknodan tégélgen öyé kiyémé.

2. isk. Şinél.

ÇİKMENLÉ: çikmenlé bavırsak iron.— k. çikmenlé bereñgé.

ÇİKMENLÉK s. 1. Çikmen tégüv öçén bilgélengen, çikmen tégerge yarıy torgan; bér çikmen tégerge citerlék.

2. i. meg. Çikmen tégüv öçén matérial.

ÇİKSÉZ s. 1. Küzge kürénép torgan çikleré bulmagan, çikleré bik yırak bulgan.

Gadetten tış, çamadan tış. II Bik küp. II rev. meg. Bik, üte.

Üzénéñ çagılışı, köçé yagınnan gadetten tış bulgan. || rev. meg. Bik nık, gadetten tış.

mat. belékséz üzgertkende télese nindi alda birélgen sannan zurrak yeki kéçkénerek bulıp kala baruvçı.

ÇİKSÉZ-KIRIYSIZ s. söyl. k. çikséz (1—3 meg.).

ÇİKSÉZLÉK i. Çikséz buluv.

ÇİKTEŞ s. Yeneşe bulgan, urtak çikleré bulgan; kürşé.

Çikteş poçmaklar mat.— bér yakları urtak, ikénçé yakları bér turı tézi torgan poçmaklar.

ÇİKTEŞLÉK i. Çikteş buluv.

ÇİK-ÇİK avaz iyer. Segat yörgende, bérer zebapnıñ détalleré bér-béréne cinélçe berélgende h. b. ş. oçraklarda barlıkka kile torgan tavışnı béldére.

ÇİKI-ÇİKI avaz iyer. Çıtlıklanıp kélüv tavı-şın béldére.

ÇİKILDAGAN (ÇİKILDAP TORGAN) s. 1. söyl. Nek, nek üzé, çın; koygan da kuygan.

2. dial. Yangıravıklı, yangırap tora torgan.

ÇİKILDAV f. Çıyıldav, çeréldev; çikı-çikı kilüv.

ÇİKE i. dial. k. çige.

ÇİKELEV f. söyl. Çigege suguv; çebeklev.

ÇİLÉK i. 1. Çi I (1—2 meg.) buluv.

2. küç. söyl. Nadanlık, kulturasızlık.

ÇİLÉ-PÉŞLÉ s. 1. Péşép citmegen, péşer-péşmes bulgan.

2. küç. Tiyéşlé derecege citkérép éşlenmegen, naçar éşlengen (kübrek edebi eser, anın télé turında).

ÇİLİLI i. Çilida tuvıp üsken yeki şunda yeşevçé kéşé.

ÇİLİM i. söyl. Batmançıklar sémyalıgınnan ülen üsémlék; suv çiklevégé.

ÇİLIK i. bot. k. şilék.

ÇİLEGE i. bot. Urta Aziyede üse hem ciméşé irte ölgére torgan vinograd.

ÇİLEK i. 1. Su hem başka törlé sıyıklıklarnı yeki kaybér sibélüvçen-çeçélüvçen nerselerné taşuv hem saklav öçén duga sıman totkası bulgan savıt.

2. Sannardan son kilép, nersenéñ de bulsa şul san kürsetken kader çilekke sıyarlık mikdarda buluvın béldére.

Çilek téplevçé—timér savıt-saba yasavçı yeki tözetüçé.

ÇİLEKLÉK s. 1. Çilek yasavga kite torgan, çilek yasav öçén bilgélengen; çilek yasarga yarıy torgan.

2. Sannardan son: şul san kürsetken kader çilek sıyışlı.

ÇİLEKLEP rev. Çilek(ler) bélen, çilek(ler) yardeménde.

Çileklep koyuv (tügüv) —bik katı yavuv (yañgır turında).

ÇİLENDÉRÜV f. 1. Tennéñ tirésénde avırtulı cerexet, éz kaldıruv, tennéñ tirésén suydıruv (meselen, bérer nerse bélen kırdırıp).

2. İntéktérüv, cefalandıruv; gazaplav.

ÇİLENÜV f. 1. Nerse de bulsa kıruvdan, tiyüvden, ışkıluvdan tende avırtulı éz, cerexet kaluv, tennéñ. tirésé suyıluv.

2. küç. Törlé avırlıklar, kıyınlıklar kiçérép bérer éş éşlev, éş başkaruv; éşlep cefalanuv.

ÇİLETE rev. Çi kéyénçe, çi xelde.

ÇİLETÜV f. sval. k. çilendérüv.

ÇİMAL i. Tabılgan yeki éşlep çıgarılgan, kileçekte promışlénnostta éşkertüge kite torgan matérial.

