İké yaki bérniçe cömlenén herbérsénde kilép, bulgelev megnesén béldére: bérsé,

Ritorik soravlarda hem éndev cömlelerde té-lese kém, Nerkém megnesén béldére hem xeber bulıp kilgen figılnén kirésé éşlenüvén adlata.

mén. süz. beyl. funk. Baş cömledegé ul, şul süzé bélen mönesebetke kérép, iyerçén iye cömlené baş cömlege beylev öçén kullanıla. || Kuşma cömlede kiré cömle sostavında kilép, baş cömledegé bari-bér süzé bélen bérge iyerçén kiré cömlené baş cömlege beyli.

Kabatlavlı formada törlé kiléşlerde: kém-kém, kém-kémné, kém-kémge, kémnen-kémnen h. b. Kémné de bulsa üz işlerénnen ayırıp kürsetüv öçén kullanıla.

Kém béle — bilgésézlékné anlata.

KÉMBRİY i. maxé. Paléozoy érasınıñ bérénçé çorı.

KÉMDÉR a. Nindidér, kaysıdır, bilgéséz kéşé, bérev.

KÉMLÉK i. Kém buluv, nindi kéşé buluv.

KÉMSE a. isk. 1. k. kém.

2. k. kéşé.

KÉMEY i. dial. Dus, sérdeş.

KÉNDÉK i. 1. anat. Kéşé yaki xayvan yaralgısın ana organizmı bélen totaştıra hem yaralgını tuklandıruv kanalı bulıp xézmet ite torgan képşe.

Korsak urtasındagı kéçkéne géne batınkı urın (kéndékné kiskennen soñ kalgan céy). || Gomümen köndék urnaşkan urın, şul tire.

Arbaga algı küçerné totaştırıp kuya torgan timér taya k. || Kapka bikli torgan timér tayak.

4. küç. Nersenéñ de bulsa üzegé, iñ ehemiyetlé urı-nı. || Kireklé, kürénéklé kéşé turında.

Köndék bavı — k. köndék 1. Köndék ébisé — bala tudıruv vakıtında yardem kürsetüçé, bala kabul itüçé karçık.

O Köndék beylenüv (yabışu) — bilgélé bér nersege, urınga nıklap urnaşkan buluv, beylengen buluv.

KÉNE kis. k. kına. M. Gali.

KÉNEGE i. Nindi de bulsa meglumat alıp baruv öçén bér töpke töplengen kegaz bitleré, katırgı tışlı defter. || Nindi de bulsa tékstı hem törlé resmi bilgéler öçén urını bulgan töplep éş-lengen dokuméntlarnıñ isémé.

KÉNER i. isk. k. yar II.

KÉNERİ i. zool. Sarı yonlı, bik matur sayrar koş (bülme koşı bularak taralgan).

KÉR i. 1. Yuvılgan yaki yuvılırga tiyéşlé és-baş kiyémneré hem tukımadan tégélgen törlé könküréş kirek-yarakları. II s. meg. Kér yuvuvöçén bilgélengen.

2. Pıçrak tap (tendegé, kiyémdegé h. b.). || küç. Naçarlık, na-çar yak (küdéldegé, namustagı).

O Kér kunuv (töşü) —1) pıçranuv, karaluv; 2) küç. taplanuv (namus, küñél h. b.).

3. k. kildélé-kittélé.

KÉRDÉŞ i. dial. 1. Yortka kérgen ir.

2. küç. Sémyada çit kéşé, çitten kilép vakıtlıça gına yeşiy torgan kéşé, kilméşek.

KÉRÉM i. Devlet, sevde-promışlénnost üçrécdé-niyéleré, ayırım kéşéler h. b. ş. tarafınnan nindi de bulsa éşçenlék neticesénde alına torgan akça hem matérial kıymmet, tabış. [| Buxgaltériye könege-séndegé akça hem matérial kıymmetler tabışın yazıp bara torgan grafa.

KÉRÉM-ÇIGIM i. Kérgen hem totılgan akça hem matérial kıymmetler.

KÉ'RÉNKA i. söyl Başında Kérénskiy torgan Vakıtlı xékümet çıgargan kegaz akça.

