2. Küç. Nindi de bulsa éşnéñ, éşçenléknéñ zurlıgı, külemé turında. || Éşçenlék seleté. || Mémkinlék.

KOLAÇLAV f. 1. Kolaç éçéne aluv.

Kolaç (1 meg.) bélen ülçev. || rev. meg. kolaçlap. Kolaç ozınlıgı bélen.

Kullarnı suv östénnen almaş-tilmeş alga küçérép (krol stilé bélen) yözü, kolaç salıp yözü.

küç. Üz karamagına, üz éşçenlégé tireséne tuplav, üz yogıntısı astına aluv; tartuv, celép itüv. || Tulısınça iñlev, üz éçéne aluv.

Kolaçlap yözü — irkénlep, télegençe éşlev, neticelé éş kürsetüv turında.

KOLAÇA s. Aksıl ciren, kola töstegé.

KOLAÇLI s. 1. Zur, irkén, çiklenmegen.

Küp meselelerné éçéne algan,, tiren éçteléklé (sengat eserleré, fenni xézmetler turında).

Kiñ bélémlé, seletlé.

KOLAÇLILIK i. Kolaçlı buluv sıyfatı.

KOLAŞA i. Kebéste turav, orlık kiptérüv h. b. öçén agaçtan éşlengen tagarak. || Şundıy formada éşlengen yaki şunı xetérletken hertörlé eybér, caylanma.

KOLAŞALANDIRU f. Kolaşa formasına kitérüv.

KOLAŞALANU f. Kolaşa revéşéne kilüv.

KOLAŞALI s. Kolaşa formasındagı.

KOLBA i. Ximik éşler öçén kullanıla torgan ozın muyınlı pıyala savıt.

KOLBASA i. Éçekke yaki yasalma yarı tışçaga tutırıp maxsus xezérlengen it farşı — aşamlık eybéré; kazılık.

KOLBİLZÜVÇÉ i. Kolbilevçélék cemgıyeténde éstén sıynıf vekilé, kolnıñ (kollarnıñ) xucası

KOLBİLEVÇÉLÉK s. Kollıkka, kollar xézmeténe nigézlengen.

KOL GA i. 1. Ozın, yuvan (gadette vértikal utırtıp kuyılgan) kirte, bagana. || Sıgılmalı ozın tayak formasındagı sport snaryadı.

2. Küç. Gadi. S. Ozın buylı, ozın ayaklı, kolgasar kéşé turında.

KOLGALI s. Kolgaga (ozın tayakka) bérkétélgen, saplangan.

KOLGASAR s. Bik ozın buylı (kéşé turında).

KOLLANU f. sir. Kollarça baş iyüv, buysınuv.

KOLLA'RÇA rev. Kol(lar) kébék, kollarga xayı re-véşte.

KOLLAVÇI i. isk. Kol kızlar bélen satu-aluv itüçé.

KOLLIK a. 1. Kol buluv xelé. || s. meg. Kol buluv xeléne beylenéşlé. || s. meg. Kollar köçénnen faydalanuga nigézlengen.

KOLMAK a. Tut agaçları sémyalıgınnan ürmelé üsémlék, kaybér kulturalı térleré sıra yasav öçén faydalanıla.

Şul üsémléknéñ narat kürkesé sıman oyışma çeçegé.

KOLMAKLI s. Kolmak kuşılgan (açıtuv yaki tem birüv öçén).

KOLMAKLIK i. Kolmak (küp) üse torgan urın, éremelék.

KOLMAKÇI i. Kolmak üstérüv xucalıgında éş-levçé; kolmak üstérüv bélgéçé.

KOLMAKÇILIK i. Avıl xucalıgınıñ kolmak üstérüv bélen şögıllene torgan tarmagı.

KOLT-KOLT ayıaz iyer. k. golt-golt.

KOLUN i. Utın yara torgan kalın yözlé avır balta.

KOLÇÉDAN i. Timér, nikél, bakır h. b. métallar bélen kükért, şulay uk sérme, mışyak kuşılmaları katnaşmasınian torgan minérallarnıñ gomumi ataması.

