2. Méd. Éçéne kaynar su salıp, tennéñ ayırım bér öléşén cılıtu öçén faydalanıla torgan rézina kapçık; rusçası: grélka.

CILITU f. 1. Cılılık énérgiyasé çıgarıp, üz tireséndegé eybérlerné hem havanı cılı xelge kitérü. || Üz cılıñnı birép, cılındıru, cılı xelge kitérü.

Utka yaki başka cılılık çıganagına kuyıp, nersené de bulsa cılı itép ezérlev.

Salkın ütkermi, cılı tota torgan itü.

z.-sız. Könnéñ cılınuı turında.

küç. Köç, dert, ilham birü, ömétlendérü.

CILITUDIRUÇILIK i. fiz. Bér kilogramm yagulık yanganda çıkkan cılılık mikdarı.

CILIUZDIRGIÇ i. maxs. Cılılık stantsiyasénnen kaynar su yaki par ciberü öçén xézmet ite torgan trubalar; rusçası: téploprovod.

CIPKI i. dial. Agım sulı yılgalarda sunıñ tiren, agım köçlé bulgan urını, su yulı.

CIPTI s. dial. Uysu; iñép, çokırayıp torgan.

CIP-CILI s. Art. der. k. cılı.

CIR i. 1. Köyge salıngan şigri eser. || Şul eserné köylev, cırlav.

Cır tékstı, süzleré.

Köy, muzıka.

küç. şig. Sayrav (koşlar turında). || Tabigatte, éş pro-tséssında h. b. bulgan tavışlar, andagı ritmlılık turında.

Cır başlavçı —1) kümek cırda cırnı başlap ciberüçé; 2) küç. éşte başlap yörüçé, bérénçé safta baruçı.

CIRLANU f. 1. Töş. yün. k. cırlav (1—2 meg.).

2. sir. Cırlav, ekrén géne üzaldına köylev.

CIRLATU f. 1. Yökl. yün.k. cırlav (1—3 meg.).

Şavlatu, (samovar) kaynatu.

rev. meg. cırlatıp. Méne digen itép, şep itép.

CIRLAV f. 1. Tavış yarıları yardeménde muzıkal avazlar, moñ çıgaru, muzıkal eser, cır başkaru.

2. küç. Çınbarlıktagı ayırım xellerné cırda çagıldıru, şñgırge salu, suretlep birü.

küç. Sayrav (koşlar turında). II Kaybér koş hem böceklernéñ tuktavsız kıçkıruı, tavış çıgaruı turında.

küç. Maşinalarnıñ éş protséssında ritmlı tavış çıgarıp éşlevleré turında.

rev. meg. küç. cırlap. Bik şep, yaxşı itép, uñışlı revéşte.

CIRLAŞU f. Bérgelep cırlav. II Kara-karşı cırlav, cır eytéşü.

CIRLI s. 1. Cır bélen başkarıla torgan.

2. Cır yañgırap torgan.

CIRU i. isk. k. cır.

CIRÇAN s. Cırlarga yarata torgan, cırga heves kéşé.

CIRÇI i. Cır ostası. || Şagıyr.

CIRÇILIK i. Cırçı bulu (höneré); yaxşı cırçı bulu, cırlarnı osta başkaruçı bulu.

CIR-CIR avaz iyar. Tuktavsız kölüné, yomşak kölü tavışın béldére.

CIYUV I f. i Kéşé yaki xayvannarnı törlé urınnardan bér cirge kitérü, tuplav. II Çeçélép yatkan yaki taralıp urnaşkan nerselerné çüplep cıynav, bér savıtka tutıru. II Cıyınu, alıp kitü öçén üz eybérleréñné barlav, bér cirge tuplav, cıynav.

2. Ekrénlep, béremlep tuplav, buldıru Hem kü beytü. II Ekrénlep üzéñde buldıru (nindi de bulsa sıyfat turında).

Urıp, sugıp urnaştıru (igén uñışı turında). II Çabıp yaki taratıp taşlagan nersené (péçen, salam h. b.) bér urınga öyü.

Kiñeşme, beyrem h. b. uñayı bélen kéşélerné, xalıknı bilgélé bér urınga kitérü, çakıru. || Kunakka çakıru, deşü turında.

5.Mobilizatsiyalev, zapastagılarnı xerbi xézmetke alu.

Mecbüri tülenérge tiyéşlé yöklemené xalıktan alu (salım, nalog h. b. ş.), tülerge mecbür itü.

Ayırım kiseklerné bér-béréne bérkétép, yalgap, bér bötén (méxanizm, korılma) xasil itü.