ÇİN I i. isk. Révolyutsiyege kadergé Rossiyede: ranglar turındagı tabél buyınça devlet üçrécdéniyéleré xézmetkerleréne hem gaskerilerge biréle torgan derece, isém (şundıy derecelé kéşéler bilgélé bér östénléklerge iye bulgannar)..

ÇİNAVIK s. Çinıy torgan, açı yangıravıklı.

ÇİNAR i. bot. Sorı yeşél kayrılı, kiñ yafraklı bik zur agaç; hind artışı, platan.

ÇİNAV f. 1. Néçke açı tavış çıgarıp kıçkıruv, şıñşu (dungız, ét h. b. ş. turında). II Néçke açı tavış çıgaruv (prédmét turında).

2. söyl. Néçke açı tavış bélen kıçkıruv, söylev (eytüv).

ÇİNAVÇAN s, hervakıt çinıy torgan

ÇİNLI: çinlı kéşéler— révolyutsiyege kader: çinı bulgan, devlet apparatında xézmet itken kéşéler.

ÇİNNÉK i. dial. Péçen saklav urını, péçen saklıy torgan saray.

ÇİP-Çİ s. Art. dar. söyl. k. çép-çi.

ÇİP-ÇİBER s. Art. dar. k. çiber.

ÇİP-ÇİP I avaz iyer. Tavık çébilerénéñ, kaz bebkelerénéñ hem başka kaybér koş balalarının tavı-şın béldére.

ÇİP-ÇİP, ÇİP-ÇİP-ÇİP II ı. Tavık çébilerén hem başka kaybér koş balaların çakıruv tavışı.

ÇİP-ÇİSTA s. Art. dar. k. çista.

ÇİR i. söyl. 1. Organizmda normal téréklék éşçenlégénéñ bozıluvı.

2. küç. Kéşéde bulgan bérer kiré sıyfat, naçar gadet.

ÇİRAK s. söyl. 1. Katı bvtérélgen, nık katılgan (cép turında).

2. küç. dial. Citéz, ölgér, ungan.

ÇİRAT i. 1. Nindi de bulsa éşte, xerekette, protséssta bilgélé bér ézléklélék, tertip. II Nindi de bulsa éş éşlev, başkaruv yeki bérer nerse tözüv tertibénéñ bér öléşé.

Nerse de bulsa aluv yeki başkaruv, éşlev öçén tertip bélen bérsé artınnan ikénçésé torgan kéşéler térkémé, nevbet.

Nindi de bulsa éş-xereketné başkaruv öçén bilgélengen kéşéler reténde kémnéñ de bulsa urını, şul éşné başkaruv vakıtı.

Avtomattan yeki başka bérer törlé avtomat koraldan bérniçe mertebe retten atuv, şundıy atış.

ÇİRATLANUV f. k. çiratlaşuv.

ÇİRATLAP rev. 1. Çirat bélen, nevbet bélen, bérsé artınnan ikénçésé. II Almaşlap, almaş.

ÇİRATLAŞTIRUV f. Bér-bér artlı bérsén ikén-çésé bélen alıştıruv.

ÇİRATLAŞUV f. Ézléklé revéşte, çirat tertibénde bérsé ikénçésé bélen alışınuv.

ÇİRATTAGI s. 1. Bilgélé bér ézléklélék bélen üzénnen aldagısınnan son kile, başkarıla torgan. // Bilgélé bér vakıt ütüv bélen kabatlana torgan, régüvlyar revéşte bula torgan. // Vakıt-vakıt kabatlana torgan.

2. Çirat tertibé bélen bérénçé, iñ yakında bulgan, bérénçé torgan.

ÇİRATUV I f. 1. Az gına yeki bérkader tuñdıruv, yuka gına boz bélen kaplanuv (meselen, cir östé).

2. Salkınnan yeki bik nık dulkınlanuvdan tende kaltırav, öşüv, bérkader çençéşüv, çımırdav toyuv turında.

ÇİRATUV II f. dial. Bétérüv, katuv (cépné).

ÇİRAV f. 1. Cir östé yeki bérer savıttagı suv az gına yeki bérkader tunu, yuka boz bélen kaplanuv. || Bér kader katılanuv, katı xelge kilüv (bérişlé izélgen massalar, meselen, zamazka, alébastr y. b. ş. turın-da).

2. k. çiratuv I (2 meg.).

ÇİRBİK i. söyl. Şnurlana torgan ozın kunıçlı xatın-kız ayak kiyémé.

ÇİRÉK i. 1. Böténnéñ dürtten bér öléşé. II Segatnéñ dürtten bér öléşé (unbiş minut). || isk. Avırlık ülçevé bulgan kadaknıñ dürtten bér öléşé (yakınça 1ÖÖ gramm).

Dürt öléşke büléne torgan ukuv yılınıñ bér öléşé.