KOLIN i. At balası (bér yeşke kader).

Kolın taşlav (salu) — atnın vakıtınnan alda, kolını citlékmeyé borın kolınlavı turında (nindi de bulsa ézbep arkasında).

KOLINLAV f. Kolın tudıruv.

KOLINLI s. Kolınlagan, kolını bulgan.

KOLINÇAK i. söyl. k. kolın.

KOLT i. Révolvér yaki pülémёtnıy bér téré.

KOLÇUTA i. tar. Vak métall bocralardan éş-lengen borıngı sugış kiyémé.

KOLYASKA i. 1. Açıla hem yabıla torgan éslégé bulgan sirtmelé tarantas.

Kéçkéne balanı saf pavada yörtüv öçén köymelé kéçkéne arba.

Maxsus kéçkéne arba.

KOLYASKALI s. Kolyaska tagılgan.

KOM [kom] i. 1. Kvarts yaki başka katı minérallarnıñ taralıp torgan börtékleré, yarmaları. 2. İké sostavlı kaybér botanik hem zoologik atamalarnıñ bérénçé kisegé.

KOMAGAY s. söyl 1. Komsız, aşap tuvmıy torgan. 2. küç. Bulganı, iréşélgen kaderésé bélen kane-gatlenmevçé; yırtlaç. || Üz faydasın gına kaygırtuçı.

KOMAGAYLANU f. söyl Komagaylık kürsetüv, kom-sızlanuv.

KOMAGAYLIK i. söyl Komagay buluv sıyfatı.

KOMAY; komay ülené bot,— dıñlı urınnarda üse torgan éré sébérké çeçeklé küpyıllık azık ülené; rusçası: mannik obıknovénnıy.

KOMAK i. dial. k. küsé.

KOMALAK i. 1. dial. k. kolmak.

2. isk. Kipken kuvuv tizegé (kürezelék itüde remél taşı urınına kullanılgan).

Komalak açu (salu) isk.— komalak bélen kürezelék itüv.

KOMALAKÇI i. isk. Komalak bélen kürezelék itüv-çé.

KOMAR i. 1. isk. Otışlı uyın, akça yanı.

2. Dert, nık mavıguçanlık, heveslék.

Kızıklık, mezeklék, mavıktıruçanlık.

s. meg. k. komsız 2.

KOMARLANU f. Komsızlık (2 meg.) kürsetüv, kom-sızlanuv.

KOMARLANIP rev. 1. Komar (2 meg.) bélen, dert-lenép, bik nık mavıgıp.

2. küç. Bik nık kızıksınıp, yotılıp.

KOMARLI s. 1. isk. Otışlı, akçalı.

Dertlé, osta, heves.

küç. Kızıktırgıç, mezek, mavıktırgıç.

KOMARLIK i. k. komar (2,3 meg.).

KOMARLILIK i. 1. Komarlı (1, 2 meg.) buluv sıyfatı.

2. Komsızlık.

KOMAÇ s. 1. Açık kızıl.

2. i. Şundıy töstegé kicé-mamık tukıma. || s. meg. Şul tukımadan tégélgen. 3. i. isk. Kızıl elem.

KOMAÇAV i. Uñaysızlık, kıyınlık, totkarlık.

Komaçav itüv — komaçavlav.

KOMAÇAVLAV f. Unaysızlav, kıyınlık tudıruv; totkarlık yasav.

KOMAÇAVLI s. Unaysız, kıyın.

KOMAÇAVLIK i. k. komaçav.

Komaçavlık itüv (yasav) — komaçavlav.

KOMAYAK i. dial. Yılga buyındagı vak, çista kom! komlı yar buyı.

KOMAYAKLI s. dial. Komlı.

KOMGAN i. Térki xalıklarda ciz h. b. törlé mé-talldan éşlengen totkalı hem borınlı küvşin sıman savıt (yuvınuv öçén faydalanıla).

KOMKAZIGIÇ i. zool. Komlı urınnarda oya yasap yeşiy torgan élpe kanatlı böcek; rusçası: péskoroy.

KOMKAZIR i. zool. Minoga liçinkası; rusçası: péskoroyka.

