115. Карбапенемдер. Антибактериальды әсерінің спектрі, қолдану ерекшеліктері. Кері әсерлері.

Бұл топка белсенділігі өте жогары жартылай синтетикалык әсер спектрі кең антибиотик - имипенем жатады. Ол Зігеріотусез саііеуа өндіретін тиенамицин туындысы болып табылады. Көптеген анаэробты және аэробты бактерияларда тиімді. Жасуша кабыргасының синтезін тежейді және осыган орай бактерицидтік әсер көрсетеді. Р-лактамазага тұракгы, бірак бүйрек өзекшелерінің проксималды бөлігіндегі дегидропептидаза-1-мен бұзылыска ұшырайды. Соңгысы несепте препарат концентрациясыныңтөмен болуымен түсіндіріледі. Имипенемнің осы кемшілігін токгату үшін целастатин деп аталатын дегидропептидаза-1 тежегіші синтезделген болатын. Қазіргі кезде имипенемді целастатинмен коса колданады. Осындай жұптастырылган препараттардың бірі - т и е н а м (примаксин). Оны көк тамырга 6 саг аралыкпен енгізеді. Имипенем асказан-ішек жолдарынан сіңбейді. Жанама эсерлерінен локсу, кұсу, тырысу, аллергиялык реакциялар болуы мүмкін.

Карбапенемтобынамеропенем (меронем)антибиотигідежатады. Ол имипенемнен дигидропептидазаға жогары тұракгылыгымен ерекшеленеді, сондыктан оны осы ферментгің тежегішімен қосып колдануды кажет етпейді. Көптеген (3-лактамазаларға тұракты. Микробқа карсы әсер механизмі, сипаты мен спектрі бойынша имипенемге ұксас. і_|/2~ 1,5 саг. 2% жуығы қаннын сарысу белогымен байланысады. Тіндік тоскауылдар арқылы жаксы өтеді. Бауырда метаболизмге ұшырайды. Негізінен бүйрек аркылы (~ 98%) шыгады. Әр жерде орналаскан ауыр инфекцияларда: пневмонияда, перитонитте, менингитте, сепсисте колданылады. Сонымен қатар препаратты созылмалы бактериялык бронхиттердің ершуінде, зәр шығару жолдарының, терінің және т.б. асқынбаган инфекцияларында тағайындалады. 8 немесе 12 сағ сайын бұлшық етке және көк тамырға енгізеді. Жанама әсерлерінен аллергиялык реакциялар, енгізген жерде тігіркендіргіш әсерлер, диспепсиялык құбылыстар, лейкопенияның кайтымды бұзылыстары, бастың ауыруы, дисбактериоз болуы мүмкін.

116. Монобактамдар. Антибактериальды әсерінің спектрі, қолдану ерекшеліктері. Кері әсерлері.

Бұл топқа СһготоЬасіегіит міаіасеит дақылынан бөлінген азтреонам препаратыжатады.КіеЬзіеііа,Рзеисһтопш,БеггаЧатоптарына жататын, бірқатар грамтеріс бактериялармен өндірілетін [3-лактамазада тұрақты. Ол грамоң бактерияларға және анаэробтарга әсер етпейді. Жасуша қабыргасының синтезін тежейді және осынын арқасында бактерицидтік әсер көрсетеді. Азтреонамды парентералды түрде енгізеді. 1_1/2~1,7 саг. Бүйрек аркылы (секрециясы) шығады. Зәр шыгару жолдарының, тыныс алу жолдарының, терінің және т.б. инфекцияларында қолданылады. Жанама әсерлерінен диспепсиялык бұзылыстар, теріде аллергаялық реакциялар, бастың ауыруы, суперинфекция болуы мүмкін, гепатотоксикалык эсер сирек байкалады.

117. Макролидтер. Әсер ету механизмі. Микробқа қарсы спектрінің және фармакокинетикасының ерекшеліктері, қолданылуы. Кері әсерлері. Жаңа макролидтер, олардың ерекшеліктері.

Бұл топтың антибиотиктері өзінің молекулалық негізінде әртүрлі канттармен байланыскан, макроциклдік лактонды сақинадан тұрады. Макролидтердің өкілдері эритромицин, олеандомицин, рокситромицин, кларитромицин, ал азалидтерден - азитромицин.

Эритромицин (эритран, эритроцин) Зігеріотусез егуіһгеиз өндіріледі. Оған көбіне фамоң кокктар және патогенді спирохеталар сезімтал келеді. Бірақ оныц эсер ету спектріне грамтеріс кокктар, дифтерия таяқшасы, патогенді анаэробтар, риккетсиялар, хламидиялар, микоплазмалар, амебалық дизентерия коздыргыштары және т.б. да кіреді. Сонымен, эритромицин әртүрлі микроорганизмдерге әсер етуі жағынан пенициллинге ұқсас, бірақ оған қараганда эсер спектрі кеңдеу. Эритромициннің әсер ету механизмі бактерия белогының рибосома синтезін тежеуге негізделген. Бұл пептидтранслоказа ферментін тежеуіне байланысты болады.