Cıyıştıru, tertipke kitérü (bülme h. b. turında). 9. Cıynaklandıru, cıynak itü, taralıp, çeçélép, bülteyép h. b. torgan nerselerné cıynak xelge kitérü. II Törép yaki böklep külemén kéçéreytü. || Béraz ciñéleytü, azaytu (zur éş turında).

10. Alu, alıp kuyu.

yeşérü, kürénmeslék, bélénmeslék urınga urnaştıru.

Yolasın kitérép kümü, cirlev turında.

Üzéne séñdérü. Dım cıyu. İs cıyu.

maxs. Poligrafiya xeréflerénnen tékst tözü.

dial. Şéşü, üléklev.

dial. k. ciyü.

CIYUV II i. isk. k. cıyım.

CEÉLDÉRÜ f. 1. Üstérü, alga ciberü (éşné h. b.).

2. Taratu.

CEÉLÉŞ i. Ceyélü üsü, üséş.

CEÉLÜ f. 1. Töş. yün. k. ceyü. II Östé kaplanu.

Kiñeyü, zur urın alu* agıp, sarkıp küp urınnı kaplav. II Zur urın bilev, yıraklarga suzılu. II Yaktılık, karañgılık, tötén, is, sörém, nur, toman h. b. ş. kürénéşlernéñ zurrak urınnı kaplap aluı, yırakkarak taraluı turında.

Cıynaklıgın yugaltu, kiñeyép, ceyénkélenép ki* tü* yak-yakka büsélü.

Kiñeyü, kiñlékke üsü; yak*yakka tarmaklanıp, ybaldaşlanıp üsü. P Yuvanayu, simérü (kéşé turında).

5. Cıyılıp, böklenép yaki törélép torgan eybér néñ kiñeyép, açılıp, yazılıp kitüé turında. || Yak-yakka ciberélü, açılu. || Taratıp taşlanu.

Taralıp sıyıgayu hem yukka çıgu (bolıt, tötén, toman h. b. turında).

Yak-yakka suzılu, ozınayu; yırılu (avız turında).

Danı taralu, kaysıdır bér yagı, sıyfatı bélen xalıkka meglüm bulu, bilgélé bulu. II Süz, xeber taralu turında.

küç. Taralu, çıgu (éçké xisnéñ çırayga çıguı, bélénüé turında).

küç. Kiñ külemde başkarılu, üsép alga kitü (éş, xereket h. b. turında).

Töp éşten, témadan çitke çıgıp, irkénlep, kiñeytép éşlev yaki söylev turında.

CEÉM i. 1. Kuldan sugu öçén ceyélgen költeler tézmesé.

k. ceyme I (3 meg.).

Kiberge taratıp salıngan börtéklé aşlık turında.

CEÉN I i. Bérniçe par mıyıklı, şoma tenlé, yılgalarda yeşevçé zur yırtkıç balık.

CEÉN II rev. Cey könénde, ceygé vakıtta.

CEÉNKÉ s. 1. Kiñ, zur; irkén. II Yak-yakka ceyélép zuraygan, kiñeygen.

Ceyélép torgan, ceyélgen, yak-yakka taralıp kiñeygen, kiñ yabaldaşlı.

Oçlı bulmagan, yassı, yassılanıp torgan.

CEÉNKÉLÉK i. 1. Ceyénké bulu sıyfatı.

2. Ceyélép yatkan urın, kiñlék.

CEÉNKÉLENÜ f. Ceyélü, ceyénké (1 meg.) xelge kilü.

CEÉNKÉLEV f. Ceyü, ceyénké itü, ceyénké xelge

kitérü, ceyénkélendérü.

CEÉN-KIŞIN rev. Cey könnerénde de, kış könnerénde de, bötén yıl buyına.

CEY i.Yılnıñ yaz fasılınnan soñ kile torgan iñ cılı vakıtı (iyün, iyül, avgust aylarına turı kile).

CEYGÉ s. 1. Cey köné bula torgan.

2, Cey köné kiye torgan (kiyém).

CEYGÉLÉK s. 1. Cey köné faydalanu öçén bilgélengen, cey kiyéle torgan.

2. rev. meg. dial. ceygélékte, k. ceyén II.

CEYLÉK s. Ceyge citerlék.

Ceylék öy (yort) — cey toru öçén géne tözélgen, cılıtılmagan öy; daça.

CEYLİ rev. dial. k. ceyén II.

CEYLEVÉK i. k. ceylev I (1, 2 meg.).

CEYLEV I i. 1. isk. Küçme xalıklarnıñ cey uzdıru öçén töplengen urını; ceygé toru urını. II Ayırım kabile kéşéleré tuplanıp yeşi torgan urın, avıl.