KOMKOR i. Korpus komandirı.

KOMKORSAK i. 1. söyl k. taşbaş II (1 meg.).

2. küç. söyl Şayan, şuk, erséz malay turında.

KOMLANU f. Kom bélen bolgançıklanuv, kom kat-naşu.

KOMLAP rev. Kom bélen, kom katnaştırıp.

KOMLI s. Kom katnaşkan, sostavında kom bulgan; kom bélen kaplangan.

KOMLIK a. Komlı, kom bélen kaplangan urın.

KOMSU s. Kom katnaşkan, sostavında bérkader komı bulgan.

KOMSIZ s. 1. Üz faydası öçén géne tırışuçı, üte saran; aç küzlé, tuyımsız. II Kanegatlenüvné bélmi torgan.

2. küç. Nersege de bulsa çikten tış zur télegé, om-tılışı, ixtıyacı bulgan; xirıs. || Şundıy télek, ixtıyac. béldére torgan (küz, yöz, karaş turında).

KOMSIZLANU f. 1. Komsızlık küréztüv. 2. rev. meg. komsızlanıp. Komsızlık (1 meg.) bélen. igtibar bélen, bik nık mavıgıp, kızıksınıp, tüzémsézlenép.

KOMSIZLIK i. 1. Komsız (1 meg.) kéşége xayı sıyfatlar.

2. Komsız (2 meg.) buluv xaleté, xirıslık.

KOMSIL s. k. komsuv.

KOMTAŞ i. Kızıl balçık hem kom katnaşmasınnan torgan utırma tav tokımı.

KOMIK i. Dagstan ASSRda yeşevçé térki xalıklarnıñ bérsé; şul millet kéşésé.

KOMI'KÇA rev. Komık télénde.

KOMIRIK i. 1. isk. Tın uram, avlak tıkrık.

2. dial. Yılganıñ agım köçlé bulmagan tiren urını.

KON i. 1. Küzna, çürekey h. b. ş. uyınnarda atkıy yaki saga barıp töşerge tiyéş sızık.

2. Otışlı uyında akça yaki başka eybér salına torgan bil gélé bér urın. || Şul urınga uyın barışında cıyılgan akça. 3. Karta, şaxmat h. b. ş. uyınnarnıñ bér partiyesé.

KON [kon] i. isk. Kıyafet, tös; kürék, yem (kéşége karata). Adem diseñ — konı yuk, xayvan diseñ — yonı yuk. Mekal. Kolda kon bulmas, yvgérék atta sın bulmas. Mekal.

KONAR [konar] i. dial. k. kon [kon].

KONARSIZ s. Yemséz, kiléşséz.

KONDIZ i. zool. Kimérüçéler otryadınnan kongırt sarı töstegé kıymmetlé méx bire torgan cir-suv cenlégé. || s.meg. Şul cenléknéñ méxınnan tégélgen.

KONDIZLI s. Kondız ürçiy torgan, kondızga bay.

KONDIRAK i. bot. dial. k. kındırak.

KONDIRLI: kondırlı kodaça (kodagıy) üzé-ne ayırım mégamele, iltifat kürsetüné talep ite torgan, irkeleyeyérge yarata torgan kéşége karata eytéle.

KONKA i. isk. Atlı tramvay (şundıy tramvay yéri torgan şeher timér yulı; şul yulda yéri torgan vagon).

KONSIZ s. Oyatsız, edepséz, sansız; dorfa méga-melelé, kırıs.

KOP-KORI s. Artık. der. k. korı.

KOPRA i. Kokos palması çiklevégénéñ kiptérélgen téşé (şunnan kokos mayı alına).

KOPŞANGI i. bot. 1. At tizegé bélen tuyına torgan katı yeşkélt kanatlı zur koñgız, tirés koñgızı; rusçası: navoznik.

2. küç. söyl Tirgev, kimsétüv süzé bularak kullanıla.

KOPI: kopı bürék- isk. — kolakçınsız büréknén bér téré.

KOR [kor] i. isk. 1. Çak, vakıt.

2. dial. Moxit, daire.

KORAB i. söyl k. korabl. II küç. Kombayn turında.

