Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
0004-(11)Tatarca buyuk sozluk(kiril)-13.911KB.doc
Скачиваний:
10
Добавлен:
01.03.2025
Размер:
14 Мб
Скачать
☆

2. Küç. Köçeytüv, arttıruv (teesir köçén h. B.)- // Zurga ciberüv, katlavlandıruv; citdileştérép ciberüv.

KUYIRÜ f. 1. Kuyı, éş üsüv, kuyılık, éşlık xasil itüv (agaç, kuvaklar turında). || Kalı-nayuv, tıgız hem küpérép torgan xelge citép usuv (çeç, ülen h. b. turında).

Kuyı massa xeléne kérüv, kata başlav (sıyıklık turında). || Bolganuv, bolgançık xelge kérüv (su).

Kuyı (3 meg), üte kürénmeslék xelge citüv, tagı da tıgızlanuv.

küç. hava sostavınıñ naçarlanuvı, kislorodka yarlılanuvı.

küç. Köçeyüv (süz, engeme h. b. turında). || Zurga kitüv, citdi tös aluv (bérer éş yaki vakıyga).

küç. Yokıga oyuv, yokı xaleténe kére başlav.

KUYIRIK 1. s. Bolgançık; bolgangan,t; pıçrak. || i. meg. Kuyı massa.

2. I. Spirt, şiker, sıra h. B. Éşlegende proizvodstvo kaldıgı; rusçası: barda.

KUZ i. dial. Utlı kümér.

KUZAK i. Kaybér üsémlék orlıklarınıñ (borçak, fasol, servi h. b.) ozınça tar kabıgı, tartmaçıgı.

Kuzak(lı) borıç— orlıgı gruşaga oxşaş tartmaçıkka (kuzakka) urnaşkan, paslénçalar sémyalıgınnan bér yıllık üsémlék; k. kızıl borıç.

KUZAKLANU f. Kuzaklar barlıkka kilüv.

KUZAKLI s. Orlıkları kuzakka urnaşkan.

KUZAKÇA i. Borçak kuzaklarına oxşaş kéçkéne kuzak, ul ayırım bulékçelerden tora, her bulékte bér orlık bula.

KUZALAK: kuzalak arba — iké tegermeçlé at arbası.

KUZGALAK i. Aşarga yarıy torgan ozınça açı yafraklı küpyıllık üsémlék.

Kuzgalak kislotası—téxnikanıñ törlé ölkelerénde: sitsı matérialın manuv, ximik çistartuv, sintétik buyavlar yasav h. b, da kullanıla torgan tösséz kristall formasındagı organik kuşılma.

KUZGALAKLIK i. Kuzgalak küp üsken urın.

KUZGALU f. 1. Tik toruv xaleténnen çıgu, sélkénüv, xereket ite başlav; kıymıldav.

Utırgan yaki yatkan urınnan toruv yaki torıp kitüv. // Tik toruv xelénnen dinamik xereketke küçüv, alga taba xereket ite başlav. || Kaya da bulsa yünelüv, yulga çıgu.

küç. Köreşke küterélüv, irék davlap köreşke çıgu; baş küterüv.

Yokıdan toruv, téngé tınlıktan soñ xereket ite başlav, éşke totınuv.

küç. Açuv, nefret, mexebbet h. b. ş. xis yaki uy, fikér tuvuv, barlıkka kilüv turında. // Avırunıñ kinet kéçeyép kitüvé, tınıp torudan éyenek xeléne küçüvé.

küç. Küterélüv, kinet başlanıp, kéçeyép kitüv (cil, davıl, buran h. b. turında). // Taşuv, yılgalarda boz kite başlav turında. // Talaş, süz, şav-şuv h. b. turında. // Kön tertibéne kuyıluv, töp mesele itép küterélüv.

KUZGALIŞ i. 1. Kuzgaluv, urınnan toruv, xereketlenüv éşé. // Xereket.

2. Baş küterüv; vosstaniyé.

KUZGALIŞUV f. Kuzgaluv, xereket ite başlav (küp kéşé turında).

KUZGATKIÇ s. Kuzgatıp cibere torgan; urınnan kuzgata, xereketke kitére yaki bérer éş yeise xelné başlap cibere torgan.

KUZGATUV f. 1. Xereketlendérüv, kıymıldatuv, tik toruv xelénnen çıgaruv.

Utırgan yaki yatkan urınınnan küterüv, torgızu. || Xereket ittére, yérte başlav. // Küçérüv, bér urınnan ikénçé urınga kuyuv yaki torışın üzgertüv.

Uyatuv, yokıdan torgızu. // Éşke küterüv, oyıştıruv.

4. küç. Bérer xis, ruxi xalet xasil itüv.// Çirné köçeytüge, kinet avırta başlavga sebepçé buluv.

küç. Küterüv, tikşérüge kuyuv (meselené), bérer nerse turında söyli başlav. // Sud tikşérüvéne birüv turında.

küç. Bérer zur éş başlav, éşke totınuv turında.

KUZGAV f. söyl. k. kuzgatuv.

KUZLA i. 1. Arba yaki çananıñ algı öléşénde at totuçı (küçér) utıruv öçén maxsus yasalgan urını.

Ayakları bér-bérséne arkılı sugılgan burene formasındagı stan (utın kiskende kullanıla). // sport. Törlé gimnastik künégüler öçén yasalgan maxsus snaryad; rusçası: kozél.

Bérniçe mıltıknı ştıgı bélen yugarı karatıp. bér-bérséne séyep kuygan piramida.

Kuzla céé—uñ yagı kuzla ayagı kébék (X ka oxşaş arkılı-torkılı céplerden torgan), sul yagı atlatıp céylengen iké parallél sızıktan gıybaret bulgan çigüv céé, kübésénçe, sıpılmagan yırtıknı tipçüv yaki edépné bérkétüv (edéplev) öçén kullanıla.

KUZLUT i. bot. İrénçeçekléler sémyalıgınnan béréllık çüp ülené; rusçası; cabréy.

KUZNA i. Sarık, kece, at, sıyır kébék xayvannarda aşık söyegé, bekel söyegé (balalarnıñ cey köné açık pavadagı yanında kullanıla). || Şul söyek bélen uynala torgan uyın

KUZNALI i. Kuzna yanı.

KUZOV i. Yök maşinasınıñ kéşéler utırtuv hem yök téyev ercesé.

KUZI I i. Astraxan çiklevégé; rusçası: grétskiyé oréxi.

KUZI II i. Kurçak sürüvé, tışçası, perevézé; rusçası: kokon.

KUZI(Y) i. Beren, sarık betiyé.

KUY i. k. sarık.

KUYÇI i. isk. Kuy kötüçé, ölken çaban.

KUYÇILIK i. isk. Sarık asravçılık.

KUK s. Kükraygan, masaygan, kükregén kiyérgen.

O Kük itép yörüv—kukrayuv, kükrek kiyérép yörüv.

KUKRAYUV f. Kükrek kiyérép, „min kém" dip yörüv: masayuv, borın küterüv.

KUKURUZ i. 1. Béréyléler sémyalıgınnan orlıkları çeken formasında bulgan, yuvan ozın sabaklı, kıyak yafraklı béréllık ülen üsémlék. // s. meg. Kukuruz basuvı.