63)Ұйықтатқыш заттар. Жіктелуі. Мүмкіншілік әсер ету механизмдері, ұйқы құрылымына ықпалы. Кері әсерлері. Дәріге тәуелділік даму мүмкіндігі.

¥йыктаткқыш заттар ұйыктауды колдап жэне ұйкының кажетті ұзактығын камтамасыз етеді.Үйыктаткыш белсенділігі бар препараттарды олардың әсерлерінің касиетіне және химиялык құрылымына байланысты жіктейді.

I. Беизодиазепин рецепторларының агонистері

1. Бензодиазепин туындылары

Нитразепам Лоразепам , Нозепам Темазепам

Диазепа Феназепам Флуразепам

2. Химиялык кұрылымы әр түрлі препараттар

(Бензодиазепин емес қосылыстар) Золпидем Зопиклон

II. Наркотикалық әсері бар уйыктаікыш заттар

І.Гетероциклды қосылыстар Барбитур кышқылының туындылары (барбитураттар) Этаминал-натри й

2. Алифатикалық қосылыстар Хлоралгидрат

Ұйыкгаткыш заттар ОЖЖ-ніңтүрлі құрылымдарында (мысалы, улкен мидын қыртысьнда, афферентті жолдарда, лимбиялык жүйеде) нейронаралық (синаптикалык) берілулерге тежегіш әсер көрсетеді.

Көптеген ұйыктаткыш заттармен шакырылған ұйкынын жүруі калыпты ұйкыдан өзгешілігі бар екендігін ескеру қажет. Қалыпты жағдайда ұйқы «кезінде "баяу" ұйкы¹ (ортодоксалды, алдыңғы милық, синхронды; поп- КЕМ-»/<•<■/>) мен "жылдам" ұйкының (парадоксалды, арткы мида, десинхронды; көз алмасының жылдам козғалуымен жүретін ұйқы; ШЕМ-і/еер²) бірнеше рет ауысатыны белгілі. Сонғысы ұйқының жалпы ұзақтығының 20-25% күрайды. Осы кезендердің әркайсысын ұзак бұзу ағзаның жағдайына жіи жағымсыз көріністер береді (мінез-кұлықтың жэне психиканың бұзылуы).

64)Ұйықтатқыш заттармен жедел улану және оның фармакотерапиясының қағидалары.

Барбитураттармен жедел уланулар байқаусызда немесе әдейілеп мөлшерден тыс кабылдағанда болады. ОЖЖ-нің тежелуі басталады. Ауыр улануларда кома дамиды, ақыл-ес, рефлекторлык белсенділігі тоқтаған. Сопакша мидын орталыктары тежелген. Тыныс орталыгынын тежелуіне байланысты тыныс алу көлемі төмендейді. Артериялык кысым төмендейді (гипотензия тек орталык әсеріне ғана байланысты емес, сондай-ак заттардың жүрекке. ганглийлерге әсеріне және тікелей тамырларды кеңейтетін миотрогтгы қасиетіне де байланысты). Бүйректің қызметі бұзълады.Жедел улануларды емдеуде ағзадан препаратты шығаруды жылдамдату және өмірге кажетті кызметтерді калыптастыру керек. Егер енгізілген барбитурат асказан-ішек жолдарымен толық сіңе коймаса асказанды шаяды, адсорбциялаушы заттарды, тұзды іш жүргізгіштерді тағайындайды. Сіңірілген заттарды шығару үшін элсктролитті ерітінділердін көп мөлшері мен диурезді жылдам және барынша жоғарылататын (күшейтілген диурез) -осмосстык зэр айдағыш заттар немесс фуросемид (16 тарауды кара) тагайындалады. Барбитуратгардьгң шыгуына сілтілік ерітінділерді қолдану да ыкпал жасайды. Қанда барбитураттардыц өте жогары концентрацияларында гемосорбция, сонымен катар перитонеалды даализ жэне гемодиализ жүргізеді.Барбитураттармен уланудың негізгі шараларының бірі тыныс алуды реттеу жэне гиттоксияны жою немесе алдын алу. Ауыр жағдайларда жасанды тыныс береді.

65)Анальгетикалық заттар. Анықтамасы. Жіктелуі. Қолданылуы.

Анальгетиктер- резорбтивті әсер еткенде ауыру сезімін таңдамалы басатын препараттар.Олар сананы тоқтатпайды және сезімталдықтың басқа түрлерін тежемейді. Берілген препараттардың фармакодинамикасына байланысты оларды келесі топтарға бөледі:

А. Опоидты (наркотикалық) анальгетиктер

1. Агонистер 2.Агонист-антагонистер жане жартылай агонистер

Б. Анальгетикалық белсенділігі бар опоидтық емес препараттар

1. Опиоидты емес (наркотикалык емес) анальгетиктер

(парааминофенсш туындылары)

2. Әсерлерінің анальгетикалық компонснті бар эр түрлі фармакологиялык топтардыц препараттары

II. Айрықша шеткі әсерлі заттар

66)Есірткі анальгетиктер. Жіктелуі. Әсер ету механизмі. Олардың әсерінің негізгі ерекшеліктері. ОЖЖ ықпалымен байланысты әсерлері.

Опиоидты анальгетиктердің және олардың антагонистерінің фармакологиялық әсерлері ОЖЖ-де және шеткі тіндерде орналаскан опиоидты рецепторлармен байланысуымен жүреді.Осы топ анальгетикгерінің опиоцдты рецепторлармен байланысу әсерлерінің принципіне сүйене отырып, оларды келесі топтар түрінде беруге болады:

А гонистер

Морфин Промедол Фентанил Суфентанил

Агонист-антагонистер және жартылай агонистер Пентазоцин Налбуфин Буторфанол Бупренофрин

Опиоидты анальгетиктер ОЖЖ-не айкын тежегіш әсер көрсетеді. Ол анальгетикалык, ұйыктаткыш, жөтелге карсы 2серлерімен байкалады. Сонымен катар олардың бірталайы к-ңіл-күйді өзгертеді (эйфория дамиды) және дәріге тәуелділік шақырады (психикалық, физикалық).

Морфиннің ауыру сезімін басу механизмі толығымен далелденбеген. Сонда да ол келесі компоненттерден тұратыны жайлы айтуга негіздер бар: 1) афференттік жолдардың орталық бөлімдерінде ауру импульстерінің нейронаралык берілу үрдісін тежейді; 2) субъективті мінез-құлықтык қабылдаудың, ауыруды бағалаудьщ жэне оған деген реакцияның¹ бүзылуы.

Апиын алколоидтары химиялык кұрылымы бойынша біреулері фенантрен туындысына жатса, баскалары - изохинолин туындысына жатады. Фенантрен туындыларына (морфин, кодеин жэне т.б.) ОЖЖ-сін тежегіш әсер (анальгетикалық, жетелге карсы) етуі, ал изохинолин қатарыньщ алколоидтарыиа (папаверин жэне т.б.) - тегіс булшық еттерге тікелей спазмолитикалык әсер көрсетуі тән.

Пентазоцин өкпелік артерия қысымының жоғарыпауын шақьірады; жүрекке дейінгі жуктеменің көтерілуіне әкелетін орталық веналық қысым ұлғаяды. Жүректің жұмысын арттырады.