KORABL i. 1. Diñgéz-okéannarda yözü öçén tézélgen zur sudno.

2. küç. havada oçuv apparatı (zur samolét, diricabl, kosmoska oçu rakétaları).

KORAK i. dial. Kiñ yafraklı, kuvış sabaklı ülen.

KORAL i. 1. höcum itüv yaki saklanuv öçén xézmet ite torgan hertörlé tabigıy yaki maxsus éşlengen caylanma, eybér. || küç. Kémnéñ de bulsa gaskeré, xerbi kéçé turında. II s. meg. Koral citéştérüv bélen şögıllene torgan, koral saklıy torgan.

2. Bérer éş başkarganda faydalanıla torgan caylanma, instrümént. || Muzı-kal köyler çıgaruv, başkaruv öçén maxsus éşlengen instrümént.

3. küç. Nersege de bulsa iréşü çarası, ısulı.

KORALAİ i. isk. Kır kecesé.

KORALDAŞ i. Kém bélen de bulsa soldatta bérge xézmet itüçé yaki itken, sugış kırında bérge bulgan kéşé; xerbi xézmetteş. || s. meg.Kém bélen de bulsa bérge xézmet itüçé yaki itken,sugış kırında bérge bulgan.

KORALDAŞLIK i. Koraldaş buluv xelé.

KORALLANDIRU f. 1. Korallar, xerbi cihazlar bélen teemin itüv.

2. Nindi de bulsa éşçenlék öçén kirek bulgan korallar (2 meg.), matériallar bélen teemin itüv. // küç. Bélémner, meglumatlar bélen tanıştıruv, şularnı üzleştérüné teemin itüv.

KORALLANU f. 1. Koral, sugış kirek-yarakları citéştérüv, buldıruv; şular bélen teemin itélüv. || Sugışka baruv, höcum itüv yaki saklanuv h. b. öçén kulga koral totuv, koral aluv. || öndev, çakıruv tonı bélen eytélgende: kulga koral alıp, köreşke çıgu, küterélüv.

2. Nindi de bulsa éşçenlék öçén kirek bulgan korallar (2 meg.), matériallar buldıruv, şular bélen teemin itélüv. || Bérer törlé éş başkaruv öçén kulga nindi de bulsa éş koralı aluv turında.

3. küç. Bérer törlé éşçenlék öçén kireklé bélém, meglumat, sıyfat h. b.larnı üzleştérüv, şularga iyebuluv.

KORALLI s 1. Korallangan, koral bélen teemin itélgen.

2. Sugış xereketleré, beréléşler bélen üte torgan, kulga koral totıp başkarıla torgan.

Korallı köç(ler) — armiye, gasker.

KORALSIZLANDIRU f. 1. Kémnén. de bulsa koralın köçlep aluv, taşlatuv, koralsız kaldıruv. || Kémnén. de bulsa korallanuv rmömkinléklerén kimétüv, kıskartuv yaki böténley koralsız kaldıruv. \\ Nersenén de bulsa (meselen, xerbi nıgıtmalar, sudnolar) karamagındagı korallarnı alıp kuyuv, korallanuv srédst-volarınnan mexrum itüv.

2. küç. Kémnéñdér nerse öçén de bulsa köreşü rmömkinlégén yukka çıgaruv, köreşke bulgan omtılı-şın bétérüv.

KORALÇI i. Koral yasavçı (éşçé, mastér).

KORAL-YARAK i. söyl. hertörlé korallar.

KORAMA i. söyl. 1. Faydalanudan artıp kalgan kisénték, vak kisek (tukıma, tiré, takta h. b. ş. eybérlernéñ). Ts. s. meg. Şundıy kiseklerden tégélgen, éşlengen.

2. Şundıy kiseklerden tégélgen ceyme, yapma.

Kéçkéne, vak-téyak matérialdan yasalgan korılma (éy, kiosk, lapas, larёk p. b).

s. meg. küç. Tarkav, nık bérleşmegen.

s. meg. küç. Çit tél éléméntları bélen çuvarlangan (télnéñ saf bulmavına işare itép eytéle).

