18. Дәрілік заттарды парентеральды енгізу жолы: ингаляциялық, ионофорез, сыртқа қолдану. Артықшылықтары мен кемшіліктері.

Парентералды енгізу жолдарыиатеріастьша,бүлшықетке, көк тамырға, артерияга, иитрастерналды, кұрсак куысына, ингаляииялык, субарахноидалды, субокципидалды жэне басқалар жатады.

Тері астына, бұлшық етке, көк тамырга енгізу жолдары парентералды енгізудін ішінде ең көп таралганы болып табылады. Әсірссе, кок тамырга енгізгенде эсері жылдам, ал бұлшык етке жэнс тері астьша енгізгенде біршама баяу дамиды. Дэрілік заттардың фармакотерапиялық эсеріи ұзарту үшін енгізілген жердсн дэрілік заттың сіцуі баяулайтын, аз еритін (қоспа) майлы немесе басқа негіз гүрінде бұлшық еткс енгізеді.

Бұлшык етке жэне тері астына айкын тітіркендіргіш әсері бар дэрілік чаттарды енгізбеген жөн, өйткені мұнда кабыну реакцияларының, инфильтраттардың, тіпті некроздың себептері болуы мүмкін.

Эдетте, дэрілік заттарды көк тамырға баяу ешізеді. Бір рет, бөліп, тамшылатып жэне инфузия жолымен енгізілуі мүмкін. Ерімейтін қосылыстарды, майлы ерітінділерді (эмболия болу мүмкіндігі), айқын тітіркендіргіш эсері бар дэрілік заттарды (тромбоз, тромбофлебит дамуына экелуі мүмкін), қан ^юын жэне гемолизін шақыратын препараттарды көк тамырга енгізуге болмайды.

Көрсетілген 3 енгізу жолының жагымсыз жагы - оларды енгізудің

салыстырмалы түрде киындығы, сонымен қатар ауыру сезімі, препаратгын стерилдігін кажететуі, медициналык кызметкердің катысуыбольштабылады.

Гематоэнцефалдық тоскауылдан нашар өтетін дэрілік заттар, ми кабыгының астына (субарахноидалды, субдуралды немесе субокципиталды) енгізілуі мумкін. Мысалы, кейбір антибиотиктерді осылайша ми тіндері жэне кабыктары инфекииямен жұқтырылғанда колданылады. Жұлынды жансыздандыру максатында жергілікті анестетиктерді субарахноидалды енгізеді.

Жеке препараттар гапраназалды енгізіледі (соның ішінде адиурекрин). Осы жагдайда, дэрінің сіңуі мұрын куысының шырышты кабыгымен жүзеге асады.

19. Дәрілердің сіңуі. Сіңу механизмдері. Әртүрлі жолдармен енгізгенде дәрілердің сіңуіне әсер ететін факторлар.

Бірак дорілік заттардың басым көпшілігі негізінен аш ішскте сіңеді. Бұған ішектің

'Аскаіаинын қышкыл орі асында бұл қосылыстар негізпісн иондалмаган (лилофилді) түрде болалы және диффузия жолымсн сіңсді.

ырышты кабатының сорылу бетінін улкендігі (шамамен 200 м²) жэне онын канмен қаркынды қамтамасыз етілуі жағдай жасайды. Сіңудің келесі негізгі механизмдері белгілі:

1. Жасуша мембранасы аркылы пассивті диффузиячануы. Дорілік заттың концентрация градиентімен аныкталады. Осындай жолмен липофилдік дорілік заттар (негізінен полярлы емес) оңай сіңеді. Дәрілік заттың липофилділігі неғұрлым жогары болган сайын, олар жасуша мембранасы аркылы жеңіл өтеді.

2. Мембрана саңылаулары аркылы сүзіпу (фильтрация). Ішек эпителиінің мембранасындағы санылаулардын диаметрі үлкен емес (шамамен 0,4 нм¹ немесе 4 Г). Сондыктан олар аркылы су, кейбір иондар, сонымен катар ұсақ гидрофилді молекулалар (мысалы, мочевина) өтеді.

3. Белсенді тасымалдану (б.ул урдіске жасуша мембранасының тасымалдаушы жүйесі катысады) белгілі бір косылыска тандамалылығымен, екі заттың бір тасымалдаушы механизмге бэсекелесу мүмкіндіктерімен, каныктырылуымен (дәрілік заттың жоғаргы концентрациясында), концентрация градиентіне карсы тасымалдану жэне энергия жұ.мсау мумкіндіктерімен (метаболиттік улар белсенді тасымалдануды тежейді) сипатталады. Белсенді тасымалдану гидрофилдік полярлы молекулаларлын, біркатар бейорганикалык иондардын, канттардың, амин кышқылдарының, пиримидиндердің сінуін камтамасыз етеді.

4. Пшюцитоз кезінде² жасуша мембранасында инвагинация (ойыс) пайда больгп. артына}і көпіршік тузіледі (вакуолдер). Соңгысы улкен молекулалы заттармен ұсталған сұйыктыкпен толтырылган. Көпіршік цитоплазма бойынша жасушанын карама-карсы жагына карай кешеді (миграция), онда экзоцитоз жолымен көпіршік құрамы сыртқа шығады.

Дәрілік заттың мембрана аркылы өтуінің келтірілген механизмдерінің кең сипаты бар жэне тек заттың сінуі үшін гана емес, сонымен бірге олардың агзада таралуы мен шығарылуы үшін де маңызды.

Дэрілік заттың аш ішекте негізгі сіңу механизмі пассивтік диффузия болып табылады. Бслсенді тасымалдану аз рел атқарады. Жасуша мембранасының саңылаулары аркылы сүзілудің практикалык маңызы жок. Кейбір белоктардың жэне цианокобаламиннің (витамин В_р) Каслдін ішкі факторымен бірігіп (кешен түзіп) сіңуі, сірэ пиноцитоз жолымеп жузеге асатын болуы керек.

Аш ішекте дэрілік заттардың сінуі салыстырмалы түрде баяу журеді. Ол ішектің шырышты кабығының функционалды жагдайыиа, оның