Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
0004-(11)Tatarca buyuk sozluk(kiril)-13.911KB.doc
Скачиваний:
10
Добавлен:
01.03.2025
Размер:
14 Мб
Скачать
☆

2. Sir. Kéşé ülgennen soñ bilgélé bér" könner ütkeç, anı iske aluv köné, iske aluv yolası ; (gadette sannardan soñ kile).

KÖNLÉK II s.|1. Bér könge bilgélengen, bilgélep kuyılgan. || Söylemde kürsetélgen kön isebé-ne citerlék, şul vakıt isebéne bilgélengen.

Bér kön éçénde bulgan, bér könde başkarılgan yaki başkarıla torgan. || Söylemde kürsetélgen kön kader devam itken yaki ite torgan, şul kader könnerge suzılgan.

Bér kön éçénde cıyılgan, tuplangan yaki cıyıla, tuplana torgan. II Söylemde kürsetélgen kön éçénde ezérlengen, tuplangan; alıngan. || Bér kön éçénde éşlep alıngan yaki alına torgan. II Söylemde béldérélgen kön éçénde éşlep alıngan yaki alına torgan.

söyl. Kön sayın çıga torgan; kön sayın gamelge aşırıla torgan.

KÖNLÉKLÉ s. Éş köné isebénnen tülene torgan (vakıtlı yaki sézonlı éşte).

KÖNLÉKLEP rev. Éş köné isebénnen tülep, éş köné isebénnen tülev tertibénde.

KÖNLÉKÇÉ i. Éş köné isebénnen tülev şartı bélen éşke yallangan kéşé (sézonlı, vakıtlı éşte).

KÖNLÉKÇÉLÉK i. Könléklep éşlev.

KÖNLEP rev. 1. Kön isebé bélen, kön bélen iseplep.

2. Üzénnen aldagı san béldérgen kön çamasında, çama bélen şulkader kön digen megnené anlata.

KÖNLEŞTÉRÜ f. Könleşü xisé uyatuv, könleşü tudıruv.

KÖNLEŞÜV. 1. Kémnén de bulsa turılıgınnan, mexebbeténnen şiklenüv, bérer kéşénéñ mexebbettegé turılıgına, saflıgına şiklenép karav.

Bérer kéşéde yaki eybérde nindi de bulsa östénlék, uñay sıyfat, üzénçelék yaki unış kürép, şundıy uk eybérné télev, şundıy uk sıyfatka, üzénçelékke, uñışka iréşesé kilüv; kızıgu.

Bérer kéşénén nersede de bulsa östénlégén yaki uñışın kürép garlenüv, garlék, könçélék xisé kiçérüv.

KÖNLEV f. söyl. 1. k. könleşü (1 meg.).

2. k. könleşü (2, 3 meg.).

KÖNNE'N-KÖN rev. Torgan sayın, vakıt uzgan sayın.

KÖNNE!N-KÖNGE rev. k. können-kön.

KÖNOZIN rev. Kön buyı, bötén kön devamında.

KÖN-TÖN rev. k. köné-téné.

KÖNÇÉ s. 1. Kémnén de bulsa turılıgınnan yaki mexebbettegé saflıgınnan şiklenüçé, kémnéñ de bulsa turılıgına yaki mexebbeténe şiklenép karav-çı, könleşüçé.

2. Kémnén de bulsa östénlégén yaki unışın kürép garlenüçé, şul kéşéden östén çıgarga télevçé. II Könleşüné béldérgen.

KÖNÇÉL s. k. könçé.

KÖNÇÉLÉK i. 1. Bérer kéşénén turılıgınnan yaki mexebbeténnen şiklenüv, tiren şomlanuv.

2. Başka kéşénén östénlégénnen, unışınnan könleşü, garlenép könleşü xisé.

Könçélék kilüv — könçélék tuvuv, könçélék barlık-ka kilüv; könleşü. // Könçélék tamırı—könçélék xisé, könçélék toygısı.

KENÇÉLÉKLÉ s. Könleşulé, könleşüné béldérgen.

KÖNÇIGIŞ i. 1. Dönyanıñ dürt yagınıñ bérsé: gorizontnın könbatışka kartı bulgan, koyaş çık-kan yagı. // s. meg. Könçıgışta bulgan, könçıgışta urnaşkan, könçıgışka karagan, könçıgıştagı.

2. (baş xeréf bélen yazıla). Könbatış Évropa devletlerénnen könçıgışka taba urnaşkan iller. II Kapitali-stik illerge karşı bularak, Könçıgış Évropadagı hem Aziyedegé sotsialistik iller. || s. meg. Könçıgış xalıklarına xayı, Könçıgış kulturasına xayı, Könçıgış xalıklarına karagan, Könçıgış bélen beylenéşlé.

Könçıgışnı öyrenüv, Könçıgış gıylémé—Könçıgış illerénén tarixın, ékonomikasın, téllerén, sengatén h. b. tikşére torgan fenner; oriyéntalistika. Könçıgışnı öyrenüçé — Könçıgış turındagı fenner buyınça bélgéç, oriyéntalist.

KÖNÇIGIŞTAGI s. Könçıgışka urnaşkan, könçıgış yakta bulgan.

KöNYAK i. 1. Dönyanıñ dürt yagınıñ bérsé: gorizontnın tényakka karşı yagı. II s. meg. Bérer nersenéñ könyagında bulgan, könyakka karagan, könyaktagı. 2. s. meg. Bérer urınnın (ilnén, kontinéntnıñh. b.) şul yüneléşte urnaşkan öléşéne karagan.

Cılı yak, cılı klimat polosası. II s. meg. Cılı klimat polosasına xayı, şul polosaga karagan, şunda üsetorgan. II s. meg. Cılı klimat polosasında yeşevçé; könyakta yeşevçé

KÖNYAK-KÖ'NBATIŞ i. Gorizontnın könyak bélen könbatış arasındagı yagı; şul yaktagı urın.

KÖNYAK-KÖNÇIGIŞ i. Gorizontnın könyak bélen könçıgış arasındagı yagı; şul yaktagı urın.

KÖNYAKTAGI s. 1. Könyakta bulgan, nerseden de bulsa könyakka urnaşkan. 2. Cılı klimat polosasındagı.

KÖNYAŞER i. zool. Yeşev goméré bér-iké könge suzılgan kanatlı böcek; bér könlék kübelek; rusça-sı: podёnka.

KÖNEGÉ rev. dial. k. köngé.

KÖNÜZEK s. Bilgélé bér vakıt öçén iñ möhim, bik kireklé.

KÖNCÉT i. isk. Orlıgınnan may alına hem igép üstéréle torgan könyak üsémlégé.

KÖNCELE i. étn. 1. İké agaç kisegén bér-béré-ne turı poçmak yasap bérkétép éşlengen, gorizontal kisegéne utırıp, vértikal kisegénén başına bilgélé bér külemde yon beylep kuyıp, kul bélen yon érli torgan caylanma.

s. meg. Érler öçén şul caylanmaga bér mertebe beylep kuyılgan yaki beylep kuyarlık (yon).

küç. gada s. kims. Üzén pöxte yértmegen, çeçé-başı tuzgan yalkav xatın-kız turında.

KÖPÉ a. étn. 1. Kuy yonınnan sırıp tégélgen bişmet, tun kébék kiyém.

KÖPKE a. daal. Mallarnı kışlatuv öçén cir astı abzarı.

KÖPÇEK a. 1. Küçerde eylenép, arbalarnı, başka törlé yörtüv çaraların xereketke kitére torgan tügerek caylanma; tegermeç (töşlé yaki totaş bula).