12)Жалпы фармакологияның анықтамасы және міндеттері. Жалпы фармакология бөлімдері.

Жалпы фармакологияда дэрілік заттардың фармакокинетикалық жэне фармакодинамикалықжалпы завдылыктары қарастырылады.Фармакокинетжа¹ - бұл дэрілік залтардың сіңуі, ағзада таралуы, қорға жиналуы, метаболизмі жэне шыгарылуы жөніндегі фармаколоі ияның бөлімі. Фармакодинамиканың² негізгі мазмұны - бұл дәрілік заттардың биологиялық әсерлері, сонымен қатар олардың эсер ету орны мен механизмі.Дәрілік заттардың әсерлері олардың ағзамен өзара эсерілесуінің нәтижесі болып табыпады. Осыған байланысты дәрігак заттың физиологиялык белсснділігін анықтайтын нспзіі қасиеттерін арнайы карастырып коймай, сонымен қатар эсердің жагдайга, берілген заттың қолданылуына және олардың әсері бағытталган агзаның жағдайына тәуелділігі карастырылады.Сонымен катар, фармакотерапияның аса маңызды түрлері, дәрілік заттардың жанама және уытты әсерлерініц жалпы заңдылыктары да талқыланады. 13)Дәрілік заттардың фармакокинетикасы, анықтамасы және мазмұны.

