87. Клофеллинмен улану. Көмек көрсету шаралары.

Метаболикалық үрдістерге және иммунды жүйеге әсер ететін заттар

Антигистаминді заттар.

88. Н1-гистаминрецепторларына әсер ететін заттар. Жалпы сипаттамасы. Димедролмен улану. Көмек көрсету шаралары.

Гистаминмен Н₁- рецепторлардың ынталануы ішектің, бронхтын, жатырдың тегіс салалы бұлшык еттерін жиырылтады. Гистаминдік Н₂-рецепторлар асказан бездерінің секреторлық белсенділігін, жүрек қызметін, липид алмасуын реттеуге қатысады. Сонымен қатар, Н₂- рецепторлар аллергиялық және иммундык үрдістердің дамуында белгілі рөл аткарады, себебі, олар мес жасушалардың, нейтрофилдердің және базофилдік лейкоциттердің мембраналарында табылган. Тамырларда рецепторлардың екі түрі орналасқан. Осыган байланысты гистаминге гипотензия дамуында Н,-және Н₂- рецепторларда (соңгысы аз дәрежеде) қатысады. Гистаминге сезімтал рецепторлардың екі түріде ОЖЖ-де бар. Н1- рецепторларды тежейтін гистаминге қарсы заттар гистаминнің әсерлерінің келесі түрлерін: бронхтың, ішектің, жатырдың тегіс салалы бұлшык еттерінің тонусынын жогарылауын; артериялык кысымнын төмендеуін (жартылай); капиллярдын өткізгіштігінін ісінуді дамытып жогарылауын; гиперемия жэне гистамикді интрадермалды енгізгенде немесе терідегі эндогенді гистамин босап шыққанда кышыну пайда болуын жояды немесе азайтады. Бұл заттар гистаминмен асказан бездерінің секрециясының ынталануына әсер етпейді. Аса кең тараган бұл топтыц препараттары химиялык кұрылысы бойынша келесі қатарлардың косылыстарына¹ жатуы мүмкін:

этаноламиндер -димедрол (дифенгидрамин гидрохлориді, бенадрил), т а в е г и л (клемастин);

этилендиаминдер -супрастин (хлоропирамин);

фенотиазиндер -дипразин (прометазин гидрохлориді,

пипольфен);

хинуклидин туындылары -фенкарол (квифенадин);

тетрагидрокарболиндер -диазолин (мебгидролин нападсилаты,

омерил);

пиперидин' туындылары -лоратадин (кларитин).

Шеткі тіндердегі гистаминмен арнайы антагонизм жэне аллергияға қарсы белсенділіктерімен катар Ц-гистаминдік рецепторлардыңтежегіштері басқа да қасиеттерімен сипатталады. Мысалы, димедролга, дипразинге жэне супрастинге ОЖЖ-нетежегіш әсері (орталык Н,- рецепторлардыңтежелуіне байланысты) тән. Бұл тыныштандыратын және ұйықгатқыш эсермен көрінеді. Дипразин наркозга арналган заттардың, опиоидты анальгетиктердін және жергілікті анестетиктердің әсерлерін күшейтеді. Сонымен катар, ол аз дәрежеде дене температурасын төмендетеді. Өте үлкен мөлшерде көрсетілген препараттар кимылдық және психикалык қозу, ұйқысыздык, тремор, рефлекторлык козудың жоғарылауын шакырады.

89. Анафилактикалық шок кезінде қолданылатын заттар. Қолдану ерекшеліктері.

90. Иммуностимуляторлар. Жіктелуі. Әсер ету механизмі. Организмнің спецификалық емес тұрақтылығын арттыратын әртүрлі фармакологиялық топтағы препараттар. Қолданылуы. Кері әсерлері.

Иммундык реакцияларды ынталандыратын (қалыпқа келтіретін) заттарды иммундык тапшылык жагдайларды кешенді емдеуде, созылмалы инфекцияларда, катерлі ісіктерде колданады. Иммуностимуляторлар ретінде биогенді заттар (тимус препараттары, интерферонддр, интерлейкин-2, БЦЖ¹) және синтетикалық косылыстар (мысалы, левамизол) қолданылады.