KÉRÉNTÉ i. Kérép torgan, uyılıp kérgen urın.

KÉRÉNTÉLÉ-ÇIGINTILI s. k. kérdélé-çıktılı 1.

KÉRÉŞ I i. söyl Kérüv figılénnen yasalgan isém.

KÉRÉŞ II i. 1. Ceye cébé.

dial. Rézinka (oyık totkıç). Azat xatın.

anat. Tél astındagı yarı (kaybér balalarda bula, sizélgeç te anı kisép cibereler, çénki ul imerge, e télé açıla başlagaç, söyleşérge komaçavlıy).

KÉRÉŞ III i. Edebi hem muzıkal eserlernén, doklad h. b. larnın başlangıç öléşé, töp öléşke kader bulgan kisegé.

Kéréş süz — 1) başlangıç süz, süz başı. 2) lingv, söylev-çénéñ cömledegé uyga mönesebetén kürsetüv öçén kér-télgen süz.

KÉRÉŞLÉ I s. Sıya torgan, sıyışlı.

KÉRÉŞLÉ II s. Kére torgan.

KÉRÉŞLİ rev. Kaya da bulsa kérgende, kérüv uñayın-da.

KÉRÉŞV I f. 1. Bérer nerse éşliy başlav, éşlerge totınuv.

2. küç. yökl. form, kéréşmev. Kagılmav, nindi de bulsa meselené çitletép ütüv.

KÉRÉŞV II f. Bér-béréne kérüv, yéréşü.

KÉRÉŞÜV III f. 1. Ukmaşu, kiyézlenüv (yon, kiyéz h. b. eybérler turında).

2. küç. Kuşıluv.

KÉRLÉ s. 1. Pıçrak, karalgan, çista bulmagan.

2. küç. Naçar, usal (iiyet, küñél h. b.). _

KÉRLÉLÉK i. 1. Kérlé buluv, pıçrangan1 buluv (kiyém N. b.). 2. küç. Naçarlık, usallık.

KÉRLENÜV f. 1. Pıçranuv, karaluv.

2. küç. Taplanuv, pıçranuv (isém, mexebbet h. b.).

KÉRN i. maxé. Cir boravlaganda törlé tirenlék-ten tikşérüv öçén alına torgan tokım.

KÉRPÉ i. 1. zool. Arkadagı hem yandagı tirésé éneler bélen kaplangan kéçkéne géne cenlék. // küç, Çenéçkélé, usal süzler eytüvçé kéşé turında.

2. xerbi. Tanklar hem péxotanı totkarlap toruv öçén çenéçkélé timér çıbıklar bélen uratıp alıngan arkılı-torkılı kazıklardan torgan korılma.

KÉRPÉLENÜV f. Usallanuv, kırıslanuv, bik téksé söyleşü.

Kérpélenép kıskartılgan (alıngan) — bik kıska kaldırıp alıngan (çeç turında).

KÉRSÉZ s. 1. Çista, pıçranmagan, buyalmagan (kiyém, ten h. b. lar).

2. küç. Saf; çın, riyesız.

KÉRSÉZLÉK i. 1. Çista buluv, pıçranmagan buluv, buyalmagan buluv (kiyém, ten p. 6. larnın).

2. küç. Saflık, saf buluv, riyesız buluv:

KÉRT avaz iyer. Kübésénçe kabatlap eytéle (kért, kért). Nersené de bulsa kiskende, tapaganda h. b. ş. oçraklarda işétélgen tavışnı béldére.

KÉRTÜ f.\. Yök. yün. k. kérüv 1, 4, 5, 12, 14, 16.

Kérérge réxset birüv, ütkerüv. // Üterge rmömkinlék birüv (suv, suvık, cil h. b. lar-ga).

Kémiyé yaki nersené kaya da bulsa alıp kérüv, urnaştıruv.

İsémlékke, bérer nerse isebéne térkev, sostavına bilgélev. || Bérer nerse bélen tinleştérüv, nindi de bulsa derecege citkérüv.

Nerse de öçén bulsa tülev, birüv.

Bérer nersené gamelge aşıruv, urnaştıruv, zakon laştıruv.