Фармакокинетика¹ - бұл дәрілік заттардың сіңуі, ағзада таралуы, қорға жиналуы, метаболизмі және шығарылуы жөніндегі фармакологияның бөлімі. ФАРМАКОКИНЕТИКА МАЗМҰНЫ:Д.З. адам орғанизміне енгізілетін жолдары ауыз арқылы, тіл астына, тіқ шекке /АЖЖ/ энтеральды жол деп айтамыз, және парентеральды жолмен /АКЖЖ қатынысы жоқ/ ине арқылы бұлшық етке шері астына, қок тамыр арқылы. Адам организміне әсерінін тез болуы енгізу жолдарына байланысты. Тіқ ішек арқылы енгізіледі дәрілердің сінірілуі 50- дейін жүреді қаңға туседі бауырға бармай, және ферменттердін әсері де төменді. Киума арқылы унгізілетін сүйықтық 50-100 мл аспау керек. тіл астына - берілетін дәрілер тез сініріледі, бауырға бармайды, ферменттерменде қатынасы жоқ. Парентеральды жолмен енгізген дәрілер тез сініріледі, тез арада қөмек қөрсету үшін қолданады. Парентеральды жолмен енгізілетің дәрілерғе не бір талаптар қойылады. Асептиканы сақтау, аппаратуралардын шприцтердің жоғары түрде заласызданған болу керек, өйткені адамға қауапты жағдайлар болуы мүмкін /эмболия, пирогенді йсері, дәрілердін адамнын жоғары сезимталдағы дәріге. Негізгі сінірілу механизмдері.Сінірілуі процессі ол дәрінін енгізген жерінен қаңға бпрғаның айтамыз. Сінірілуі процессі енгізу жолдарына байланысты жүреді, және дәрінің тінде еруіне байланысты. Көк тамыр арқылы артерия енгізген дәріліқ заттар толығымен қаңға туседі. Биотрансформация – ол бауырда жүреді. Органикалық заттардын молекуласы организмде не бір химиялық-өзнерістерге үшырайды. А/ Ацетильдендіру – ацетил тобы, карбоксид тобына /сульфаниламидтер/. Б/ Эфирды сульфаттардың пайда болуы /стероидтер/. В/ Глюкуронилдтердін болуы /левомицетин, морфин, норадреналин/. Жас балаларда,Бауыр ауруларында.Шығу жолдары бүйрек арқылы.Ішек арқылы.Механизм әсері 2 қағидамен жүреді тежеу қоздыру. Барлығы спецификалық рецептор арқылы журеді. Д.з. тікелей қоздырғыш әсер қөрсетмететін рецепторларға олар агонистер, спецификалық рецепторларға тежеуші әсу, қөрсететіндер антагонистер деп айтамыз. 14)Фармакокинетиканың негізгі параметрлері: биотиімділік, қан плазмасының ақ уыздарымен байланысуы, таралу көлемі, жартылай жойылу уақыты, элиминация жылдамдылығы. 15). Дәрілік заттарды организмге енгізу жолдары. Дәрілік заттарды емдік жэне алдыи алу мақсатында колдану, оларды ағзага енгізуден немесе дсне бетіне жанастырудан басталады. Әсердің даму жылдамдығы, оның айқьшдыгы жэне ұзакдыгы снгізілу жолына тәуелді. Жвке жағдайда енгізу жолы дэрінің эсер ету сипатын аныктайды. Енгізу жолдарын эдетте энтералды (ас қорыту жолы арқылы) жәве парентералды (ас корыту жолдарынан тьгс) деп бөледі. Энтералды жолдарынаауызарқылы,тіластына,трансбуккалды, он екі елі ішекке, тік ішекке (ректалды) енгізу жатады. Енгізудің ең көп тараган жолы - ауыз арқылы (ішке; рег ох). Бұл еіігізудің ец колайлы жэне қарапайым түрі болыптабылады. Бұл кезде, гірепараттардын стерилдігін кажет етпейді. Бірқатар дәрілік заттардың (мысалы, ацетилсалвцил қышқылы, барбитураттар жэне басқа кышқылдық касиеті бар, әлсіз электролиттер) сіңуі (абсорбция³) жартылай асқазанда⁴ жүреді. Бірак дорілік заттардың басым көпшілігі негізінен аш ішскте сіңеді. Бұған ішектің шырышты кабатының сорылу бетінін улкендігі (шамамен 200 м²) жэне онын канмен қаркынды қамтамасыз етілуі жағдай жасайды. Парентералды енгізу жолдарыиатеріастьша,бүлшықетке, көк тамырға, артерияга, иитрастерналды, кұрсак куысына, ингаляииялык, субарахноидалды, субокципидалды жэне басқалар жатады.Тері астына, бұлшық етке, көк тамырга енгізу жолдары парентералды енгізудін ішінде ең көп таралганы болып табылады. Әсірссе, кок тамырга енгізгенде эсері жылдам, ал бұлшык етке жэнс тері астьша енгізгенде біршама баяу дамиды. Дэрілік заттардың фармакотерапиялық эсеріи ұзарту үшін енгізілген жердсн дэрілік заттың сіцуі баяулайтын, аз еритін (қоспа) майлы немесе басқа негіз гүрінде бұлшық еткс енгізеді. Эдетте, дэрілік заттарды көк тамырға баяу ешізеді. Бір рет, бөліп, тамшылатып жэне инфузия жолымен енгізілуі мүмкін. Ерімейтін қосылыстарды, майлы ерітінділерді (эмболия болу мүмкіндігі), айқын тітіркендіргіш эсері бар дэрілік заттарды (тромбоз, тромбофлебит дамуына экелуі мүмкін), қан ^юын жэне гемолизін шақыратын препараттарды көк тамырга енгізуге болмайды.

Көрсетілген 3 енгізу жолының жагымсыз жагы - оларды енгізудің салыстырмалы түрде киындығы, сонымен қатар ауыру сезімі, препаратгын стерилдігін кажететуі, медициналык кызметкердің катысуыбольштабылады.

Кейбір препараттарды (эдетте, липофилдігі өте жогары) теріге жанастырганда сіңеді және жүйелік (резорбтивті) эсер көрсетеді (мысалы, нитрог.шцерин). Трансдермаддык дәрілік калыптар кецінен кодданылуда, себебі олардың көмсгімен кан сарысуьгада дәрінің жогары концентрациясын узак уақыт үхтап тұруға болады.

Кейде иондалган заттар үтііін ионофорез (тсрімен немесе шырышты кабыкпен) жолымен енгізу қолданылады. Олардың сіңуі элсіз электрлік өріспен камтамасыз етіледі.

Жеке препараттар гапраназалды енгізіледі (соның ішінде адиурекрин). Осы жагдайда, дэрінің сіңуі мұрын куысының шырышты кабыгымен жүзеге асады.