98. Галоген құрамдас қосылыстар. Микробқа қарсы механизмі, хлор және йод қосылыстарының қолдану және әсер ету ерекшеліктері. Мүмкін болатын кері әсерлері.

Құрамында гапогені бар антисептиктер йод пен хлордан тұратын препараттар. Бұлар бос галогендер немесе оларды босататын белсенділігі жоғары антисептиктер. Хлорды босататын осындай препараттардың бірі хлораминБ болыптабылады.Оның антисептикалык және иісті жоятын касиеттері бар. Оны наукастың бөліндісін (мысалы, іш сүзегінде, холерада, туберкулез және т.б.) наукастын керек-жараісгарын, металл емес кұрал-жабдықтарды залалсыздандыру үшін, сондай-ақ қолды және жұқпалы жара бетін өңдеу үшін колданады.

Әсері жоғары хлор кұрамды антисептиктер қатарына бигуанид туындысы хлоргексидин (хибитан) жатады. Ол бактерияга карсы және фунгицидтік әсер көрсетеді. Хирургтың қолын, операция аймагын, жараны, қуыкты өндеу үшін жэне кұрал-жабдыктарды стерилизациялау үшін колданылады. Хирургтың қолын өңдегенде терінің кұргауы, дерматиттер болуы мүмкін.

Кұрамында хлоры бар препараттарға пантоцидте жатады, оны суды залалсыздандыру үшін колданады.

Антисептикретіндекеңіненйодтыңспиртті ерітіндісіқолданылады, ол тітіркендіргіш және аландатушы әсерімен сипатталады.

Сонымен катар, элементарлы йодтан тұратын препараттарга Люголь ерітіндісі (1 бөлігі йодтан, 2 бөлігі калий йодидінен жэне 17 бөлігі судан тұрады) жатады, оны жұтқыншақ және көмейдің шырышты кабатының кабыну үрдістерінде жағу үшін қолданады.

Механизм действия и фармакологические эффекты Механизм действия одного из антисептических препаратов, содержащих йод (йодицерина), принципиально отличается от механизма действия других антисептических средств и сводится к следующему: стабильной сольватации катиона йода. У препарата отсутствует концентрационный эффект (накопление в месте нанесения), поэтому следующим этапом идет активный транспорт в ткани, десольвация катиона йода и, как следствие, активное действие на мишени (бактерии и вирусы).

Бактерицидный эффект повидон-йода также обусловлен активным йодом, высвобождающимся из комплекса с поливинилпирролидоном. Йод связывается с аминогруппами клеточных белков и образует йодами-ны, вызывая при этом коагуляцию белков и гибель клеток.

Противопоказания Препараты йода противопоказаны больным с индивидуальной непереносимостью йода, при беременности, тяжелых поражениях печени и почек. Повидон-йод противопоказан при гипертиреозе, аденоме щитовидной железы, дерматите, перед лечением радиоактивным йодом, а также при терапии гиперфункции щитовидной железы, у детей, с 3-го мес беременности.

98. Тотықтырғыштар. Микробқа қарсы әсер ету механизмі. Мүмкін болатын кері әсерлері.

Тотықтыргыштар тобына сутегінің аскын тотыгы (Н₂О₂) мен калий перманганаты (марганец кышкылды калий; КМпО₄) жатады. Олардың антисептикалык жэне иісті жоятын әсерлері бар. Екі препараттың эсер ету принципінің маңызы оттегін босатып шыгаруында.

Сутегінің асқын тотыгын тінге жанастырганда оған каталазаның әсерінен ыдырап, молекулалык оттегі бөлініп шыгады.

Н₂О₂-> 2Н+О₂

Бірақ молекулалық оттегінің тотыктыргыш және микробтарга қарсы белсенділігі аз. Бұл жагдайда, көпіршіктен оттегінің бөлінуі жэне кобіктің түзілуіне байлан ысты жараны, ойык жараны, қу ыстарды механикал ык жолмен тазалаудын маңызы зор. Препарат қысқа уакыт әсер етеді. Сонымен катар, сутегінің асқын тотыгы канның токтауына ықпал жасайды.

Калий перманганаты органикалық заттардың катысуымен атомарлық оттегін бөледі.

2КМпО₄ + Н^О -> 2 КОН + 2МпО₂ + ЗО

Атомарлык отгегінің антисептикалық белсенділігі молекулярлыққа қараганда көп дәрежеде айкын. Ол микробтарға қарсы жэне иіс жоятын әсерлерді, ал түзілген марганец тотығы (МпО₂) - қармаушы эсерді камтамасыз етеді. Калий перманганаты жогаргы концентрацияда тітіркендіргіш және күйдіргіш әсер етеді.

Препаратты ерітінді түрінде жараны шаю, бүрку, суландыру, күйік бетін өндеу, морфинмен, фосформен жэне т.б. улануларда асқазанды жуу үшін колданады.