Bérer nersege bilgélé bér tös, kıyafet Gh. b. birüv, anı bilgélé bér revéşke kitérüv.

Ütkerüv, urnaştıruv (éléktr, suv, téléfon h. b.).

KÉRFÉK i. Küz kabakları çiténdegé küzné saklav. çı tékler.

O Kérfégén de sélkétmi—-isé de kitmi.

KÉRFÉKLÉ s. Kérfékçékler bélen kaplangan.

KÉRÇEN s. Tiz kérlenüçen.

KÉRŞEN i. Pudra.

KÉRŞEN-İNNÉK cıy. i. Gomümen bizenüv-sérténüv eybérleré.

KÉRELÉ: kérelé de çıgalı — k. kérdélé-çıktılı.

KÉREN i. bot. 1. Tamırı aş temletkéç bulıp kullanıla torgan evérne çeçekléler sémyalıgınnan bulgan üsémlék.

2. Şuşı üsémléknén açı tamırı hem şunnan xezёrlengen aş temletkéç.

KÉREÇ i. dial. Farfor, fayans, çınayak.

KÉREŞÉN i. étn. Xristian dinén kabul itken tatar.

KÉREŞE i. zool. Oçlayıp kitken ozın kanatlı kéçérek koş; yar karlıgaçı.

KÉRÜ f. 1. Bérer nersenén éçéne taba xereket itüv, kaya da bulsa ütüv, bérer nersenén çigén ütüv.

Bérer nersenén éçéne ütüv; kadaluv. || Éçke ütüv, kaya da bulsa yul tabtp ütüv, tuluv (suv, suvık, cil,™tuzan h. b.).

Bérer maksat" bélen yeşérén revéşte ütüv Séyge, bülmege h. b.).

4. Urnaşu, kabul itélüv (éşke, ukuv yortına h. b.).

|| Bérer nindi oyışma, cemgıyet çlénına evérélüv.

Bilgélé bér vakıtka devalanuv öçén yatuv, urnaşu (bolniñaga, gospitalge h. b.).

Bérer nersenén sostavında sanaluv, sostavına bilgélenüv. || Kaya da bulsa térkelüv, yazıluv, isepke alınuv. //İske alınuv, bérer nersenén sostav öléşéne eylenüv.

Savıtnıñ sıyışlılıgı turında.

Citüv, başlanuv (kaléndar ay, törlé sézon p. v.).

Bilgélé bér kürénéş, vakıt arasın h. b. ütéy, tomam itép, ikénçé bér kürénéş, vakıtka h. b. küçüv.

Bilgélé bér tös, kıyafet h. b. aluv, bilgélé bér revéşke kilüv.

Ukıtuv éşén alıp baruv, (bilgépé bér fen buyınça) derés birüv. || Ukıtıluv.

Ütüv, ütkerélüv (éléktr, suv, téléfon h. b.).

Akça, baylık h. b. buluv, kilüv.

14. Bérer urınga urnaştırıluv, kuyıluv (aşlık, igén h. b.).

15. Abstrakt isémner bélen yeneşe kilép, nersenéñ de bulsa! nıklap urnaşuvın, kabul itélüvén béldére.

Bérer sıyfatnı, xelné h. b. atavçı isém bélen-kilgende, şul xel, sıyfat h. b. larnıñ barlıkka kilüvén, şuna iye buluvnı béldére.

Kayada bulsa bérer törlé éş, üténéç bélen mörecegat itüv.

Kaybér yüneléş kiléşéndegé isémner yanında kilép, şul isém bélen béldérélgen bérer nersenéñ, xelnén başlanuvın anlata.

Yard. f. funk. Xel figıl yanında kilép, ner-senén de bulsa éçéne xereket itüné béldére.

Kére uzuv (ütüv) — kagıluv, kérép çıgu. Kérüv venosı — nindi de bulsa oyışmaga kérgende tülene torgan venos.

KÉSE i. 1. Palto, çalbar, külmek h. b. larda törlé nerseler salıp yörtüv öçén éçké yaki tışkı yakka tégép kuyılgan kéçkéne kapçık. || s. meg. Késede yörtérlék, késede yörtérge caylangan.