2. Térléklerné avıldan çitte, yeşéllék mul bul gan urında yeşetü öçén maxsus korılgan férma. II Bolında yaki urman alanlıgında térléklerné utlatu öçén kirte bélen eylendérép alıngan urın.

3, géogr. Cirde östé tigéz bulgan zur yassı kal kulık; rusçası: plato.

CEYLEV II f. Ceyné uzdıru, cey buyına yeşev. || Ceyné tabigat koçagında yal itép uzdıru öçén şeherden, avıldan çitte, ceylék öylerde, daçalarda yeşev.

CEYMAN i. dial. Urın, yatu urını, yatak.

CEYME I i. 1. Tüşek, matrats östéne ceyéle torgan matériya, tüşek yapması; prostınya.

Aşyavlık, östel yapması, ésketér.

Tokmaç kisü h. b. öçén yuka itép ceyélgen kamır.

étn. Yuka itép ceyép péşérélgen kamır aşı.

CEYME II s. söyl. 1. Ceyélgen, ceyénké.

2. küç. Yuka, ak ceymege oxşagan.

CEYMELENÜ f. söyl. Ceyme kébék ceyélü, ceyénkélenü.

CEYPEK s. söyl. Ceyénké, yassı, ceyélgen; k. celpek. II Yak-yak-ka ceyélgen, suzılgan, ozınçalangan. || Yançék, yençélép ceyélgen.

CEYPEKLENÜ f. söyl. Ceyélü, ceypek xelge kilü, celpeklenü.

CEYPEKLEV f. söyl. Ceyü, ceypek, yassı xelge kitérü.

CEYRAN i. Matur sınlı citéz kır kecesé.

CEYRETÜ f. söyl. Ceyü, ceyép kuyu, ceyéldérü.

CEYREV f. Ceyélü, ceyélép taşu.

CELÉP: celép itü (kılu)—1) nindi de bul sa éşke tartu, oéştıru, tuplav. 2) „igtibar", „dikkat" süzleré yanında: üzéne tartu, igtibar birérge, kızıksınırga mecbür itü.

CELPEYTÜ f. Celpek xelge kitérü, celpeklen-lendérü.

CELPEK s. 1. Başı, oçı yassılanıp, yançélép torgan.

2. Yassı, kiñ (tügerek, yomrı tügél).

CELPEKLENÜ f. Celpek forma^alu, celpek xelge kilü.

CELPEYÜV f. k. celpeklenü.

CELT rev. Bik tiz géne, yalt itép. II Tiz, kızu (éşlev, başkaru).

CELTÉN-CELTÉN rev. Tiz-tiz, elé bér yagı, elé ikénçé yagı bélen yaltırap, cémél-cémél kilép.

CELTÉREP rev. dial. Tiz géne, celt itép.

CELT-CELT rev. Cehet kéne, bik tiz, kızu-kı-zu.

CEMAL i. isk. Maturlık, güzellék, yöz kürkemlégé.

CEMGI i. isk. Kuşu, kuşu gamelé.

Cemgı bulu (ulu) isk.— bérge cıynalu, cıyılu. CEMGISI a. isk. 1. Barısı bérge, böténésé.

2. i. isk. lingv. Küplék (sanı).

CEMKİ i. dial. Utlı kümér alu öçén maxsus kıskıç.

CEMŞEYÜV f. söyl. k. yamşeyü.

CENLÉK i. Gadette ité, tirésé, yonı h. b. öçén avlana torgan yırtkıç xayvan.

CENLÉKÇÉ i. 1. Kıymmetlé méx, mamık h. b. bire torgan cenlékler ürçétüçé; şundıy xucalıkta éşlevçé.

2. Kırgıy cenlékler avlavçı, sunarçı.

CENLÉKÇÉLÉK i. 1. Cenlék asravçılık, kıymmetlé méx bire torgan cenlék ürçétü xucalıgı. \\ s. meg. Cenlék ürçétü bélen şögıllene torgan.

2. Cenlék avlav şögılé.

CEP i. 1. Senek, çenéçké, tsirkul kébék eybérlernéñ bér ayırısı, bér saptan bülénép, ayırılıp kitken oçlarınıñ bérsé, téşé.

Agaçnıñ iké yaki bérniçe botakka ayırılıp kitken öléşé — botak ayırması hem şundıy ayırmadan kitken her botak. || Bolan yaki poşida agaç botakları kébék tarmaklanıp kitken mögéz hem anıñ her tarmagı.

Élan téléndegé yaki karlıgaç koyrıgındagı ayırılar.

küç. Senek yaki agaç cebéne oxşaşlı hertörlé ayırı, ayırılıp kitken tarmak.

