73.Нейролептиктердің негізгі кері әсерлері және олардың фармакологиялық коррекциясы. Экстрапирамидті бұзылыстарды шақырмайтын немесе сирек шақыратын заттар.

Бұл топтың препараттары психозга карсы эсер етеді және белгілі дэрежсде айкын тыныштандырғыш қасиет көрсетеді. Психозға карсы эсері олардың психоздын өнімді көріністерін жоюына (сандырак, галлюцинация) жэне аурудың эрі қарай дамуын кідіртуіне байланысты. Тыныштандыргыш қасиеті аффекті реакциялардың жойылуымен, тынышсыздыктың, үрейдіц жэне козгалыс белсенділігінің төмендеуімен сипатталады.

Психозга карсы әсерінің механюмі толығымен ашылмаган. Аталган топтың көптегсн препараттарының бұл әсері лимбиялык жүйенің постсинаптикапық дофаминдік О₂-рецепторларын тежеуіне байланысты деген жорамалдар айтылады, Дофаминдік рецепторлардың тежегіш касиеті олардың мінез-кұлыктык реакциялар жэне жеке нейрондар деңгейінде дофаминмен жэне дофаминомиметиктермен (апоморфин, фенамин) антагонизмдігімен байкалады.

Психозга карсы заттардың дофаминергиялық жүйеге ыкпал жасауы оларга тэн экстрапирамидалық бұзылыстар секідді жанама эсерлер шақыру мүмкіндіктері де түсіндіріледі. Бұл жагдайда барлык көріністер психозга қарсы заттар тежейтін дофаминге сезімтал рецепторлардың айтарлыктай саны орналасқан жер — неостриатумда жүреді.

Психозга карсы заттар мсн дофаминнің арасындағы антагонизм дофаминнің соңгы ядролар аймағына ионофоретикалык инъекция түрінде енгізу зерттеулерімен дэлелденеді. Тэжірибенің осындай жағдайында психозға қарсы зат - аминазинді алдын ала енгізу дофаминнің соцғы ядролар нейрондарына тежегіш әсерін жояды. Нигростриарлы берілулерді жэне неостриатумға байланысты қара субстанцияның тежегіш кызметін төмендетуіне орай соңғысының козгалыс белсенділігін реттеуге катысы өзргереді. Бұл жүлынның а-мотонейрондары белсенділігінің күшеюімен, бұлшык еттер тонусының жоғарылауымен жэне дэрілік паркинсонизмнің дамуымен жүреді (гипокинезия, кұрысу, дірілдеу байқалады). Неостриатумның функционалды жагдайының взгеруі нейролептиктердің психозға карсы әсерінің дамуыида маңызды болуы мүмкін.

Психозга карсы заттардың дофаминдік рецепторларды тежеуіне басқа да бірқатар эсерлер байланыстыПсихозға қарсы заттардың тыныштандырғыш эсері бас миы бағанасының жоғарылаган ретикулярлы формациясына жартылай ыкпал жасауымен болар. Психозга қарсы заттар ретикулярлы формацияның неГірондарына тікелей электрлік коздыру жібергенде олардың козғьгштығына аз ыкпал жасай отырып, сырткы тітіркендіргіштерге ЭЭГ-ның белсенділік реакциясын жояды. Психозга карсы бірқатар заттарды бас миы бағанасын ың ретикулярлы формациясының нейрондарына ионофоретикалық жолмен енгізгенде олар норадреналиннің коздырғыш эсеріне сезімталдығьш басады немесе жогалады. Ягни психозга карсы заттар адренорецепторларды тежей отырып, арнайы афферентті жолдардың коллатералдарынан ретикулярлы формациясының нейрондарына жүйкелік импульстердің берілуін тежейді. Тыныштандыргыш қасиетінд& олардың лимбиялық жүйеге жэне гипоталамусқа эсері маңызды рөл аткаратын болар.

74.Транквилизаторлар (бензодиазепин рецепторларына әсер ететін заттар). Анықтамасы. Нейролептиктерден айырмашылығы. Жіктелуі. Бензодиазепин туындыларының негізгі фармакологиялық әсерлері. Мүмкіншілік әсер ету механизмдері.