Çémodan, portfél h. b. ş. kébéklernén kéçkéne maxsus bulégé,

KÉSEBİKE i. isk. Kıska cinlé, mamık bélen sırılgan, kırıylarına méx totılgan xatın-kız kiyémé.

KÉSEL i. 1. Cilek-ciméş sogına, sétke h. b. lar-ga kraxmal kuşıp xezérlengen koyka sıman aşamlık. // Açıga izélgen solı onınnan sézép péşérélgen bolamık (sét bélen aşıylar).

2. küç. Nindi de bulsa üzlé, yarım sıyık massa.

KÉSELLENDÉRÜ f. Késel xeléne kitérüv.

KÉSEÇÉ i. Kése karagı.

KÉTGÜT i. maxé. Sarık, kece éçeklerénnen yasala torgan cép; xirürgiyede éçké céylerné tékkende kullanıla. || s. meg. Kétgüt éşlep çıgara torgan.

KÉTÉR avaz iyer. Kaybér eybérlerné çeynegende, kimérgende işétélgen cinélçe şıtırdav tavışların béldére.

KÉTÉRDEVÉK s. Kétérdep torgan.

KÉTÉRDEVÉKLÉ s. Kétérdi torgan.

KÉTÉRDETÜ f. Kétér-kétér kitérüv.

KÉTÉRDEV f. 1. Kétér tavışların xetérletép ciñélçe şıtırdav; zegıyf şıtırdav.

2. rev. meg. söyl. kétérdep. k. kétkéldev: kétkéldep.

KÉTİ: kéti-kéti itüv (uynav) — kıtıklav, kıtıklaşu.

KÉTKÉLDÉK s. haman kétkéldep tora torgan.

KÉTKÉLDEV f. Yomşak kına özék-özék tavış çıgarıp kélüv. // rev. meg. kétkéldep. Yomşak kına özék-özék tavış çıgarıp.

KÉT-KÉT: két-két itüv (kélü) — kétkéldev.

KÉTEK i. Yort koş-kortları asrav öçén maxsus korılma. // küç. Kéçkéne, kısan bülme turında.

KÉTEKLÉK i. dial. k. kétek.

KÉFA'L"i. zool. Yuka, ozınça gevdelé, zur başlı diñgéz balıgı.

KÉFİR i. Sétke açıtkıç baktériyeler salıp oyıtılgan tuklıklı kuyı éçémlék.

KÉÇÉ s. 1. Külemé bélen zur bulmagan, kéçkéne; kirésé: zur.

2. Kém bélen de bulsa çagıştırganda él iyézbé buyınça yeşrek.

Derecesé, xézmettegé urını, vazifası buyınça ölkenreklerden tüben bulgan. // Zva-niyélernéñ, vazifalarnıñ tübenrek ikenén béldérgen resmi atamalarda.

Kaybér atamalar hem yalgızlık isémneré sosta-vında nersenén de bulsa kéçérek külemde ikenlégén béldérüv öçén kilo.

KÉÇÉK s. isk. k. kéçkéne.

KÉÇÉLÉK a. 1. Derece, xézmet urını, vazifa yagınnan tübenlék.

2. Tübenç&léklélék, tübençéléklé buluv, ixtiramlılık.

KÉÇÉLÉKLÉ s. Tübençéléklé, yul kuyuçan, ixtiramlı.

KÉÇÉLENÜV f. 1. Kéçéléklé buluv, kéçélék kürsetüv.

2. k. köçéreyüv 1.

KÉÇÉREYTKÉÇ s. Bérer nersenéñ süretén köçérey-tép kürsete torgan. Köçéreytkéç pıyala.

KÉÇÉREYTÜ f. 1. Külem yagınnan kimétüv, köçké-nege eylendérüv. // Azaytuv, az kaldıruv, kimétüv.

Ekréneytüv, köçén kimétüv.

küç. Kimétüv, töşérüv (nersenéñ de bulsa ehemiye-tén, beyesén h. b.).

KÉÇÉREYÜV f. 1. Külem yagınnan kimüv, kéçkénege eylenüv; karésé: zurayuv. || San yagınnan azayuv, az kaluv, kimüv.

