67)Есірткі анальгетиктермен жедел улану және оның фармакотерапиясының негізгі қағидалары.

Опиоидты анальгетиктерді байкаусызда немесе әдейілеп шамадан тыс енгізу жедел улануларға әкеледі. Ол естімей қалумен, естен танумен, коматозды жағдаймен байкалады. Бұл кезде тыныс тежелген. Тыныстың минуттық көлемінің төмендеуі үдей түседі. Дұрыс емес жэне кезекті (октын-октын) тыныс алу байқалады. Тері беті бозарған, суык, шырышты қабаттары көкшілденген (цианоздык). Морфинмен және оған ұқсас заттармен жедел уланудың диагностикалық керіністерінін бірі болып миоз табылады (дегенмен, айқын гипоксияда қарашыктар кеңейеді). Қан айналым бұзылады. Дене температурасы төмендейді. Өлім тыныс орталыгынын салдануынан болады.

Опиоидты анальгетиктермен жедел улануды емдеудің шаралары келесі түрде жүреді. Бэрінен бұрын асказанды шаю керек, сондай-ак адсорбциялаушы заттар мен іш жүргізгіш заттарды беру кажет. Бұл, осіресе затгарды энтералды енгізгенде жэне олардың толығымен абсорбциялаибаған жағдайларда маңызды.

Уытты әсердің дамуында опиоидты рецепторлардың барлык түрін тежейтін арнайы опиоидты анапьгетштерді ңантагонисті налоксон (наркан) қолданылады.

68)Дәріге тәуелділік, әлеуметтік аспектілері, терапиялық қағидалары. Есірткі анальгетиктердің антагонисттері. Олардың әсерінің қағидалары.

Барбитураттарды ұзак колданганда "жылдам" ұйқы кезеңінін тапшылыгы дамиды. Жогарыда айтылғандай препаратты кабылдауды күрт тоқтатқанда бірнеше апта сақталатын "берілу" феномені пайда болады.

Барбитураттарды үзіліссіз ұзак колданғанда бейімделудің дамуына әкеледі және дәріге тәуелділіктің(психикалықжэне физикалык) себебі болуы мүмкін. Барбитураттарды күнделікті колданғанда оларга бейімделу қабылдаганнан кейін шамамен 2 аптадан соң басталады. Дәріге тэуелділік дамуының жылдамдыгы айтарлыктай дәрежеде препараттың мөлшерімен аныкталады. Егер мөлшер барынша үлкен болсада дәріге тэуелділік 1-3 айдан кейін дамиды. Дәріге тәуелділік бар кезінде препаратты кабылдауды токтату ауыр психикалық жэне соматикалык бұзылыстармен жүреді (абстиненция синдромы). Мазасыздық, ашулангыш, корқыныш, кұсу, көздің көруінің нашарлауы, тырысулар, ортостатикалык гипотензия жэне т.б. дамиды. Ауыр жағдайлары өлімге экелуі мүмкін.

Опиоидты рецепторлардың агонистері

Медиииналык практикада барынша кеңінен морфин алколоиды¹ колданылады.

Апиын алколоидтары химиялык кұрылымы бойынша біреулері фенантрен туындысына жатса, баскалары - изохинолин туындысына жатады. Фенантрен туындыларына (морфин, кодеин жэне т.б.) ОЖЖ-сін тежегіш әсер (анальгетикалық, жетелге карсы) етуі, ал изохинолин қатарыньщ алколоидтарыиа (папаверин жэне т.б.) - тегіс булшық еттерге тікелей спазмолитикалык әсер көрсетуі тән.

Морфиннің тыныштандырғыш касиеті оның бас миы кыртысыныц нейрондарына, бас миы бағанасының белсендендіргіш жоғарылаған ретикулярлы формациясына, сондай-ак лимбиялық жүйеге және гипоталамусқа эсер етуіне байланысты болар.

Морфиннің психотролты әерлерінің бірі - онымен шакырылатын жағдай эйфория', бұл көтеріңкі көңіл-күймен, ішкі дүниенің жайлануымен. шындыкка үйлеспейтін жақсьт жагдайларды сезінумен жүреді.

Морфиннің орталық әсерлері көрінісінің бірі - гипоталамуста орналасқан жылу реттеу орталыгының тежелуіне байланысты дене температурасының төмендеуі.

Пиперидин туындыларыныц басқа өкілі -фентанил (сентонил) -анальгезиялык белсенділігі өте жоғары.

. Фентанил айкын, бірак кысқа уакытка тыныс орталыгын тежеуді (тіпті тьшысты алуды токтатып тастайды) шакырады.

Ол қаңка бүлшык еттерінің, сондай-ак кеуде куысының бұлшык еттерінің тонусын жогарылатады. Соңғысы өкпенің желденуін нашарлатады жэне жасанды немесе косымша тыныс беруді қиындатады.

69)Бейесірткі анальгетиктер. Негізгі фармакологиялық әсерлері. Ауырсынуды басу әсерінің ерекшеліктері. Қабынуға қарсы, дене температурасын төмендететін және ауырсынуды басатын әсерлерінің механизмі. Жіктелуі.

Опиоидты емес анальгетиктерге қызыгушылық негізінен нашақорлык шакырмайтын ауыруды басатын тиімді заттарды іздестіруне байланысты. Аталып отырган тарауда заттардың 2 тобы берілген. Біріншісі (орталық эсерлі опиоидты емес аналъгеггиктер) - бул негізінен ауыруды басатын заттар ретінде колданылатын опиоидты емес препараттар. Екінші топ негізгі әсерлерімен бірге (психотропты, гапотензивті, аллергияға карсы жэне т.б.) жеткілікгі айқын анальгетикалык белсенділігі бар эр түрлі дэрілік заттармен берілген.