Препарат асқазан-ішек жолдарынан толык сіцбейді, бірақ қанда жэне тіндерде бактериостатикалық концентрация түзу үшін жеткілікті дәрежеде болады. Эритромицин асқазанның кышкыл ортасында жартылай бұзылыска ұшырайтынын ескеру керек, сондықтан оны кышкылга тұракты капсупада немесе тек жіңішке ішекте эритромициннің босап шькуын қамтамасыз ететін, арнайы қабатпен жабылған таблетка (драже) түрінде енгізіледі. Препарат әртүрлі тіндерге, сонын ішінде плацента аркылы оңай өтеді. Көп концентрациясы фагоциттерде (баска макролидтер сияқты) жиналады. Кәдімгі

ету ұзақтыгы 4-6 саг. Көбіне өт аркылы

жэне жартылай бүйрек аркылы шыгады.

Эритромицинді колдану шектелген, себебі оган микроорганизмдердің тұрақтылыгы тез дамиды. Сондыктан, оны резервтегі антибиотиктерге жаткызады және пенициллиндер мен баска антибиотиктер әсер етпегенде қолданады. Эритромицинді (эритромицин негізін) ішке және жергілікті колданады.

Эритромицин - уыттығы аз антибиотик және жанама әсерді салыстырмалы түрде сирек шақырады. Кейде диспепсиялык бұзылыстар, аллергиялык реакциялар, суперинфекция болуы мүмкін.

Аталған касиеттер мен колдану көрсеткіштері олеандомицинге де тэн. Оның өндірушісі Зігеріотусез апііЫоіісих. Олеандомициннің белсенділігі эритромициннен темен. Олардың микробтарга карсы спектрі мен механизмі ұксас. Олеандомициннін әсер ету ұзактыгы 6 сағ. Уыттыгы төмен. Онын тітіркендіргіш әсері эритромицинге қараганда айкындау. Резервтегі антибиотикке жатады. Медицина практикасында олеандомицин ф о с ф а т ы (олеандоцин, ромицил) ішке колданылады.

Олеандомицин фосфаты тетрациклинмен (олететрин) жэне тетрациклин гидрохлоридімен (сигмамицин, тетраолеан) бірге жұптаскан түрде шығарылады.

Соңғы жылдары медицина практикасына біркатар жартылай синтетикалық макролидтер - кларитромицин, рокситромицин және т.б. енгізілген. Олар әсер механизмі бойынша эритромицинмен бірдей.

Кларитромициннің (клацид)стафилококкжәнестрептококкқа әсер етуі эритромициннен 2-4 есе белсенді. МісоЬасіеһит ап>іит іпігасеіМаге жзне НеЧсоЬасіег руіогу шақырылатын инфекцияларда тиімді.

Соның ішінде ас кабылданганнан кейін де асқазан-ішек жолдарынан жаксы сіңеді. Милшнецішіейді- Белсенді метаболиттүзе отырып, бауырда жартылай метаболйзмгё үшырайды. Бүйрек арқылы белінеді. Эритромицинге карагандабіршамаұзагырақәсеретеді. Кларитромицинніңі_|/2 эритромицинге караганда шамамен 3 есе көп.

Рокситромицин де (рулид) жартылай синтетикалық тиімді макролид болып табылады. Оның бактерияға қарсы әсерініц спектрі кең. Ішке қабылдаганда жақсы сіңеді.

Азалидтер¹ химиялык кұрылысы жагынан макролидтерден

ерекшеленеді, бірак негізгі касиеттері бойынша оган ұқсас. Осы топ препараттарынынбірі азитромицин(сумамед)эритромицингекараганда стафилококк пен стрептококкка эсер ету і бойынша белсенділігі 2-4 есе төмен, бірақ соңгы Наеторһііиз ігфиепгае, сонымен қатар грамтеріс кокктарга әсер көрсетеді. Ішектен, әсіресе онда тамак болғанда нашар сіңеді. Азитромицин үшін жасушада өте жоғары концентрацияда жиналу тэн - оның концентрациясы кан сарысуына қараганда 10-100 есе жоғары болуы мүмкін. ¥зақ уақыт әсер етеді. Т_|/2=2-4 күн (эритромицинге і_1/2=2-5 кұн). Гематоэнцефалдык тоскауыл аркылы өтпейді. Өзгермеген түрде бүйрек аркылы шыгарылады.

Соңгы екі препаратгы энтералды колданады. Жанама эсерлерінен кейде лоқсу, диарея, сирек жағдайда естудің төмендеуі байқалады. Олардың кұны эритромицинге карағандажоғары.

Макролидтер мен азалидтер "атипті" деп аталатын пневмонияның коздырғышы болатын облигаттык жасушаішілік микроорганизмдер -хламидия, микоплазма және легионеллада тиімділігін атап ету керек.