CEPLÉ s. 1. Cepleré bulgan, ceplerge ayırılgan.

2. Cep kébék ayırılıp çıkkan kisekleré, öléşleré, tarmakları bulgan.

CEPLEKE i. 1. dial. k. cep.

Agaçnıñ botaklarga ayırılıp kitken öléşé, botak ayırması.

s. meg. Ceplé sıman ayırılıp torgan.

CEPLEKELÉ s.„1. Ceplekeleré bulgan, ceplé.

2. Şoma, tigéz tügél, botak-tarmakları bulgan.

CEPLENÜ f. Ceplerge ayırılu, tarmaklanu.

CEPTEŞ I s. 1. Éşke kulı yata, nindi éşke totınsa da, tiz töşénép ala hem osta başkara torgan, seletlé, ölgér.

2. Nindi de bulsa bér éşke heves bulu, şunıñ bélen mavıgu. II Kulnıñ éşke künékken, osta, sollı buluı turında.

CEPTEŞ II s. Ceplerge ayırılgan, ceplekelé.

CEPTEŞLÉK i. Cepteş (I) bulu sıyfatı. || Ostalık, buldıra alu seleté.

CEPŞEK s. dial. k. celpek.

CERÉN i. dial. k. yarén.

CET rev. söyl. k. cehet I.

CETME i. 1. Cép, bav h. b. ş. nerselerden ürép, arkılı-torkılı itép töynep yasalgan çélter sıman caylanma. II Cetme, çélter sıman bulıp küréngen eybér turında.

2. Koş avlav, balık totu, kaybér cenléklerné élektérü h. b. öçén ürép yasalgan tozak, av koralı. II küç. Kémné de bulsa kulga töşérü öçén korılgan tozak, xeyle.

CEYÜV f. 1. Cıyılıp, böklenép yaki yomarlanıp torgan eybérné yazıp, kiñeytép ciberü, açu.

Nindi de bulsa bér öslékke eybérné bötén iñé, kiñlégé bélen salu. II Yatu yaki utıru öçén aska nerse de bulsa tüşev, salu, urın ezérlev.

Börtéklé, vak eybérlerné yuka katlam itép yak-yakka taratu, öémnen ceyém xasil itü. II Yuka ceyme xasil itü, öélép torgan totaş massanı taratıp yukartu.

Tüşev, nindi de bulsa bér öslékné kaplatıp tözü, salu.

İké yakka ayıru, kiñ itép yak-yakka ciberü (kul, kanat, ayak turında).

küç. Taratu, herkémge meglüm itü (süz, xeber turında).

CEYÜVLÉ s. Ceyélgen.

CEYE i. 1. Duga kébék itép bökken sıgılmalı agaçnıñ baş-başınnan tarttırıp beylengen bavnı kiyérü yardeménde uknı yırakka attırıp cibere torgan borıngı atu koralı.

2. İyernéñ algı hem artkı yagında ceye (1 meg.) kébék itép bögép éşlengen kırıyı, iyer oçı, iyer kaşı.

lingv. Ceyénké kéréş süzlerné, östeme süz hem rémarkalarnı cömlenéñ başka kiseklerénnen ayıru öçén kullanıla torgan duga yaki yarım kvadrat formasındagı tınış bilgésé.

mat. Üz éçénde törlé gamelleré bulgan katlavlı sannı bérleştérép bire torgan, yarım duga, kvadrat hem figura formasındagı matématik bilgé.

téx. Yon tétü maşinasında nık kiyérép tarttırılgan bavdan gıybaret tétü caylanması. 1! Pıçkı, borav kébép kaybér éş korallarında ceye (1 meg.) formasındagı caylanma.

CEYELÉ s. 1. Ceye (1 meg.) bélen korallangan.

mat. Ceyeler (4 meg.) bélen birélgen.

téx. Ceye(ler) (5 meg.) bélen teémin itélgen, ceyesé (ceyeleré) bulgan, ceye(ler) kuyılgan.

CEYELENÜ f. Ceye (1 meg.) formasın alu, ceye kébék bulu.

CEYEV rev. Bérnindi transportka utırmıyça, üz ayakları bélen, atlap (baru turında). || i. meg. Ceyev baruçı, ceye ülé kéşé.

CEYEVLÉ s. 1. Ceyev yöri torgan.

Gaskernéñ ceyev xereket ite torgan töré turında; péxotaga mönesebetlé.

küç. Nindi de bulsa bér ölkede az béle, say yöze torgan, az-maz gına sukalıy torgan.

CEYEVLÉK i. 1. Ceyev yörü, ceyev yörérge kalu xelé.