II Megneséz, bérnindi megne béldérmi torgan.

KORAMALAV f. 1. Koramalarnı bér-bérséne yalgap tégü.

2. Sıyfat yagına igtibar itmiçe, aşıgıç revéşte vak-téyaklerden oyıştırıp yasav, annan-monnan gına tözü.

3. dial. Kaplap, yabıp eylendérép aluv.

KORAMALI s. Koramalardan éşlengen, tégélgen.

KORAMTA i. dial. At cigüv dirbiyeleré.

KORAV f. dial. k. koramalav.

KORAŞTIRU f. söyl k. koramalav (1, 2 meg.).

KORAÇ s. dial. Kalkurak, suv yatmıy torgan.

KORBAN II: korban balıgı zool. — karplar sémyalıgınnan téçé sularda yeşiy torgan yassı tenlé kiñ balık; rusçası: léşç.

KORGAK s. dial. 1. Kipken, kibe torgan. \\ Yañgırsız, korı.

2. i. meg. Korı pava.

KORGAKSU f. 1. Kibü, kipşénüv.

2. küç. söyl Buşap kaluv, bik nık kimüv, yarlılanuv. || Ruxi yarlılanuv.

KORGAKSIK s. dial. Korı, dımsız.

KORGAKSIL s. söyl 1. Yarım kipken; dımı bik az kalgan.

2. küç. Bik yabık, çandır (kéşé turında).

KORGAKSITUV f. 1. Yökl. yün. k. korgaksuv.

2. küç. Kimçéléklé itüv, yomşartuv.

KORGAV f. isk. Yaklav, saklav, kaygırtuv.

KOFDA i. maxé. Çabışkı yaki yurtak atlarnı tügerekte yörtép öyretüv öçén kullanıla torgan ozın tézgén.

KORDAŞ i. Kém bélen de bulsa yeş yagınnan bér çamada yaki bér yılgı bulıp, bérge üsken, bér çorda yeşegen kéşé.

KORDAŞLIK i. Kordaş buluv xelé.

KORK-KORK avaz iyer. söyl k. korık-korık.

KOR-KOR avaz iyer. Ana kürke, torna, kara koş h. b. kaybér yırtkıç koşlar kıçkırgan tavışlarnı béldére.

KORKILDAV f. „Kor-kor" digen avaz, kıçkırıklar çıgaruv. || küç. gadi s. Lıgırdav, Kızıl süzler söylep mataşu.

KORMA I s. söyl Kém yaki nerse bélen de bulsa bér çamada, bér iş bulgan; tiñ.

KORMA II Kuşma süzlerde „korılma" megneséndegé ikénçé kisek, meselen: yankorma, öskorma.

KORMALAV s. dial. Eylendérép urap aluv.

KOROL i. 1. Kaybér féodal hem burcuvaz dev-letlerde monarx titülı; şul titülnı algan kéşé. || küç. Promışlénnost yaki sevdenéñ bér ölkesén üz kulında tota torgan éré kapitalist, monopolist. || küç. söyl Başkalar arasında maturlıgı, se-

letlélégé N. b. yaxşı yakları bélen kiskén ayırılıp torgan kéşé turında.

Başına tac kigen sakallı ir kéşé süreté töşérélgen uyın kartası.

Şaxmat yanında töp figura.

KOROLLÉK i. 1. Başında monarx torgan korol vlasté.

2. Korol vazifası, xézmeté.

Korollék itüv — korol bulıp toruv; korol vazifasın, xézmetén ütev.

KORSAK i. 1. Kéşé hem xayvannar tenénéñ aşka-zanı, bavır, éçekler, talak h. b. organnar urnaşkan öléşé; éç. // Gevdenéñ arkaga kapma-karşı yagı..// söyl Aşkazanı, karın.

2. Kaybér prédmétlarda (meselen: samovar, kiben, miçke, çan h. b. da) tügereklenép kabarıp çıgıptorgan urta bér urın.

küç. söyl. Zur korsaklı yuvan kéşége karata kélép, mıskıl itép eytéle. || küç. söyl. Gadette „zur, yuvan" süzlesé bélen yeneşe kullanılıp, bay, aristokrat, éksploatator" digen megnede mıskıllap eytéle.

küç. Aşav, aşavga bulgan ixtıyac.

söyl. Ana karınındagı bala turında; k. yök II.