Métrik sistéma kértélgençé, bik borınnan kullanılıp kilgen, çilek sıyışınıñ dürtten bér öléşéne tigéz bulgan sıyıklık külemén ülçev béremlégé

(3,1 l). // Şuşı külem sıyışlı savıt, zur şéşe. // Şundıy külem sıyışlı savıttagı arakı.

Métrik sistéma kértélgençé, bik borınnan kullanılıp kilgen, arşınnın dürtten bér öléşéne tigéz bulgan ozınlık ülçev béremlégé; karış (17,775 sm).

muz. Ozınlıgı bötén notanıñ dürtten bér öléşéne tigéz bulgan nota.

ÇİRÉKLÉ s. 1. Bér çirék (3 meg.) sıyışlı.

2. Ozınlıgı bér çirék (4 meg.), bér karış bulgan.

ÇİRÉKLEP rev. 1. Çirék (4 meg.) bélen; karış bélen. 2. Çirék (3 meg.) bélen, çirégé-çirégé bélen.

ÇİRÉK-ÇORIK cıy. i. söyl. Bik az, yarım-yortı.

ÇİRK avaz iyer. Bérer nerse vatılganda, cimérélgende barlıkka kilgen tavışnı béldére. II xeb. funk. Yakınça şundıy tavış barlıkka kitérép vatıluvnı, cimérélüvné béldére.

ÇİRKÉN s. isk. dial. Naçar, yaman.

ÇİRKANDIRGIÇ s. k. çirkanıç (2 meg.).

ÇİRKANDIRUV f. 1. Tende kaltırav, cinélçe çençéşüv, öşüv toygısı sizdérüv (salkın suv, bérer yaman kürénéş h. b. ş. turında).

2. Cirendérüv, cirenüv xisé uyatuv.

ÇİRKANUV f. 1. Salkın sudan yeki bérer yaman nersené kürüvden tende öşüv, kaltırav, ciñélçe çençéşüv toygısı sizüv.

2. Cirenüv, cirenép karav.

ÇİRKANÇIK: çirkançık aluv — 1) suv kérér aldınnan bulgan çirkanuv xaletén bétérüv öçén suv ga çumıp aluv; 2) küç. kileçekte éşlenérge tiyéşlé nindi de bulsa éşné bérénçé mertebe éşlep karav, şul éşte bérénçé sınav ütüv.

ÇİRKANIÇ s. 1. Çirkandıra (1 meg.), tenné çı-mırdata torgan.

2. Cirendére torgan, cirenüv xisé uyata torgan.

ÇİRKANIÇLIK i. Çirkanıç (2 meg.) buluv, cirenüv xisé uyatuv.

ÇİRKENDÉRÜV f. dial. k. çirkandıruv.

ÇİRKENÉÇ s. dial. k. çirkanıç.

ÇİRKENÇÉK: çirkençék aluv — k. çirkançık aluv.

ÇİRKENÜV f. dial. k. çirkanuv.

ÇİRKEV i. 1. Xristian diné ruxanilarının hem şul dinge ışanuvçılarnıñ oyışması. 2. Xristiannarnın gıybadet kıluv binası.

ÇİRKEVLÉ s. Çirkevé bulgan (avıl h. b. ş. turında).

ÇİRKEV-MEXELLE: çirkev-mexelle mektebé — révolyutsiyege kadergé Rossiyede: çirkev hem mexelle ruxaniları karamagında bulgan başlangıç mektep.

ÇİRKEV-SLAVYAN: çirkev-s lavyan süz(ler)é — çirkev-slavyan téléne karagan süz(ler). Çirkev-sla-vyan télé — xezérgé könde pravoslaviyé çirkevénéñ télé bulgan, élék (XI—XVII gasırlarda) könçıgış hem könyak slavyannarda edebi tél urınına yörtélgen borıngı slavyan télé. Çirkev-slavyan elifbası —xezérgé könde pravoslaviyé dinénéñ télé itép kullanılgan çirkev-slavyan télénéñ elifbası.

ÇİRKEVÇÉLÉK i. Dini idéologiye, çirkev teg-limatı.

ÇİRLÉ s. söyl. Çiré (1 meg.) bulgan, avıruvı bulgan, avıruv.

Çirlé çébéş — bik zegıyf, avıruv kéşé turında.

ÇİRLÉ-ÇORLI s. söyl. Çiré küp bulgan, çirleşke bulgan.

ÇİRLEŞ s. dial. k. çirleşke.

ÇİRLEŞKE s. söyl. Selametlégé naçar bulgan, çirlevçen, çirlé. II Naçar üse torgan, zegıyf.

ÇİRLEŞKELENÜV f. söyl. Çirleşkege eylenüv.

ÇİRLEV f. söyl. 1. Bérer çir bélen intégüv, avıruv; sırxavlav.