Медициналык практикада тимустын иммуностимуляторлық әсері бар бірқатар препараттарын (тималин, тактивин және т.б.) қолданады. Олар полипептидтерге немесе белоктарға жатады.

Тактивин (Т-активин) Т-лимфоциттердің санын және кызметін қалыпкд келтіреді (иммундықтапшылык жағдайда), цитокиндердің өндірілуін ынталандырады, Т-киллердің тежелгеи кызметін калпына келтіреді және жалпы айтқанда жасушалык иммунитеттің ширыгуын жоғарылатады. Оны иммундык тапшылык жағдайларда (онкологиялық наукастарды сэулемен емдеу жэне химиотерапиядан кейін, созылмалы ірінді және кабыну үрдісінде т.с.с), лимфогранулематозда, лимфолейкозда, ұмытшақтық склерозда қолданады.

Цитокиндер тобына жататын интерферондар вируска қарсы, иммуностимуляторлық жэне антипролиферативті әсер көрсетеді. а-, Р-және ү-интерферондарды ажыратады. Иммунитетке өте айқын реттегіш әсер көрсететін ү- интерферон. Интерферондардың иммунотропты әсері макрофагтардың, Т-лимфоциттердің және табиғи киллер-жасушалардың белсекденуімен көрінеді. Адамның донорлык канынан алынган табиғи интерферон препараттары (интерферон, интерлок), рекомбинанатты

интерферондар (реаферон, интрон-А, бетаферон) шыгарылады. Оларды біркатар вирустық инфекцияларды емдеуде (мысалы, тұмауды, гепатитті; 30 тарауды кара) және де кейбір қатерлі ісік ауруларында (миеломада, В-жасушадан дамыған лимфомада) қолданады.

Сонымен катар, иммуностимуляторлар ретінде эндогенді интерферондар өндірілуін жоғарылататын интерфероногендер де (мысалы, п о л у д а н, продигиозан) колданылады.

Иммуностимуляторлар ретінде кейбір интерлейкиндерді мысалы, рекомбинантты интерлейки н-2-ні колданады.

Б ЦЖ-ны туберкулезге карсы егу үшін (вакцинация) колданады. Қазіргі уақытта препаратты біркатар катерлі ісіктерді кешенді емдеуде колданады. БЦЖ макрофагтарды, Т-лимфоциттерді ынталандырады. Жедел миелоидты лейкемияда, лимфоманың кейбір түрлерінде (Ходжкин лимфомасына жатпайтын), ішектің және кеуде бездерінің обырында, қуыктыц беткейлі рагінде шамалы оң әсер байкалган.

Синтетикалык препараттардын бірі левамизол (декарис). Гидрохлорид түрінде колданылады. Оның ішек кұрттарына карсы айкын белсенділігі (33 тарауды кара) және иммуностимуляторлык эсері бар. Соңгысының механизмі толык түсініксіз. Левамизол макрофагтарды, Т-лимфоциттерді ынталандырады деген мәлімет бар. Ол антидене өндірілуін өзгертпейді. Левамизолдың негізгі әсері жасушалык иммунитетті калыпка келтіру болып табылады. Оны иммундык тапшылык жагдайларда, кейбір созылмалы инфекцияларда, ревматоидты артритте, біркатар ісіктерде колданады.

Левамизолды арнайы эсер кәрсететін препараттармен жұптастырып тагайындайды. Ішке енгізеді. Бір мэрте енгізгенде жанама әсерлері мүлдем байкалмайды. Левамизолды кайталап енгізгенде, әсіресе мөлшері үлкен болса, әртүрлі жанама әсерлер дамиды, соның ішінде ауыр аскынулар. Мысалы, айкын аллергиялык реакциялар (бөртпе, қызба, стоматит), қан жасаудың тежелуі (нейтропения, агранулоцитоз) болуы мүмкін. Сонымен катар, неврологиялык бұзылыстар (қозу, ұйкысыздық, бастың ауыруыы, бастын айналуыы) және диспепсиялық кұбылыстар (локсу, кұсу, диарея) байкалады. Қан жасаудынтежелуіне байланысты левамизолды бірнеше рет енгізгенде шеткі қан көрінісін бақылап тұру кажет.Полиоксодоний мен имунофаннын да иммуностимуляторлық қасиеті бар.