98. Альдегидтер және спирттер. Микробқа қарсы әсер ету механизмі. Әртүрлі концентрацияда формальдегид ерітіндісінің және спирттің антимикробты белсенділігі. Қолданылуы және кері әсерлері.

Антисептиктергеальдегидтер және спирттертобының да кейбір қосылыстары жатады. Альдегидтер өкілдерінің біріне формальдегид ерітіндісі (формалин; 36,5-37,5% формапьдегидтен - НСНО тұрады) жатады. Оның микробтарға карсы және иіс жоятын күшті қасиеттері бар. Оны дезинфекциялаушы зат ретінде, сонымен катар терлегіштікте теріні өңдеу үшін колданады. Формальдегид ерітіндісіиің эссрінен эпидермис тыгыздалады (белоктардың денатурациясына байланысты), соның нәтижесінде тердің белінуі азаяды. Препарат айқын тітіркендіргіш эсер көрсетеді.

Бұл топқа гексаметилентетрамин де (уротропин) жатқызылуы мүмкін. Кейде оны антисептик ретінде зәр шығару жолдарынын инфекциясында қолданады. Гексаметилентераминнің бактериостатикалык әсер механизмі онын кышкыл ортада ыдырап (несеп реакциясын қышқыл жагына карай жылжыту қажеттілігінде аммоний хлоридін қолдануга болады), формшіьдегидті тузуіне байланысты. Гексаметилентерамин ішке және көк тамырға енгізіледі. Жанама эсерлерінен тагайындауды тоқтатудың негізгі себебі болып келетін бүйрекке тітіркендіргіш эсер көрсететін мүмкіндіктерін ескеру кажет, бұл беруді токтатудің негізгісі болып табылады.

Этил спиртінің микробтарга қарсы айқын әсері бар. Ол кэдэал-жабдықтарды дезинфекциялау үшін, хирургтың қолын және операция жасайтын аймакты өңдеуде колданылады. Этил спиртінің концентрациясы жоғарылаган сайын, оның микробтарға карсы белсенділігі артады. Бірак қолды залалсыздандыру үшін 95%' караганда, 70% этил спиртін колданған жөн, себебі эпидермистің терен қабаттарына отеді.

98. Бояғыштар. Антимикробты әсерінің механизмі және ерекшеліктері. Қолданылуы және кері әсерлері.

Бояғыштар тобына химиялык қу_рылысы әртүрлі косылыстар катары жатады. Үшфенилметан туындысы бриллиант жасылы көбіне кеңінен колданылады. Кейде фенотиазин туындысы метилен көгі және акридин туындысы этакридин лактаты қолданылады.

Боягыштарга грамоң кокктардың сезімталдыгы ерекше.

Бриллиант жасылы белсенділігіөтежогарыжәнесалыстырмалы түрде тез әсер ететін антисептик болып табылады. Белоктың қатысында оның әсері төмендейді. Негізінен терінің іріңді жараларында (пиодермияда) сырткд колданылады.

Метилен көгінің (метилтионий хлориді, метилен көгі)белсенділігі бриллиант жасылынан төмен. Оны сыртка антисептик ретінде,ішке несеп жолдарының жүқпалы ауруларында, сонымен катар цианидтермен уланганда көк тамырға енгізу жолымен колданады. Соңгы жагдайда, метилен көгінің әсері (жогаргы мөлшерде) гемоглобинді метгемоглобинге, айналдырумен түсіндіріледі, ол цианидпен байланысып, улы емес цианметгемоглобин түзеді.

Этакридин лактаты (риванол) сары түске боялган. Онын белсенділігі айтарлықтай жогары, бірак эсері баяу дамиды. Оны сыртқа жэне инфекция жұктырылган куыстарды (плевра, іш пердесі), қуыкты, жатырды жуу ушін қолданады.

Противомикробное действие красителей связано с их свойством избирательно реагировать с определенными кислыми или основными группами веществ бактериальных клеток с образованием труднорастворимых слабоионизирующих комплексов.