KORSAKLANU f. 1. söyl. şayart. Korsakka uzuv, yöklé buluv.

söyl. Simérüv, korsak üstérüv.

Korsak töslé kabarıp çıgıp toruv.

KORSAKLI s. söyl. 1. Korsagı zur, yuvan.

2. k. yöklé II.

KORSAR i. isk. 1. Didgéz yulbasarı, pirat.

2. Yulbasarlar sudnosı.

KORT [kort] I i. 1. Ozınça gevdesé bélen borgalanıp yaki bér cıyırılıp, bér suzılıp xereket ite torgan umırtkasız téréklék iyesé (yeşélçe, cilek-ciméşlerde h. b. téréklék ite torgan böcekler); liçinka.

Elpe kanatlılar otryadınnan çeçek néktarı hem sérke cıyıp, néktarınnan bal, sérkesénnen çırşın éşlep çıgara torgan böcek; bal kortı.

küç. Kéşé köçé xisabına yeşevçé, éremtamak, parazit.

4. küç. söyl Bérer nerse bélen artık mavıkkan, bik éş şul éş bélen meşgul bulgan kéşége karata kélép yaki kimsétép eytéle. 5. küç. Borçıluv, gazaplanuv, şiklenüv xisé, xelé turında.

KORT [kort] II i. maxé. Éçégen sétné ekrén yangan utta ozak, kızıl töske kérgençé kaynatudan alıngan aşamlık, kızıl érémçék.

KORT i. sport. Ténnis yanı meydanı.

KORTAŞAR i. zool. Tav çıpçıkları sémyalıgınnan zur bulmagan koşçık; rusçası: şçur.

KORTBAŞ i. étn. Küz timesén dip, kéçkéne balalarnıñ başlıgına tagıla torgan ekem-tékem kabırçıgı

KORTKA i. söyl. k. karçık.

KORTKIÇ i. 1. İgén, urman, bakça, ambar xucalıklarına hem könküréş eybérleréne zarar kitére torgan cenlék, böcek. || s. meg. Zararlı. II küç. söyl. Nersege de bulsazıyan yasavçı kéşé (gadette kélép, şayarıp eytéle).

2. Yavız niyet bélen xalıkka, devletke zarar kitére, naçarlık éşliy torgan kéşé.

KORTKIÇLIK i. Cinayatçél, zarar kitérüge yüneltélgen éşçenlék.

Kortkıçlık itüv —1) zarar kitérüv, zararlav (kortkıç böcekler turında); 2) cinayatçél, zarar kitérüge yüneltélgen éşçenlék alıp baruv.

KORTLAV f. Éçénde kortlar barlıkka kilüv, kortlı xelge kilüv.

KORTLI I s. 1. Kortlagan, kort téşken.

2. küç. söyl. Tiktormas, kıbırsık (kéşé turında).

KORTLI II s. Kort II bélen aralaştırılgan, kort katnaştırılgan.

KORTLIGAN i. bot. k. ayuv képşesé.

KORTÇA i. zool. Avıl xucalıgı kulturalarınıñ hem ciméş agaçlarınıñ kurkınıçlı kortkıçı sanalgan xortumlı böcek; rusçası: çérvéts.

KORTÇI i. k. umartaçı.

KORTÇILIK i. k. umartaçılık.

KORU I f. 1. Tiyéşlé yüvéşlélégé, dımı bétép, artık korı xelge kilüv. II Parga eylenüv, yukka çıgu, kibü (suv h. b. sıyıklıklar turında).

Dım citmev sebeplé şiñüv, téréklék itüden tuktav.

küç. Yabıgu, sargayuv (avıruv, üte avır éş, ruxi gazaplar arkasında).

küç. Avıruv, paraliç suguv arkasında téréklék xelén yugaltuv, xereketlenüden tuktav (kéşé egzaları turında)..

küç. Ülép bétüv, yukka çıgu.