Ekréneyüv, köçé kimüv.

küç. Kimüv, töşü (nersenéñ de bulsa ehemiyeté, beyesé h. b.).

KÉÇKÉNTEY s. daal. Zur bulmagan, bik kéçkéne, neni géne.

KÉÇKÉNE s. 1. Zurlıgı, külemé, ülçemé h. b. zur bulmagan. // San yagınnan küp bulmagan, az sanlı, az. //Kıska, tebenek (kéşénéñ buyı, gevdesé turında).'

2. Artık köçlé bulmagan (tavış h. b.).

II Citdi bulmagan, möhim bulmagan, artık ehemiyetke iye bulmagan. || Artık zıyanlı, kurkınıçlı bulmagan.

Cemgıyette hem xézmette zur urın totmagan.

Yeş, sabıy.

i. meg. küç. söyl. 250 gr. sıyışlı şéşege salıngan arakı turında.

KÉÇKÉNEDEN rev. Yeşten, balaçaktan.

KÉÇKÉNELÉK i. Kéçkéne buluv (külemé, ehemiyeté, zurlıgı yagınnan).

KÉÇKÉNELENÜV f. Köçéreyüv.

KÉÇTÉK s. daal. k. kéçkéne.

KÉÇTÉKİ s. daal. k. kéçkéne.

KÉŞ i. zool. 1. Kéren töstegé kıymmetlé méx bire torgan zur bulmagan yırtkıç cenlék; rusçası: sobol.

2. Şul cenléknéñ tirésé. II s. meg. Şul méxtan tégélgen, éşlengen.

KÉŞÉ i. 1. Fikérlev, söyleşü, koral citéştérüv hem annan xézmette faydalana aluv seleténe iye bulgan zat/, can iyesé, şexés. || tart. form. Nindi de bulsa urtak sıyfatlarga iye bulgan, bérer törlé srédada, oyışmada h. b. ş. larda iseplengen zat, şexés. || Kardeşlék mönesebetleré, cénés hem yeş bulénéşleré buyınça bilgélé bér klasska kérgenlékné béldére. || Yugarı moral hem ruxi üzlékler gevdelenéşé bularak şexés. küç. Sanav béremlégé megnesénde kullanıla. Kém de bulsa, bérersé; bérkém.

4. İkénçé bérev, çit, yat adem (bilgéséz zatnı béldérüv öçén kullanıla).

5. söyl küç. Séygen yar, ir bulası yaki dus yégét.

KÉŞÉ-KARA i. söyl Kém de bulsa, kémdér, bérer-sé.

KÉŞÉLÉK i. 1. Kéşéler, kéşéler cemgıyeté.

Kéşége xayı sıyfatlar.

Kéşé buluv, kéşéléklélék, şefkatlélék.

Kéşé arasına çıkkanda gına, yaxşıga, kadérge géne kiye torgan kiyém turında.

s. meg. Küpmédér kéşége iseplengen, ...ge ci-terlék, ...den torgan, ... géne sıyarlık.

O Kéşélékten çıgu — 1) gariplenüv, selametlékné yugaltuv. 2) bozıluv, bozık tabigatlé kéşége eylenüv.

KÉŞÉLÉKLÉ s. Şefkatlé, merxemetlé, myılayım, kéşége yardem itüçen.

KÉŞÉLÉKLÉLÉK i. Kéşéléklé buluv sıyfatı.

KÉŞÉLÉKSÉZ s. Şefkatséz, merxemetséz, tupas.

KÉŞÉLÉKSÉZLÉK i. Kéşélékséz buluv sıyfatı.

KÉŞÉÇE, KÉŞÉLERÇE rev. Kéşélerge xayı bulgança; kéşéler kébék, kéşélerdey.

KÉŞÉ-MAZAR i. k. kéşé-kara.

KÉŞÉ-FELEN i. k. kéşé-kara.

KÉŞLÉK: kéşlékke kiye torgan — k. kéşélék (4 meg.).

KÉŞNEV f. 1. Tavış, avaz çıgaruv, kıçkıruv (at turında).